History of Dharmashastra (Ancient and Mediaeval Religious and Civil Law in India) v3.c54.142

v3.c54.142

PAGE 901 NOTE 2092—अथाम्नौ नित्यहोमान्ते विष्णोर्नित्यार्चा सर्वदेवार्चना भवति । अग्निर्वै देवानामवमो विष्णुः परमस्तदन्तरेण सर्वा अन्या देवता इति ब्राह्मणम् । तस्माद्गृहे परमं विष्णुं प्रतिष्ठाप्य सायं प्रातर्होमान्तेऽर्चयति । षडङ्गुलादहीनं तद्रूपं कल्पयित्वा पूर्वपक्षे पुण्ये नक्षत्रे प्रतिष्ठां कुर्यात् । तस्मात्पूर्वं तृतीयेऽहन्यौपासनाग्निकुण्डं कृत्वा पूर्ववत्प्रोक्षणोल्लेखनादि कर्म कुर्यात् । द्वितीयस्यां वेद्यां षट्त्रिंशदङ्गुलप्रमाणैर्दर्भैः कूर्चेन वा परिस्तीर्य परिधीन्नूर्ध्वसमिधौ निधायोर्ध्ववेद्यां यथादिशमिन्द्रादि दिग्देवान्दक्षिणे ब्रह्माणमुत्तरे सोमं च पुष्पार्यैरभ्यर्च्य तथैवाघारं जुहोति । दद्भ्यः स्वाहा हनुभ्यां स्वाहेत्यङ्गहोममतो देवादींश्च हुत्वा पुरुषसूक्तं जपन्सुवर्णेनाक्ष्यन्मेषणं करोति । नद्यां तटाके जलपूर्णपात्रे वा ये ते शतायैर्वस्त्राणि कुशांश्चास्तीर्य विष्णुसूक्तेन देवं प्राक्शिरः शाययित्वाधिवासयति । द्वितीयदिवसे स्नात्वा रात्रौ पूर्ववदाधारं हुत्वाष्टौ कलशानाहृत्य पञ्चगव्यघृतदधिक्षीराक्षतोदकफलोदककुशोदकरत्नोदकैः पूरयित्वा देवमभ्यर्च्य वसोः पवित्रमम आयाहीषे त्वोर्जे त्वा शन्नो देवीश्चत्वारि शृङ्गा सोमो धेनुं चत्वारि वागिदं विष्णुरिति कलशैः स्नापयित्वापोहिरण्यपवमानैर्गन्धतौयैश्च स्नापयति । अग्नेरुत्तरस्यां व्रीहिभिर्वेदिं कृत्वा विष्टरं न्यस्य वस्त्राण्य।स्तीर्य देवमारोप्य वस्त्रायैरलं कृत्यर्चयति । पुण्याहं कृत्वा स्वस्तिसूक्तेन तामभि मृश्य स्वस्तिदा विशस्पतिरिति प्रतिसरां बद्ध्वा पूर्ववद्देवं शाययति । कालविहीनं कुम्भमुतैराधवैरापूर्य देवस्य पार्श्वे निधाय प्रणवेनाभिमृश्य कूर्चाक्षतसुवर्णरत्नानि प्रक्षिपेत् । निष्कलं देवं हृदये तथाभावे रुक्माभं रक्तास्यनेत्रपाणिपादं श्रीवत्साङ्कं चतुर्भुजं पीताम्बरधरं शङ्खचक्रधरं सौम्यसकलं ध्यात्वा प्रणमेत् । अग्निं परिषिच्य हौत्रं प्रशस्य दक्षिणप्रणिष्याम्रों भूः पुरुषमों भुवः पुरुषमों सुवः पुरुषमों भूर्भुवः सुवः पुरुषं नारायणं विष्णुं