History of Chemistry in Ancient and Medieval India, Incorporating the History of Hindu Chemistry by Acharya Prafulla Chandra Ray c71.8

c71.8

ईश्वर उवाच ।
शृणु राम प्रवेक्ष्यामि रहस्यातिर्रहस्यकम् ।
स्वर्णतन्त्राभिधं तन्त्रं कल्पारूपेण कथ्यते ॥ 10.
तत्राद्यं स्वर्णतन्त्रस्य कल्पं शृणु सुपुत्रक ।
तैलकन्दाभिधः कन्दः सिद्धकन्दः प्रकीर्त्तितः ॥ 11
कन्दः कमलवत्तस्य पत्राणि कञ्जवच्छृणो ।
तथैव तु महत्पन्नं तैलं स्रवति सर्व्वदा ॥ 12.
जलमध्ये सदा पुत्र त्वाद्व एव प्रतिष्ठते ।
विषकन्देति विख्यातो विषाच्च कायनाशनं ॥ 13
तैलस्रावो महाकन्दः परितस्तैलमण्डलम् ।
दशहस्तमिते देशे सरते तैलमण्डलम् ॥ 14.
महाविषधरः पुत्र तदधो वसति ध्रुवम् ।
कन्दाधः कन्दच्छायायां नान्यत्र गच्छति प्रिये ॥ 15.
तत्परीक्षार्थंविधानार्थं कन्दे सूचीं प्रवेशयेत् ।
सूचौद्रावः क्षणात् पुत्र तत्कन्दन्तु समाहरेत् ॥ 16
तत्कन्दं तु समादाय शुद्धसूतं खलेत्रिधा ।
मूषायां निक्षिपेत् तन्तु -तत्तैलं तत्र निक्षिपेत् ॥ 17.
दीप्ताग्निं तु महाराम वंशाङ्गारैश्च तापयेत् ।
तत्क्षणान्मृतिमायाति लक्षवेधी भवेत् सुत ॥ 18.
ततः प्रभक्षयेद्राम चुन्निद्राक्षारको ध्रुवम् ।
तालं शुद्धं समानीय तत्तैलेन खलेत् सुत ॥ 19.