Yāska's Nirukta 9.26
Nirukta 9.26
- Language
- Sanskrit
9.26
``imam me gaṅgā8.yamunā8.sarasvatī8.śutudrī8.stomam sacatā parusnyā/
asikhī3.marudvṛdhā8.vitastayā ārjīkīyā8.śṛṇuhy ā susomayā/''.
imam me gaṅgā8.yamunā8.sarasvatī8.śutudrī8.parusnī8.stomam āsevadhvam/
asiknī3.ca saha marudvṛdhā8,.vitastayā ca ārjīkīyā8.āśṛṇuhi susomayā ca iti samasta arthah/
atha eka pada niruktam/
gaṅgā gamanāt/
yamunā prayuvatī gacchati iti vā,.praviyutam gacchati iti vā/
sarasvatī/
saras ity udaka nāma/
sartes tadvatī[ricḥ in water]/
śutudrī,.śudrāvinī,.kṣipra drāvinī āśu tunnā iva dravatī iti vā/
irāvatīm parusnī ity āhuh,.parvavatī bhasvatīkutila gāminī/
asiknī aśuklā asitā/
sitam iti varṇa nāma,.tat,pratiṣedhas asitam/
marudvṛdhāḥ sarvā nadyas,.maruta enā vardhayanti/
vitastā avidagdhā/
vivṛddhā mahā kulāh/(9,26
ārjīkīiyām vipāś ity āhur ṛjīka prabhavā vā ṛju gāminī vā/
vipāś vipātanād vā/
vipāśanād vā/
viprāpanād vā/
pāśā asyām vyapāśyanta vasisthasya mumūrṣatah/
tasmād vipāś ucyate,.pūrvam āsīd uruṃjirā/
susomā sindhur yad enām ahbipprasuvanti nadī ah/
sindhuḥ syandanāt/
Commentaries (4)
- Ṛjvarthā (Niruktavṛtti) — Durgācārya, Sanskrit
- Niruktavṛtti — Durgācārya, Sanskrit
- Niruktaṭīkā — Skandasvāmin & Maheśvara, Sanskrit
- Niruktavivaraṇa — Maheśvaratīrtha, Sanskrit
Linked texts (8)
- History of Dharmaśāstra (Ancient and Mediaeval Religious and Civil Law in India) — P. V. Kane, English
- The History and Culture of the Indian People — R. C. Majumdar & A. D. Pusalker, English
- Vedic Index of Names and Subjects — Arthur A. Macdonell & A. Berriedale Keith, English
- Original Sanskrit Texts on the Origin and History of the People of India, their Religion and Institutions — John Muir, English
- A Vedic Concordance — Maurice Bloomfield, English
- Ṛjvarthā — Durga or Durgācārya, Sanskrit
- Historical Geography of Ancient India — Bimala Churn Law, English
- Nighaṇṭu — Yāska, Sanskrit