Yāska's Nirukta 5.16
Nirukta 5.16
- Language
- Sanskrit
5.16
``ni yad vṛṇakṣi śvasanasya mūrdhani śuṣṇasya cid vrandino roruvadvanā/(ṛv.1,54,5)''
nivṛṇakṣi yat śvasanasya mūrdhani śabdakāriṇaḥ śuṣṇasya ādityasya ca śoṣayitū rorūyamāṇo vanāni iti vā vadhena iti vā/
``avradanta vīḷitā.(ṛV.2,24,3)''
ity api nigamo bhavati/
vīḍayatiś ca vrīḍayatiś ca vrīḍayatiś ca saṃstambhakarmāṇau pūrveṇa samprayujyete/
niṣṣapī strī kāmo bhavati vinirgata pasāh/
pasaḥ sapateḥ spṛśati karmaṇah/
``mā no magheva niṣṣapī parā dāh/(ṛV.1,104,5)''
sa yathā dhanāni vināśayati mā nastvam tathā parādāh/
tūrṇāśam udakam bhavati tūrṇam aśnute/
``tūrṇāśam na girer adhi.(8,32,4)''
ity api nigamo bhavati/
kṣumpam ahicchatrakam bhavati yat kṣubhyate/
Commentaries (4)
- Ṛjvarthā (Niruktavṛtti) — Durgācārya, Sanskrit
- Niruktavṛtti — Durgācārya, Sanskrit
- Niruktaṭīkā — Skandasvāmin & Maheśvara, Sanskrit
- Niruktavivaraṇa — Maheśvaratīrtha, Sanskrit
Linked texts (3)
- Vedic Index of Names and Subjects — Arthur A. Macdonell & A. Berriedale Keith, English
- A Vedic Concordance — Maurice Bloomfield, English
- Nighaṇṭu — Yāska, Sanskrit