Vastu-shastra (Vol. I: Hindu Science of Architecture; Vol. II: Hindu Canons of Iconography and Painting) v1.c63.s2.7

v1.c63.s2.7

शङ्कुस्थापनवेलायां विप्रेभ्यो बहुदक्षिणाः ॥
मार्दङ्गिकैः स्वस्तिकैश्च जयशब्दैश्शुभावहः ।
सूत्रप्रसारमानेन शुद्धां प्राचीं समाश्रयेत् ॥
पुरारम्भे गृहारम्भे गोपुरारम्भकर्मणि ।
गर्भगेहविमानादिसिद्धास्तुष्ठ शुभावहः ॥
शिल्पिनां माननं शस्तं हेमभूषादिभिश्चशुभैः ।
स्थूपित्थापनकाले च प्राकारस्थापने तथा ॥
प्रासादभवनारम्भे वापीकूपादिकेषु च ।
गृहप्रवेशकाले च स्वस्तिघोषश्शुभावहः ॥
दिशां कोणास्तु चत्वारो न शस्ता आद्यलक्षणे ।
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन शुद्धां प्राचीं समाश्रयेत् ॥
@H २. अ० पृ० ६३. १६-३२
प्राचीमतः प्रवक्ष्यामि दिङ्मूढभ्रान्तिनाशिनीम् ।
सा च पञ्चविधा प्रोक्ता कथये यामनुक्रमात् ॥
दिनादौ मेषतुलयोः कृत्तिकाश्रवणोदये ।
चित्रास्वात्यन्तरे चैव शङ्कुच्छाया ध्रुवेषु च ॥
कृत्तिकोदये या प्राची सा प्राची श्रवणोदये ।
चित्रास्वात्यन्तरे प्राची तत्र सूत्रान्तरोत्तरा ॥
ध्रुवगङ्गोद्भवा प्रांची सूत्रसूत्रान्तरोत्तरा ।
दिनादौ मेषतुलयोः सूर्य्यभुक्त्यैकमार्गतः ॥
स्यात्पलत्रयतो वृद्धिर्ह्रस्वे ह्रस्वं तु वर्धयेत् ।
ह्रासवृद्धीह्यर्बुद्धार्द्धममयनं दक्षिणोत्तरम् ॥
जलाग्रमस्तकभवा साधने स्यात् समक्षितिः ।
साधनीया क्षमा त्वेवं शङ्कुम्मूर्ध्वं च स्थापयेद् ॥
श्रमसिद्धाः समतला निर्ऋणा दोषवर्जिताः ।
द्वादशपर्वोद्गवाश्च शङ्कुच्छायाश्च पर्वभिः ॥
द्वादश दशाष्टाभिश्च त्रिभिर्वृत्तं क्षिताङ्कितम् ।
शङ्कुच्छायास्त्रिगुणतो द्विपर्वयुक्तिकोत्तमाः ॥
परिधौ बाह्यवृत्तस्य व्यासे शङ्कुतुल्योत्तमां ।
कुंजवंशपूर्वां छाया शङ्कुश्चरणाश्रितैः ? ॥
छायाग्रे वृत्ततुल्या च छाया पूर्वापरोद्भवा ।
प्रवेशे निर्गमे छाया याति सूत्रं सदा भवेत् ॥
याम्योत्तरं सूत्रपाते मत्स्यमुखं पुच्छ्रामसूत्रे ? ।
याम्योत्तरोद्भूतं सूत्रं विकर्णैः कर्णसाधनम् ॥
अथ रात्रौ ध्रुवं साध्यं ध्रुवाक्षा दक्षिणोत्तरम् ।
मण्डलोभयपक्षे च मध्ये स्थाप्यं त्रिदीपकम् ॥