Pramāṇa · Search · About · API

Yāska's Nirukta 9.26

Nirukta 9.26

Language
Sanskrit

9.26

``imam me gaṅgā8.yamunā8.sarasvatī8.śutudrī8.stomam sacatā parusnyā/
asikhī3.marudvṛdhā8.vitastayā ārjīkīyā8.śṛṇuhy ā susomayā/''.
imam me gaṅgā8.yamunā8.sarasvatī8.śutudrī8.parusnī8.stomam āsevadhvam/
asiknī3.ca saha marudvṛdhā8,.vitastayā ca ārjīkīyā8.āśṛṇuhi susomayā ca iti samasta arthah/
atha eka pada niruktam/
gaṅgā gamanāt/
yamunā prayuvatī gacchati iti vā,.praviyutam gacchati iti vā/
sarasvatī/
saras ity udaka nāma/
sartes tadvatī[ricḥ in water]/
śutudrī,.śudrāvinī,.kṣipra drāvinī āśu tunnā iva dravatī iti vā/
irāvatīm parusnī ity āhuh,.parvavatī bhasvatīkutila gāminī/
asiknī aśuklā asitā/
sitam iti varṇa nāma,.tat,pratiṣedhas asitam/
marudvṛdhāḥ sarvā nadyas,.maruta enā vardhayanti/
vitastā avidagdhā/
vivṛddhā mahā kulāh/(9,26
ārjīkīiyām vipāś ity āhur ṛjīka prabhavā vā ṛju gāminī vā/
vipāś vipātanād vā/
vipāśanād vā/
viprāpanād vā/
pāśā asyām vyapāśyanta vasisthasya mumūrṣatah/
tasmād vipāś ucyate,.pūrvam āsīd uruṃjirā/
susomā sindhur yad enām ahbipprasuvanti nadī ah/
sindhuḥ syandanāt/

Commentaries (4)

Linked texts (8)