Rasasudhakara 4.2643.3
Rasasudhākara 4.2643.3
- Language
- Sanskrit
4.2643.3
'paraspareṇa kṣatayoḥ prahartrorutkrāntavāyvoḥ samakālameva
amartyabhāve'pi kayościdāsīdekāpsaraḥ prārthanayorvivādaḥ ||'
atra kasyāścid divyavanitāyā vīradvaye raṇānivṛttimaraṇaprāptadevatābhāve'nurāgasya nirupamānaśūraguṇopādeyatāderavaiṣamyena pratibhāsanādābhāsatvam
anekatra puṃso rāgād yathā'ramya gāyati menakā kṛtarucirvīṇāsvanairūrvaśī
citraṃ vakti tilottamā paricayaṃ nānāṅgahārakrame
āsāṃ rūpamidaṃ taduttamamiti premānavasthā dviṣā
bheje śrīyanapotaśiṅganṛpate! tvatkhaḍgabhinnātmanā ||'
atra nāyakakhaḍgadhārāgalitātmanaḥ kasyacit svargatapratināyakavīrasya menakādisvarlokagaṇikāsu vaiṣamyeṇa rāgādābhāsatvam
nanvevaṃ dakṣiṇādīnāmapi rāgasyābhāsatvamiti ced,
na | dakṣiṇasya nāyakasya nāyikāsvanekāsu vṛttimātreṇaiva
sādhāraṃṇyaṃ, na rāgeṇa | tadekasyāmeva rāgasya prauḍhatvamitarāsu
tu madhyamatvaṃ mandatvaṃ ceti tadanurāgasya nābhāsatā | atra tu
vaiṣamyeṇānekatra pravṛtterābhāsatvamupapadyate
tiryagrāgād yathā -
'madhu dvirephaḥ kusumaikapātre papau priyāṃ svāmanuvartamānaḥ
śṛṅgeṇa saṃsparśānimīlitākṣīṃ mṛgīmakaṇḍūyata kṛṣṇasāraḥ||'
mleccharāgād yathā -
' ajjaṃ mohaṇasuttaṃ miatti mattūṇa dhāvie halie
daraphuḍiaboḍabhāroarāhi hasiaṃ va phaḷahīhiṃ || '
atra suratamohanasutimaraṇadaśayorrivavekābhāvena hālikasya mlecchatvaṃ gamyate
nanu tiryaṅmlecchagatayorābhāsatvaṃ na yujyate | tayorvibhāvādisaṃbhavāt | asaṃbhave nāsvādyayogyatā iti ced,
Linked texts (1)
- Rasārṇavasudhākara — Siṃhabhūpāla, Sanskrit