Yāska's Nirukta 6.4
Nirukta 6.4
- Language
- Sanskrit
6.4
``ājāsaḥ ṣūṣaṇam rathe niśṛmbhās te jana śriyam/
devam vahantu bibhratah/(ṛV.6,55,6)''
āvahantv ajāḥ pūṣaṇam rathe niśrathya hāriṇas te jana śriyam jāta śriyam/
bṛbaduktho mahaduktho vaktavyam asmā uktham iti bṛbaduktho vā/
``bṛbaduktham havāmahe''
ity api nigamo bhavati/
ṛdūdaraḥ somo mṛdūdaro mṛdur udareṣv iti vā/
``ṛdūdareṇa sakhyā saceya''
ity api nigamo bhavati/
ṛdūpe ity upariṣṭād vyākhyāsyāmah/
pulukāmaḥ purukāmah/
``pulukāmo hi martyah''
ity api nigamo bhavati/
asinvatī asaṅkhād antyau/
``asinvatī bapsatī bhūryattah''
ity api nigamo bhavanti/
kapanāḥ kampanāḥ krimayo bhavanti/
``moṣathā vṛkṣam kapaneva vedhash''
ity api nigamo bhavati/
bhāṛjīkaḥ prasiddhabhāh/
``dhūmaketuḥ samidhā bhāṛjīkah''
ity api nigamo bhavati/
rūjānā nadyo bhavanti rujanti kūlāni/
``sam sujānāḥ pipiṣa indraśatruh''
ity api nigamo bhavati/
jūrṇir javater vā dravater vā dūnoter vā/
``kṣiptā jūrṇir na vakṣati''
ity api nigamo bhavati/
``pari ghraṃsamomanā vām vayo gāt/''
paryagād vām ghraṃsamaharavanāyānnam/
Commentaries (4)
- Niruktaṭīkā — Skandasvāmin & Maheśvara, Sanskrit
- Ṛjvarthā (Niruktavṛtti) — Durgācārya, Sanskrit
- Niruktavṛtti — Durgācārya, Sanskrit
- Niruktavivaraṇa — Maheśvaratīrtha, Sanskrit
Linked texts (3)
- Vedic Index of Names and Subjects — Arthur A. Macdonell & A. Berriedale Keith, English
- A Vedic Concordance — Maurice Bloomfield, English
- Nighaṇṭu — Yāska, Sanskrit