Yāska's Nirukta 5.11
Nirukta 5.11
- Language
- Sanskrit
5.11
``ekayā pratidhā apibat sākam sarāṃsi triśatam/
indraḥ somasya kānukā/''.
ekena pratidhānena apibat sākam saha ity arthah/
indraḥ somasya kānukā,.kāntakāni iti vā krāntakāni iti.(vā kṛtakāni iti).vā indraḥ somasya kānta iti vā kane ghāta iti vā kane hataḥ kānti hatah/
tatra etad yājñikā vedayante triṃśad uktha pātrāni mādhyandine savana eka devatāni tāny etasmin kāla ekena pratidhānena pibanti tāny atra saras1p ucyante/
triṃśat apara pakṣasya ahorātrās triṃśat pūrva pakṣasya iti nairuktās,.tad yā etāś cāndramasya āgāminya āpo bhavanti raśmi1p tā apara pakṣe pibanti tathā api nigamo bhavati/
``yamakṣitim akṣitayaḥ pibanti iti/''.tam pūrva pakṣa āpyāyayanti tathā api nigamo bhavati/
``yathā devā aṃśum āpyāyayanti iti/''.
adhrigur mantro bhavati,.gavi adhikṛtatvād api vā praśāsanam eva abhipretam syāt tat śabdavattvād.''.adhrigo śamīdhvam suśami śamīdhvam śamīdhvam adhrigav iti/''.
agnir apy adhrigur ucyate/
``tubhyam ścotanty adhrigo śacīvah/''.
adhṛta gamana karmavan/
indro apy adhrigur ucyate/
``adhrigava oham indrāya''.ity api nigamo bhavati/
āṅgūsaḥ stoma āghosah/
``ena āṅgūsena vayam indravantah/''.anena stomena vayam indravantah/
Commentaries (4)
- Ṛjvarthā (Niruktavṛtti) — Durgācārya, Sanskrit
- Niruktavṛtti — Durgācārya, Sanskrit
- Niruktaṭīkā — Skandasvāmin & Maheśvara, Sanskrit
- Niruktavivaraṇa — Maheśvaratīrtha, Sanskrit
Linked texts (5)
- History of Dharmaśāstra (Ancient and Mediaeval Religious and Civil Law in India) — P. V. Kane, English
- Original Sanskrit Texts on the Origin and History of the People of India, their Religion and Institutions — John Muir, English
- A Vedic Concordance — Maurice Bloomfield, English
- Minerals and Metals in Ancient India — Arun Kumar Biswas & Sulekha Biswas, English
- Nighaṇṭu — Yāska, Sanskrit