Vastu-shastra (Vol. I: Hindu Science of Architecture; Vol. II: Hindu Canons of Iconography and Painting) v1.c63.s2.6

v1.c63.s2.6

केंन्यायां वृषभे मासि यदि व्यक्ते दिवाकरे ।
शङ्कुच्छाया मध्यगा स्यान्नहि पार्श्वे कदाचन ॥
मेषस्थे वा मृगस्थे वा रवौ तु चतुरङ्गुला ।
शङ्कुच्छाया भवेद्व्यक्ता दिशां निर्णयकारिणी ॥
मकरस्थे रवौ शङ्कोरच्छायाष्टाङ्गुुलका भवेत् ।
मिथुनस्थे रवौ शङ्कोरच्छाया तु त्र्यङ्गुला मता ॥
कुलीरस्थे रवौ शङ्कोरच्छाया वेदाङ्गुला मता ।
सिंहस्थे तु रवौ शङ्कोरच्छाया वेदाङ्गुला मता ॥
तुलास्थिते रवौ शङ्कोरच्छाया तु द्वयङ्गुला मता ।
वृश्चिकस्थे रवौ शङ्कोरच्छाया स्याच्चतुरङ्गुला ॥
चापस्थिते रवौ शङ्कोरच्छाया स्याच्च षडङ्गुला ।
मीनस्थिते रवौ शङ्कोरच्छाया स्याच्चतुरङ्गुला ॥
इति द्वादशमासस्थे रवौ छाया स्फुटा भवेत् ।
उत्तरायणमासेषु छाया दक्षिणगा भवेत् ॥
दक्षिणायनमासेषु छाया चोत्तरगा भवेत् ।
छायामानवशादेवमङ्गलानि विसर्जयेत् ॥
शिष्टच्छायाप्रसारेण सम्यक्प्राचीं समादिशेत् ।
विन्ध्यस्य दक्षिणे देशेष्वेवं प्राचीविनिर्णयः ॥
आर्यावर्तस्थदेशानां प्राचीनिर्णय उच्यते ।
मकरादिचतुर्मासेष्वेवं छायाङ्गुला भवेत् ॥
वृषभस्थे रवौ शङ्कोरच्छाया तु चतुरङ्गुला ।
मिथुनस्थे रवौ शङ्कोरच्छाया स्याच्च षडङ्गुला ॥
इति दक्षिणगा छाया प्राचीनिर्णयकारिणी ।
कुलीरस्थे वृश्चिकस्थे रवौ छाया न विद्यते ॥
सिंहस्यैकाङ्गुला प्रोक्ता कन्यास्थे द्वयङ्गुला भवेत् ।
तुलाचापस्थिते भानावङ्गुल सा प्रकीर्तिता ॥
इति चोत्तरगाच्छाया प्राचीनिर्णयकारिणी ।
ब्रह्मावर्तस्थदेशानां प्राचीनिर्णय उच्यते ॥
मकरादिषु मासेषु त्रिपुच्छायाङ्गुला भवेत् ।
मेषस्थे वृषभस्थे च छाया तु त्र्यङ्गुला मता ॥
मिथुनस्थे झषस्थे च छाया पञ्चाङ्गुला मता ।
मीनस्थे च क्वचिच्छाया न भवेदिति तान्त्रिकाः ॥
कुलीरस्थे रवौ चापस्थिते च न हि सा स्फुटा ।
सिंहकन्यास्थिते भानौ सा चतुष्पञ्चका मता ॥
तुलास्थिते द्वयङ्गुक्ता स्यादितिच्छायाक्रमो भवेत् ।