Yāska's Nirukta 3.13
Nirukta 3.13
- Language
- Sanskrit
3.13
bahu nāmāny uttarāni dvādaśa/
bahu kasmāt prabhavati iti satah/[290]
hrasva nāmāny uttarāny ekādaśa/
hrasvo hrasateh/[290]
mahat nāmāny uttarāni pañca viṃśatih/[290]
mahān kasmāt,.mānena anyān jahāti iti śākapūnir mahanīyas bhavati iti vā/[290]
tatra vavakṣitha vivakṣasa ity ete vakter vā vahater vā sābhyāsāt/[290]
gṛha nāmāny uttarāni dvāviṃśatih/[290]
gṛhāḥ kasmād gṛhṇanti iti satām/[290]
paricarana karmāṇa uttare dhātu1p daśa/[290]
sukha nāmāny uttarāni viṃśatih/[290]
sukham kasmāt,.suhitam kha4bhyaḥ kham punaḥ khanateh/[290]
rūpa nāmāny uttarāni sodaśa/
rupam rocateh/[290]
praśasya nāmāny uttarāni daśa/[290]
prajñā nāmāny uttarāny ekādaśa/[290]
satya nāmāny uttarāni sas1/
satyam kasmāt,.satsu tāyate tat prabhavam bhavati iti vā/[290]
astā uttarāni padāni paśyati karmāṇah/[290]
uttare dhātu1p cāyati prabhṛtīni ca nāmāny āmiśrāni/[290].(($).Cf..ṇir.11,5,.)
nava uttarāni padāni sarva pada samāmnāyāya/[290]
atha ata upamāh/
yad atat tat sadṛśam iti gārgya,.tad āsām karma.[sa āsām upamānām arthaḥ ḍ.295]/[290]
jyāyasā vā gunena prakhyātatamena vā kanīyāṃsam vā aprakhyātam vā upamimīte/[290]
atha api kanīyasā jyāyāṃsam/[291]
Commentaries (4)
- Ṛjvarthā (Niruktavṛtti) — Durgācārya, Sanskrit
- Niruktavṛtti — Durgācārya, Sanskrit
- Niruktaṭīkā — Skandasvāmin & Maheśvara, Sanskrit
- Niruktavivaraṇa — Maheśvaratīrtha, Sanskrit
Linked texts (7)
- History of Dharmaśāstra (Ancient and Mediaeval Religious and Civil Law in India) — P. V. Kane, English
- Mānasāra Series (I. A Dictionary of Hindu Architecture; II. Indian Architecture according to Mānasāra-Śilpaśāstra; III. Mānasāra on Architecture and Sculpture: Sanskrit Text; IV. Architecture of Mānasāra: Translation; V. Architecture of Mānasāra: Illustrations; VI. Hindu Architecture in India and Abroad; VII. An Encyclopaedia of Hindu Architecture) — Prasanna Kumar Acharya, English
- Vedic Index of Names and Subjects — Arthur A. Macdonell & A. Berriedale Keith, English
- History of Classical Sanskrit Literature — M. Krishnamachariar, English
- A History of Sanskrit Literature — A. Berriedale Keith, English
- Studies in the History of Sanskrit Poetics — Sushil Kumar De, English
- Nighaṇṭu — Yāska, Sanskrit