Vastu-shastra (Vol. I: Hindu Science of Architecture; Vol. II: Hindu Canons of Iconography and Painting) v1.c65.7

v1.c65.7

कामधेनुसमां क्षोणीं स्वीकुर्यात्तु विभूतये ।
कर्षणार्थं वलीवर्दलक्षणं वद्यतेऽधुना ॥
श्वेतकं कपिलं चैव रक्तपीतं तथैव च ।
बलीवर्दस्य चै(र्दानामे)तेषामेकैकं तु शुभावहम् ॥
एकस्य(कं च)वर्णसाम्कर्यं वर्जयेद्दण्डलाञ्छनम् ।
अधो (धः) श्रृङ्गमफारिश्रृङ्गं (ड्र्गं) विपरीतं (तु) विवर्जयेत् ॥
अतिबालं च वृद्धं तु वर्जयेद्योननं (द्योजने) मतम् ।
बलि(ली)वर्दं दष्टविन्दुं दुष्टदृष्टिं च वर्जयेत् ॥
ह्रस्वपुच्छं चक्रखुरं बलहीनं च वर्जयेत् ।
छिन्नश्रोत्रं भग्नदन्तं पङ्गुपादं च वर्जयेत् ॥
चतुष्पादाग्रयोः(ग्रे च)श्रृङ्गं मूल(श्रृङ्गमूले)मध्यललाटके ।
स्वभावेन श्वेतवर्णामाबद्धतिलकं तथा ॥
पुष्पनेत्रं च रक्तं च बन्ध्यं चायतेक्षणम् ।
अनस्पाज(नड्वाहं न)त्यजेद्विद्वान्सूत्रं कुर्याद्विलक्षणम् ॥
श्रृङ्गाग्रे खुराग्रै च कुर्यात्स्वर्णेन गोलकम् ।
फा(भा)लपट्टं तथ कर्णं कनकैश्र्चाप्यलङ्कृतम् ॥
कर्षणोत्पूर्वदिवसे अनस्वाश्र्चैव(नड्वाहं च)लाङ्गलम्।
कौतुकं बन्धनं चादौ कर्षणार्थम(शाया)धिवासितम् ॥
कुर्यात्तदुक्तवद्विद्वान्नद्ये लाङ्गललक्षणम् ।
बन्धुरं खादिरं वैव निम्बं च सरलं तथा ॥
सरक्तक्षीरिणी चैव लाङ्गलं(ल)वृक्षम(क्ष इ)ष्यते ।
एकहस्तं तु दीर्घं स्यात्सपादाद्यर्धमेव च ॥
त्रिचतुष्पञ्चमात्रं वा लाङ्गलं(ल)मूलविस्तृतम् ।
तस्यायामार्धं तन्मध्ये(र्धमध्ये च)किंचिद्वक्रं सकर्णकम् ॥
मूलमष्टाश्रकं चार्धंत्रिपट्टं वेणुपत्रवत् ।
तस्य मूले तदुपरि वेणुश्रृङ्गं प्रवेशयेत् ॥
वेणुदण्डं त्रिहस्तं स्याद्दीर्घतारां(रं)यथाबलम् ।
पुच्छायाम(म)द्यर्धकरं मूलतारं शराङ्गुलम् ॥
अथवा सपादहस्तं च हस्तं वा पुच्छदीर्घकम् ।
पुच्छाग्रं तु द्विमात्रं तु हलमूलाकसानकम् ॥
एकाद्यर्धाङ्गुलं वाऽपि युक्त्या पुच्छं धनं भवेत् ।