Rasasudhakara 4.2643.2
Rasasudhākara 4.2643.2
- Language
- Sanskrit
4.2643.2
'sa rāmo naḥ sthātā na yudhi purato lakṣmaṇasakho
bhavitrī rambhoru! tridaśavadanaglāniradhunā
prayāsyatyevoccairvipadamacirād vānaracamūrlaṅghiṣṭhedaṃ ṣaṣṭhākṣaraparavilopāt paṭha punaḥ ||'
atra sītāyāṃ rāvaṇaviṣayarāgātyantābhāvādābhāsatvam
nanvekatra rāgābhāvād rasasyābhāsatvaṃ na yujyate
prathamamajātānurāge vatsarāje jātānurāgāyā ratnāvalyāḥ —
§'duḷḷahajaṇāṇurāo ḷajjā guruī paravvaso appā
piasahi! visamaṃ pemmaṃ maraṇaṃ saraṇaṃ ṇu varamekkaṃ ||'
ityatra pūrvānurāgasyābhāsatvaprasaṅga iti ced, ucyate | abhāvo hi trividhaḥ prāgabhāvo'tyantābhāvaḥ pradhvaṃsābhāvaśceti
tatra prāgabhāve darśanādikāraṇeṣu rāgotpattisambhāvanayā (nā)bhāsatvam, itarayostu kāraṇasadbhāve'pi rāgānutpatterābhāsatvameva | anye tu striyā eva rāgābhāve rasasyābhāsatvaṃ pratijānate | na tadupapadyate | puruṣe'pi rāgābhāve rasasyānāsvādanīyatvāt
yathā -
'gate premāveśe praṇayabahumāne'pi galite
nivṛtte sadbhāve praṇayini jane gacchati puraḥ
tadutprekṣyotprekṣya priyasakhi ! gatāṃstāṃśca divasān
na jāne ko heturdalati śatadhā yanna hṛdayam ||'
atra hṛdayadalanābhāvapūrvagatadivasotprekṣādyanumitairnirvedasmṛtyādibhirabhivyakto'pi striyā anurāgaḥ premāveśaślathanādikathitena puruṣagatarāgadhvaṃsanena cārutāṃ nāpnoti
'dhyānavyājamupetya cintayasi kāmunmīlya cakṣuḥ kṣaṇaṃ
paśyānaṅgaśarāturaṃ janamimaṃ trātāpi no rakṣasi
mithyākāruṇiko'si nirghṛṇatarastvattaḥ kuto'nyaḥ pumān
seyaṃ māravadhabhirityabhihito bodhau jinaḥ pātu vaḥ
anekatra yoṣito rāgābhāsatvaṃ yathā -
Linked texts (5)
- Rasārṇavasudhākara — Siṃhabhūpāla, Sanskrit
- Southern recension — Sanskrit
- Amaruśataka — Amaru, Sanskrit
- Nāṭakalakṣaṇaratnakośa — Sāgaranandin, Sanskrit
- Rasaratnadīpikā (Allarāja) — Allarāja, Sanskrit