Vastu-shastra (Vol. I: Hindu Science of Architecture; Vol. II: Hindu Canons of Iconography and Painting) v2.c83.106

v2.c83.106

चतुरङ्गुला भवेन्मुष्टिरूर्ध्वं द्व्यङ्गु लताडितां ।
मुष्टिकाधो यवाकारो जडनार्थं च कीलकम् ॥
शस्त्रं शतार्धाङ्गुलं स्यान्मध्यमं तुद्विहीनतः ।
तद् द्विहीनं कनिष्ठं स्यात् त्रिविधः खङ्ग उच्चते ॥
...... ... द्ववामूर्ध्वं तानिकोभयपक्षतः ।
पालिकोर्ध्वं यवं कुर्यात्तार्डकाधस्तुग्राहकम् ॥
जडिद्वयं ग्राहके च जवकः खड्ग उच्यते ।
खङ्गमानोद्भवो व्यासो द्व्यङ्गुलाभ्यां तथाधिकः ।
तद्वद्वयं पुनस्त्वेवं ज्येष्ठमध्यकनिष्ठकम् ॥
उभयपक्षे चान्तरं तु चतुर्दशाङ्गुलैर्भवेत् ।
हस्ताधारद्वयं कुर्यात् वृत्ताकारं तु वारुणम् ।
. . . . . ॥
... ...धनिर्मांसं त्रिनेत्रज्ञात्वावंडपम् ।
श्वेतासं सृगस्र ... ? हेमदण्डविभूषितः ॥
द्विमुष्टष्टन्व्यङ्गुलं मध्यं मध्योर्ध्वं च द्विहस्ततः ।
निम्नं चोभयतः कुर्याद् गुणाधारे तु कर्णिके ॥
........गुलं मध्यदेशे चवमौनेर्गुणंर्मतम् ।
सप्ताष्टनवमुष्टिंश्च वाणं पुष्प अदग्णे ? युतः ॥
कुम्भके कुम्भयेद् वाणं पूरकेण तु पूरयेत् ।
रेचके रेचयेद् बाणं त्रिविधं शरलक्षणम् ॥
मकरद्वित्रिकं वापि पाशो ग्रन्थिसमाकुलम् ।
अंकुशं वांकुशाकारं तालमानसमावृत ॥
घण्टां घण्टाकृतिं कुर्यच्चतुर्धारा च रिष्टिका ।
दर्पणं दर्शनार्थं च दण्डः स्यात्खड्गमानतः ॥
शङ्खश्च दक्षिणावर्तश्चचक्रं चारयुतं तथा ।
गदा च खड्गमाना स्यात् पृथुतालं अंकदाणेत्रयम् ॥
वज्रं शूलद्वयं दीर्घमेकविंशतिशूलतः ।
अर्धेन्दुनिभधाराग्रा शक्तिः स्याद् द्वादशाङ्गुला ॥
हस्तग्राह्यश्चोध्वैतश्च मुद्गरः षोडशाङ्गुलिः ।
भृशुण्डी युग्मदोरास्या द्विहस्तान्ताग्रचालका ॥
विशंत्यङ्गुलं मुसलं चतुरङ्गुलवृत्तकम् ।
अर्धचन्द्रोपमः परशुस्तदण्डः खड्गमध्यतः ॥
कतिका क्षुरिकामाना चक्रे च त्रिसमाकृतिः ।
शिरोऽस्थिकं कपालं स्याच्छिरश्च रिपुशीर्षकम् ॥