Pramāṇa · Search · About · API

Yāska's Nirukta 6.17

Nirukta 6.17

Language
Sanskrit

6.17

sṛpraḥ sarpaṇād idam api itarat sṛpram etasmād eva sarpir vā tailam vā/
``sṛprakarasnamūtaya''
ity api nigamo bhavati/
karasnau bāhū karmaṇām prasnātārau/
suśipram etena vyākhyātam/
``vāje suśipra somatī''
ity api nigamo bhavati/
śipre hanū nāṣike vā/
hanur hanter nāsikā nasateh/
``vi ṣyasva śipre vi sṛjasva dhene''
ity api nigamo bhavati/
dhenā dadhāteh/
raṃsu ramaṇāt/
``sa citreṇa cikite saṃsu bhāsā''
ity api nigamo bhavati/
dvibarhā dvayoḥ sthānayoḥ parivṛḍho madhyame ca sthāna uttame ca/
``uta dvibarhā aminaḥ sahobhir''
ity api nigamo bhavati/
akra ākramaṇāt/
``akro na babhriḥ samithe mahīnām''
ity api nigamo bhavati/
urāṇa uru kurvāṇah/
``dūta īyase pradiva urāṇa''
ity api nigamo bhavati/
stiyā āpo bhavanti styāyanāt/
``vṛṣā sindhūnām vṛṣabhaḥ stiyānām''
ity api nigamo bhavati/
stipā stiyāpālana upasthitān pālayati iti vā/
``sa naḥ stipā uta bhavā tanūpā''
ity api nigamo bhavati/
jabāru javamānarohi jaramāṇarohi garamāṇarohi iti vā/
``agre rupa ārupitam jabāru''
ity api nigamo bhavati/
jarūtham garūtham gṛṇāteh/
``jarūtham hanyakṣi rāye purandhim''
ity api nigamo bhavati/
kuliśa iti vajranāma kūlaśātano bhavati/
``skandhāṃsīva kuliśenā vivṛkṇāhiḥ śayata upapṛk pṛthivyāh/''
skandho vṛkṣasya samāskanno bhavaty ayam api itaraḥ skandha etasmād evāskannam kāye/
ahiḥ śayata upaparcanaḥ pṛthivyāh/
tuñjas tuñjater dānakarmaṇah/

Commentaries (4)

Linked texts (5)