Grammatik der Prakrit-Sprachen c4.s2.63
Grammatik der Prakrit-Sprachen c4.s2.63
- Language
- German
c4.s2.63
*idam* dadhi (Sūyag. 594). Als Neutrum steht es in AMg. *ayaṃ ṭellaṃ* = *idaṃ tailaṃ* (Sūyag. 594), also vom Stamme *aya-* gebildet. Das Femin. *iyaṃ* hat nur Ś. bewahrt: *iaṃ* (Mṛcch. 3, 5. 21; Śak. 14, 1; Vikr. 48, 12). Da Mg. sonst nur *eśā* gebraucht, ist *iaṃ* Mṛcch. 39, 20 (alle Ausgaben) falsche Lesart, hervorgerufen durch das gleich folgende S. *iaṃ* in derselben Verbindung mit *kalā*. Das Neutr. *idaṃ* hat sich nur in M. AMg. Ś. erhalten, und zwar nur als N. (Karp. 92, 6 [richtig?]; Sūyag. 875 [richtig?]; Mṛcch. 3, 20 [so mit C für *imaṃ* zu lesen]; 7, 8; 42, 8; Śak. 15, 1; Vikr. 19, 15; 45, 15; 86, 6); als Acc. wird *imaṃ* gebraucht (Mṛcch. 24, 21; 38, 23; 39, 14; 42, 3; 61, 24; 105, 9; 147, 18; Śak. 57, 8; 58, 13). Für *idaṃ* Vikr. 40, 20 ist mit A zu lesen *edaṃ*, und für *idaṃ* Vikr. 47, 10, wo es als Masc. gebraucht wäre, mit der ed. Bomb. 79, 3 und ed. Sh. Paṇḍit 94, 7 *imaṃ*. In Mg. erscheint *idaṃ* in *taṃ ṇidaṃ* Lalitav. 566, 20, falsch für *taṃ ṇedaṃ*; Mg. hat als N. und Acc. Neutr. nur *imaṃ* (Mṛcch. 108, 11; 166, 24; 169, 22), wie auch P. als Acc. (Hc. 4, 323). — I. M. *eṇa* (R. 14, 47); A. *eṃ* (Vikr. 58, 11). — Abl. M. *ā* = Vedisch *āt* im Sinne von *tāvat*². — G. M. JM. *assa* = *asya* (Hc. 3, 74; Kī. 3, 56; Mk. fol. 47; Karp. 6, 5; Pārvatīp. 30, 15; Kl. 4. 5); fälschlich für *jassa* der Ausgaben und besten MSS. gesetzt von Weber zu H. 979; falsch auch in Ś. Vikr. 21, 1, wo für *°sūidaṃ assa* mit den MSS. BP und der ed. Calc. 1833 zu lesen ist *°sūidassa*, und Prab. 8, 7, wo für *jado ssa* (so alle vier Ausgaben) zu lesen ist *jado se*. — L. *assiṃ* = *asmin* (Vr. 6, 15; Hc. 3, 74; Kī. 3, 56; Mk. fol. 47), in AMg. in Versen (Āyār. 1, 4, 1, 2; Sūyag. 328. 537. 938. 941. 950; Uttar. 22), und in Prosa (Āyār. 1, 1, 2, 1; 1, 5, 3, 3; 2, 2, 1, 2; 2, 2, 9; Sūyag. 695; Vivāhap. 163; Jīv. 797. 801), wie schon *casi* = *cāsmin* in PG. 7, 46^3. Für Ś. *kaṇiṭṭhamādāmaha assiṃ* (Mahāy. 98, 4) ist mit der ed. Bomb. 219, 8 zu lesen *mādāmahassa*. Es steht in Ś. im Texte Pārvatīp. 5, 10; Mallikām. 219, 23. — I. Plur. *ehi*, AMg. Dh. *ehim* (Rāyap. 249; Mṛcch. 