Yāska's Nirukta 6.8
Nirukta 6.8
- Language
- Sanskrit
6.8
``śrāyanta iva sūryam viśved indrasya bhakṣata/
vasūni jāte janamāna ojasā prati bhāgam na dīdhima/(ṛV.8,99,3)''
samāśritāḥ sūryam upatiṣṭhante/
api vā upamārthe syāt sūryam iva indram upatiṣṭhanta iti/
sarvāṇi indrasya dhanāni vibhakṣyamāṇāḥ sa yathā dhanāni vibhajati jāte ca janiṣyamāṇe ca tam vayam bhāgam audhyāyām aujasā balena/
oja ojater vā ubjater vā/
āśīr āśrayaṇād vā āśrapaṇād vā/
atha iyam itarā āśīr āśāsteh/
``indrāya gāva āśiram''
ity api nigamo bhavati/
``sā me satya āśīr deveṣu''
ity api nigamo bhavati/
``sā me satya āśīr deveṣu''
iti ca/
``yadā te marto anu bhogam ānaḷād id grasiṣṭha oṣadhīrajīgah''
yadā te marto bhogam anvāpadatha grasitṛtama oṣadhīragārīh/
jigartir girati karmā vā gṛṇāti karmā vā gṛhṇāti karmā vā/
``sūrā amūra na vayaṃś cikitvo mahitvam agne tvam aṅga vitse/''
mūḍhā vayam smo amūḍhas tvam asi na vayam vidmo mahatvam agne tvam tu vettha/
śaśamānaḥ śaṃsamānah/
``yo vām yajñaiḥ śaśamāno ha dāśati''
ity api nigamo bhavati/
``devo devācyām kṛpā/''
devo devān pratyaktayā kṛpā/
kṛp kṛpater vā kalpater vā/
Commentaries (4)
- Ṛjvarthā (Niruktavṛtti) — Durgācārya, Sanskrit
- Niruktavṛtti — Durgācārya, Sanskrit
- Niruktaṭīkā — Skandasvāmin & Maheśvara, Sanskrit
- Niruktavivaraṇa — Maheśvaratīrtha, Sanskrit
Linked texts (5)
- History of Dharmaśāstra (Ancient and Mediaeval Religious and Civil Law in India) — P. V. Kane, English
- Vedic Index of Names and Subjects — Arthur A. Macdonell & A. Berriedale Keith, English
- Altindische Grammatik — Jacob Wackernagel & Albert Debrunner, German
- A Vedic Concordance — Maurice Bloomfield, English
- Nighaṇṭu — Yāska, Sanskrit