Yāska's Nirukta 6.16
Nirukta 6.16
- Language
- Sanskrit
6.16
``pra vicchā jujuṣāṇāso asthur abhūta viśve agniyota vājāh/''
prāsthur vā joṣayamāṇā abhavata sarve agragamanena iti vā agragaraṇena iti vā agrasampādina iti vā/
api vā agram ity etad anarthakam upabandham ādadīta/
``addhīd indra prasthitemā havīṃṣi cano dadhiṣva pacatota somam/''
addhīndra prasthitāni imāni havīṃṣi cano dadhiṣva/
cana ity annanāma/
pacatir nāmībhūtah/
``tam medastaḥ prati pacatāgrabhīṣṭām''
ity api nigamo bhavati/
api vā medasaś ca paśoś ca sāttvam dvivacanam syād yatra hy ekavacanārthaḥ prasiddham tad bhavati/
``puroḷā agne pacata''
iti yathā/
śurudha āpo bhavanti śucam saṃrundhanti/
``ṛtasya hi śurudhaḥ santi pūrvīr''
ity api nigamo bhavati/
aminomitamātro mahān bhavaty abhyamito vā/
``aminaḥ sahobhir''
ity api nigamo bhavati/
jajbhatīr āpo bhavanti śabdakāriṇyah/
``maruto jajjhatīr iva''
ity api nigamo bhavati/
apratiṣkuto apratiṣkṛto apratiskhalito vā/
``asmabhyam apratiṣkuta''
ity api nigamo bhavati/
śāśadānaḥ śāśādyamānah/
``pra svām matim atiracchāśadāna''
ity api nigamo bhavati/
Commentaries (4)
- Ṛjvarthā (Niruktavṛtti) — Durgācārya, Sanskrit
- Niruktavṛtti — Durgācārya, Sanskrit
- Niruktaṭīkā — Skandasvāmin & Maheśvara, Sanskrit
- Niruktavivaraṇa — Maheśvaratīrtha, Sanskrit
Linked texts (2)
- A Vedic Concordance — Maurice Bloomfield, English
- Nighaṇṭu — Yāska, Sanskrit