Vastu-shastra (Vol. I: Hindu Science of Architecture; Vol. II: Hindu Canons of Iconography and Painting) v1.c65.75

v1.c65.75

४३. अर्गला कलिका द्वारबन्धाथौ या स्यात् तामर्गलां विदुः ॥
४४. अर्गलसूची सा स्यादर्गलसूचीति यदि दीर्घा प्रमाणतः ।
४५,४६. परिघः, फलिहः पुराणां सा तु परिघः फलिहो गजवारणम् ॥
४७,४८. फलकम् गवाक्षः छिद्रैर्गवाक्षप्रतिमश्छिद्रितं सर्वतस्तु यत् । फलकं तद् गवाक्षः स्याज्जालमित्यपि कथ्यते ॥ हर्म्यद्वारे गृहद्वारे तथा हर्म्यावलोकने ।
४६. प्रासादिका प्राकारान्तरपृष्ठे तु या च प्रासादिका भवेत् ॥
५०. तोरणम् पार्श्वयोरुभयोरेषां फलकद्वयमुच्छ्रितम् । उपर्युपरि संक्षिप्तमर्धचन्द्रद्वयाकृति ॥ आनने द्वे यथा चास्मिन् शिलष्टैरन्यैर्महाधरैः । तयोरुपरि सन्धौ च तारकाकृति मण्डलम् ॥ तत्तोरणमिति प्रोक्तं यच्च तेन परिष्कृतम् ।
५१,५२,५३. सुवर्ण-मणि-पुष्पतोरणानि सुवर्णतोरणं च स्यान्मणितोरणमेव च ॥ पुष्पतोरणमप्येतत् क्रियते पुष्पकादिभिः
५४. सिंहकर्णः तोरणाग्रे ठकारो यः सिंहकर्णः स उच्यते ॥
५५. संयमनम् नाम्ना संयमनानीति गृहसञ्चरभूमयः । गृहस्य पार्श्वे यच्चांस्तत्तत् सत्संयमनं विदुः ॥
५६. मरालपाली भित्तेर्यद्वाथ दारूणां तरङ्गाग्रवदानतम् ।
५७. प्रणाली मरालपाली सा हर्म्या (व्) प्रणाली निर्गमोऽम्भसः ॥
५८. प्राकारः स च प्राकार इत्युक्तः कण्ठः स्यादङ्गणस्य यः ।
प्रद्वारम् द्वारस्य तु समीपे यत् प्रद्वारं तदिहोच्यते ।
५६. आस्थाल्कम् यदिष्टकचितं मूले द्वारस्य भवति स्थलम् । दीर्घं वा ह्रस्वमथवा तदास्थालकमिष्यते ॥
६०. अमेध्या अवस्करः मूत्रभूमिरमेध्येति वर्चस्कोऽवस्करस्तथा ।
६१. परिसरः गृहाच्च भित्तिसामान्यं बाह्यं परिसरो मतः ॥
६२. अट्टः विस्तीर्णमुच्छ्रितं यत् स्याद् वेश्म सोऽट्ट उदाहृतः ।
६३. अट्टालकः संक्षिप्तमेतदेवोक्तं तज्ज्ञैरट्टालकाख्यया ॥
६४. अट्टाली तदेवात्यन्तसंक्षिप्तमट्टालीति निगद्यते ।
६२. अट्टालिका अट्टाली या तु नात्युच्चा तामत्राट्टालिकां विदुः ॥
६६, धारागृहम् एकनाडीगतच्छिद्रैः काष्ठनालैः परिश्रितम् । यत्र काष्ठप्रणालीति छदपृष्ठेऽम्बु धावति ॥ स्तम्भशीर्षकरूपाणि काष्ठमूलाश्चितानि च । सुषिराणि प्रयत्नेन काष्ठनाडीमुखान्तरैः (?) ॥ रूपाणामथ तेषां तु स्तननासामुखाद्धिभिः । नानास्थानस्थितानां च वृषवानरदंष्ट्रिणाम् ॥