Yāska's Nirukta 5.12
Nirukta 5.12
- Language
- Sanskrit
5.12
``āpāntamanyus tṛpalaprabharmā dhuniḥ śimīvān śarumān ṛjīsī/
somo viśvānyatasā vanāni nārvāg indram pratimānāni debhuh/''.
āpātita manyus tṛpra prahārī kṣipra prahārī sṛpra prahārī somo vā indro vā/
dhunir dhūnoteh/
śimīti karma nāma śamayater vā śaknoter vā/
ṛjīsī somo yat somasya pūyamānasya atiricyate tad ṛjīsam apārjitam bhavati tena ṛjīsī somas/
atha apy aindro nigamo bhavati/
``ṛjīsī vajrī''.iti/
hari or asya sa bhāgo dhānāś ca iti/
dhānā bhrāstre bhavanti phale hitā bhavanti iti vā/
``babdhām te harī dhānā upa ṛjīsam jighratām''.ity api nigamo bhavati/
ādinā abhyāsena upahitena upadhām ādatte/
babhastir atti karmā/
somaḥ sarvāṇy atasāni vanāni/
na arvāk indram pratimānāni dabhnuvanti,.yair enam pratimimate na enam tāni dabhnuvanty arvāk eva enam aprāpya vinaśyanti iti/
indra pradhānā ity eke naighaṇṭukam soma karma,.ubhaya pradhānā ity aparam/
śmaśā śu aśnuta iti vā śma aśnuta iti vā/
``ava śmaśā rudhad vāh/''.
avārudhat śmaśā vār iti/
Commentaries (4)
- Ṛjvarthā (Niruktavṛtti) — Durgācārya, Sanskrit
- Niruktavṛtti — Durgācārya, Sanskrit
- Niruktaṭīkā — Skandasvāmin & Maheśvara, Sanskrit
- Niruktavivaraṇa — Maheśvaratīrtha, Sanskrit
Linked texts (3)
- History of Dharmaśāstra (Ancient and Mediaeval Religious and Civil Law in India) — P. V. Kane, English
- A Vedic Concordance — Maurice Bloomfield, English
- Nighaṇṭu — Yāska, Sanskrit