Vastu-shastra (Vol. I: Hindu Science of Architecture; Vol. II: Hindu Canons of Iconography and Painting) v1.c66.74

v1.c66.74

तोरणं त्रिविधं ज्ञेयं मकरं चित्रपत्रके ।
देवद्विजनृपाणां तु शस्तं मकरतोरणम् ॥
विशां तु चित्रसंज्ञं स्याच्छूद्राणां पत्रतोरणम् ।
पार्श्वयोः पृष्ठतश्चापि प्रकुर्यात् कुड्यतोरणम् ॥
प्रतेरुत्तरसीमान्तं तोरणोदय ईरितः ।
तदर्धेनास्य विस्तारस्तद्व्यासेऽथ शरांशके ॥
त्रिभिर्मकरयुग्मं स्यादंशाभ्यां पादयोः स्थितिः ।
यथा शोभान्तरं तत्र गुहावेशो भवेदपि ॥
अर्धन्दुसदृशैः पत्रैश्चित्रितं पत्रतोरणम् ।
नक्रयोर्वदनासक्तमध्यपूरिममण्डितम् ॥
चित्रतोरणमुद्दिष्टं मध्यपूरिमपार्श्वयोः ।
विगृह्य मकरस्योत्थरत्नमालावरोपितैः ।
भूतविद्याधरव्यालयसिंहाश्चारूढबालकैः ॥
विलम्बितं तूभयतो भवेन्मकरतोरणम् ।
गुहासु तोरणानां तु यथार्हं प्रतिमास्तथा ॥
न्यस्येन्नारीनरादींश्च यथाशोभं विचित्रतम् ।
हारासु वलभीमध्ये प्रमाणभवनेऽपि वा ॥
कुड्येषु तोरणानि स्युस्तत्कुड्यं पञ्चधा स्मृतम् ।
शिलामयं चैष्टकं च जालकामयमित्यपि ॥
फलकामयमप्यन्यं मृन्मयं चापरं क्रमात् ।
यथार्हन्यासयुक्तं तत् कुड्यं शैलं शिलामयम् ॥