Yāska's Nirukta 6.3
Nirukta 6.3
- Language
- Sanskrit
6.3
``udvṛha rakṣaḥ sahamūlam indra vṛścā madhyam pratyagram śṛṇīhi/
ā kīvataḥ salalūkaṃś cakartha brahma dviṣe tapuṣi tetim asya/(ṛV.3,30,17)''
uddhara rakṣaḥ sahamūlam indra/
mūlam mocanād vā moṣaṇād vā mohanād vā/
vṛśca madhyam prati śṛṇīhy agram/
agram āgatam bhavaty ā kiyato deśāt/
salalūkam saṃlubdham bhavati pāpakam iti nairuktāh/
sararūkam vā syāt sarter abhyastāt/
tapuṣis tapater hetir hanteh/
``tyaṃś ciditthā katpayam śayānam/''
sukha payasam sukham asya payah/
visruha āpo bhavanti visravaṇāt/
``vayā iva ruruhuḥ sapta visruhah''
ity api nigamo bhavati vīrudha oṣadhayo bhavanti virohaṇāt/
``vīrudhaḥ pariyiṣṇvah''
ity api nigamo bhavati/
nakṣadd ābham aśnuvānad ābham abhyaśanena dabhnoti iti/
``nakṣadd ābham taturim parvateṣṭhām''
ity api nigamo bhavati/
askṛdhoyur akṛdhvāyuḥ kṛdhvati drasvanāma nikṛttam bhavati/
``yo askṛdhoyur ajaraḥ svarvān''
ity api nigamo bhavati/
niśṛmbhā niśrathya hāriṇah/
Commentaries (4)
- Ṛjvarthā (Niruktavṛtti) — Durgācārya, Sanskrit
- Niruktavṛtti — Durgācārya, Sanskrit
- Niruktaṭīkā — Skandasvāmin & Maheśvara, Sanskrit
- Niruktavivaraṇa — Maheśvaratīrtha, Sanskrit
Linked texts (2)
- A Vedic Concordance — Maurice Bloomfield, English
- Nighaṇṭu — Yāska, Sanskrit