Vastu-shastra (Vol. I: Hindu Science of Architecture; Vol. II: Hindu Canons of Iconography and Painting) v1.c65.74

v1.c65.74

१०. उलोकः हर्म्यस्य मध्ये यच्छिद्रं स उलोक इति स्मृतः।
११. हर्म्यप्राकारकः हर्म्यप्राकारकः स स्यात् कण्ठा हर्म्यतलस्य या ॥
१२. वितर्दिका वितर्दिकाष्टमाला स्यात् सर्वतश्छेदमूलगा ।
१३. ईहामृगाः तत्स्तम्भेषु मृगा ये तु ते स्युरीहामृगा इति ॥
१४. निर्यूहः निर्यूहो हर्म्यदेशाद् यः काष्ठानामुपनिर्गमः ।
१५. वलीकम् वलीकमिति विज्ञेयं काष्ठं छेदाद् विनिर्गतम् ॥
१६. चतुश्शालम् छन्नैश्चतुर्भिः पार्श्वैर्यत् तच्चतुश्शालमुच्यते ।
१७,१८.त्रिशालद्विशाले त्रिभिस्त्रिशालं तत् प्राहुर्द्वाभ्यां तत् स्याद् द्विशालकम् ॥
१६. एकशालम् एकशालकमेकेनच्छन्नेन गृहमुच्यते ।
२०. शाला गृहमेकं तु यच्छन्नं सर्वं शालेति सा स्मृता ॥
२१. वापी, २२. पुष्क० शालानां यत् पुनर्मध्यं वापी पुष्करिणी च सा ।
२३. गर्भगृहम् संछन्ना (चा?सा) पि यस्य स्यात् तद् गर्भगृहमुच्यते ।
२४. महाजनस्थानम् गृहे महाजनस्थानं त्रिकुड्यं यत् प्रकल्पितम् ।
२५. उपस्थानम् उपस्थानं तदत्राहुः स्याच्चोपस्थानकं लघु ॥
२६. प्रासादः प्रासादस्तु स एव स्यादल्पा प्रासादिका स्मृता ।
२७. वलभी दीर्घप्रासादिका यासौ वलभीत्यभिधीयते ॥
२८. अलिन्दः शालाग्रे वलभी या स्याद्गलिन्देति वदन्ति ताम् ।
२८. वलभा शालां विना तु वलभी वलभेति निगद्यते ॥
२६. अपवरकः अल्पाल्पास्तु चतुष्कुड्या ये तेऽपवरका मताः ।
३०. शुद्धान्तः गृहे चाभ्यन्तरस्थानं शुद्धान्तमिति कीर्त्यते ॥
३१. प्रतोली प्रतोलीं तां विदुर्लोकः सुरङ्गामिव यां वसेत् ।
३२. कक्षा सा कक्षेत्युदिता तज्ज्ञैर्यदवस्थान्तरं गृहे ॥
३३. कोष्ठका यदुपस्थानकं नाम ये चापवरकास्तथा ।
३४. भित्तिः ते कोष्ठका या तु कण्ठा कुड्यं भित्तिश्चयश्च सा ॥
३५. महानसम् भक्तशाला भवेद् या तु तन्महानसमुच्यते ।
३६. द्वारकोष्ठकम् यच्छन्नं द्वारदेशे तु तमाहुर्द्वारकोष्ठकम् ॥
३७. प्रवेशनम् प्रवेशनमिति प्राहुर्द्वारनिर्गमनं तथा ।
३८. उदकभ्रमः जलनिर्गमनस्थानं विज्ञेयमुदकभ्रमः ॥
३६. भवनाजिरादि भवनस्याङ्गणं यत्तु तदाहुर्भवना जिरम् ।
४०. वनाजिरम् वनाजिरं वनमही स्वाश्रमाजिरमाश्रमे ॥
४१. देहली उत्तरोदुम्बरस्याधः श्लिष्टां मध्ये च कुड्ययोः ।
तज्ज्ञास्तां देहलीत्याहुः कपाटाश्रयमेव च ॥
४२. कपाटम् कपाटं द्वारपक्षः स्यात् कपाटपुटमेव च ।
पक्षः पिधानो वरणो द्वारसंवरणं तथा ॥
कपाटं संपुटस्ते द्वे(?)कपाटयुगलं च तत् ।