32, 7), Femin. *āhi*, L. JM. *esu* (Hc. 3, 74; T. 7, 16), G. M. *esim* (H. 771). — Wohl hierher, und nicht mit den Grammatikern (Hc. 3, 84; Śr. fol. 22) zu etad zu ziehen, sind die L. *aammi*, *īammi*. Für *īammi* geben Triv. 2, 2, 87 und Śr. fol. 22 wohl richtiger *iammi*, wie Hc. 3, 89 zu *adas* ebenfalls *aammi* und *iammi*. Davon lässt sich *aammi* zu *ada-* ziehen, aber auch zu *aa-* = *aya-* (§ 121), wie zweifellos der L. Sing. AMg. *ayaṃsi* (Uttar. 498), der N. Sing. Neutr. AMg. *ayaṃ* (Sūyag. 594; s. oben), und wenigstens der Bedeutung nach A. *āa-*, wovon belegt ist I. *āeṇa* = *anena*, *āahō* = *asya*, *āahiṃ* = *asmin*, *āai* = *imāni* (Hc. 4, 365. 383, 3). *iammi* aber gehört zu *idam*, also zum Stamme *ia-* = *ida-*. L. zu einem Stamme *i-* sind *iha* »hier«, »hierher« = *itha* (§ 266; Vr. 6, 17; Hc. 3, 75. 76), A. als Mascul. und Femin. = *asmin* und *asyām*, *ithī*, in allen Dialekten *ettha* = Vedisch *itthā* (§ 107), und M. AMg. JM. *eṇhiṃ* »jetzt« (Bh. 4, 33; Hc. 2, 134), wofür die MSS. öfter als v. l. *iṇhiṃ* geben (G. H. R. s. v.), ebenso falsch wie *ittha*, das Vr. 6, 17; Hc. 3, 76 ausdrücklich verbieten, so dass auch in Ś. Prab. 46, 8 und in P. mit der v. l. Hc. 3, 323 *ettha* zu lesen ist. In Mg. wird *eṇhiṃ* nur in Versen (Mṛcch. 29, 22; 40, 6), in Ś. gar nicht gebraucht, sondern *idāṇiṃ*, *dāṇiṃ* (Hc. 4, 277; § 144). Daher falsch Hāsy. 36, 11; Karp. 62, 10 und öfter in indischen Ausgaben. Ebenso fehlt das Wort bisher in A., wo *evāhi* im Sinne von »jetzt« steht (Hc. 4, 420). Das Deśīn. 1, 50 erwähnte Pronomen *ajjho* (nach Droṇa), Femin. *ajjhā*, mit dem auf eine anwesende Person hingewiesen wird, kann vom G. *asya* durch *ahya* abgeleitet sein.
Cites (19)
- Rāvaṇavadha — Bhaṭṭi, Sanskrit
- Mṛcchakaṭika — Śūdraka, Sanskrit
- Uttarajjhayaṇa — Ardhamāgadhī Prakrit
- Āyāraṃga — Sudharman, Ardhamāgadhī Prakrit
- Sūyagaḍa — Sudharman, Ardhamāgadhī Prakrit
- Pādatāḍitaka — Śyāmilaka, Sanskrit
- Rāyapaseṇaijja — Ardhamāgadhī Prakrit
- Vikramorvaśīya — Kālidāsa, Sanskrit
- Jīvājīvābhigama — Ardhamāgadhī Prakrit
- Viyāhapannatti — Sudharman, Ardhamāgadhī Prakrit
- Vālmīkirāmāyaṇa — Vālmīki, Sanskrit
- Lalitavistarā — Haribhadra Sūri, Sanskrit
- Abhijñānaśākuntala — Kālidāsa, Sanskrit
- Mahāvīracarita — Bhavabhūti, Sanskrit
- Mallikāmāruta — Uddaṇḍa Śāstrin, Sanskrit
- Karpūramañjarī — Rājaśekhara, Śaurasenī Prakrit
- Prabodhacandrodaya — Kṛṣṇamiśra, Sanskrit
- Pārvatīpariṇaya — Vāmanabhaṭṭa Bāṇa, Sanskrit
- Hāsyārṇava — Jagadīśa, Sanskrit