Yāska's Nirukta 5.2
Nirukta 5.2
- Language
- Sanskrit
5.2
``asaścantī bhūridhāre payasvatī/''.
asajyamāne iti vā avyudasyantyāv iti vā bahu dhāra1d udakavatyau/
vanusyatir hanti karmā anavagata saṃskāro bhavati/
``vanuyāma vanusyata''.ity api nigamo bhavati/
``dīrghaprayajyumati yo vanusyati vayam jayema pṛtanāsu dūdhyah/''
dīrgha pratata yajñam abhijighāṃsati yo vayam tam jayema pṛtanāsu dūdhyam durdhiyam pāpa dhiyam/
pāpaḥ pāta peyānām pāpatyamāno avān eva patati iti vā pāpatyater vā syāt/
tarusyatir apy evam karmā/
``indrena yujā tarusema vṛtram''.ity api nigamo bhavati/
bhandanā bhandateḥ stuti karmaṇah/
``purupriyo bhandate dhāmabhiḥ kavir2.ity api nigamo bhavati/
``sa bhandanā udiyarti prajāvatīr''.iti ca/
``anyena madāhano yāhi tūyam''.
anyena mada hano gaccha kṣipram āhaṃsi iva bhāṣamānā ity asabhya bhāṣanād āhanā iva bhavaty etasmād āhanaḥ syāt/
ṛṣir nado bhavati nadateḥ stuti karmaṇah/
``nadasya mā rudhataḥ kāma ā gan/''.
nadanasya mā rudhataḥ kāma āgamat saṃruddha prajananasya brahmacārina ity ṛṣi putrī ā vilapitam vedayante/
Commentaries (4)
- Ṛjvarthā (Niruktavṛtti) — Durgācārya, Sanskrit
- Niruktavṛtti — Durgācārya, Sanskrit
- Niruktaṭīkā — Skandasvāmin & Maheśvara, Sanskrit
- Niruktavivaraṇa — Maheśvaratīrtha, Sanskrit
Linked texts (6)
- History of Dharmaśāstra (Ancient and Mediaeval Religious and Civil Law in India) — P. V. Kane, English
- Vedic Index of Names and Subjects — Arthur A. Macdonell & A. Berriedale Keith, English
- Original Sanskrit Texts on the Origin and History of the People of India, their Religion and Institutions — John Muir, English
- A Vedic Concordance — Maurice Bloomfield, English
- Shakti and Shâkta: Essays and Addresses on the Shâkta Tantrashâstra — John Woodroffe, English
- Nighaṇṭu — Yāska, Sanskrit