Pramāṇa · Search · About · API

Shringaraprakasha 1.p1.20

Śṛṅgāraprakāśa 1.p1.20

Language
Sanskrit

1.p1.20

athaitadudāhavupayamane-- prapaciti, parākareti, kārikākaroti, śuklīkareti, paṭapaṭākareti, paṭatkaroti, khāṭ karoti, satkaroti, asatkaroti, alaṃkṛtya, antahratya, kaṇepatya, manohatya, puraskṛtya, astaṃgatya, acchagatya, acchodhya, adaḥkṛtya, tirobhīya, tiraskṛtvā, tiraskṛtya, upojekṛtvā, upājekṛtya, anvāje kṛtvā, anvājekṛtya, sākṣāt kṛtvā, sākṣātkṛtya, mithyā kṛtvā, mithyākṛtya, urasi kṛtvā, urasikṛtya, manasi kṛtvā, manasi kṛtyā, manasikṛtya, madhye kṛtvā, madhyekṛtya, pade kṛtvā, padekṛtya, nivacane kṛtvā, nivacanekṛtya, hasterṛtya, pāṇaikṛtyā, pādhvaṃkṛtya, prādhvaṃkṛtya, jīvikākṛtya, upaniṣatkṛtya, upanuṣatkṛtam, yadupanuṣatkaroti, yadhyupaniṣatkaroti iti || gativiśoṣā eva prādaya upasargāḥ || praparāpasāmanvavanurdurvyāṅnyadhayo'pyatisūdabhayaśca | pratinā saha lakṣayitavyāḥ paryupayorapi lakṣaṇamatra|| vaṣṭi bhāgurrillopamavāpyorūpasargayoḥ| hitādiṣu samo mlopaṃ pāṭhaṃ cātra śradantaroḥ|| evamete viṃśatiḥ vapisaścadantarbhiḥ sahopasargāḥ pañcaviṃśatirbhavamti || 1.19 te khalu--[1] vācakāḥ, [2] dhyotakāḥ, [3] viśeṣakāḥ,[4] sahābhidhāyakāḥ, [5] kāryarthakāḥ, [6] nirarthakāśceti ṣoḍhā viprathante |

Now, the examples of these: prapacati, parākaroti, kārikākaroti, śuklīkaroti, paṭapaṭākaroti, paṭatkaroti, khāṭkaroti, satkaroti, asatkaroti, alaṃkṛtya, antarhatya, kaṇehatya, manohatya, puraskṛtya, astaṃgatya, acchagatya, acchodya, adaḥkṛtya, tirobhūya, tiraskṛtvā, tiraskṛtya, upājekṛtvā, upājekṛtya, anvājekṛtvā, anvājekṛtya, sākṣātkṛtvā, sākṣātkṛtya, mithyākṛtvā, mithyākṛtya, urasikṛtvā, urasikṛtya, manasikṛtvā, manasikṛtya, madhyekṛtvā, madhyekṛtya, padekṛtvā, padekṛtya, nivacanekṛtvā, nivacanekṛtya, hastekṛtya, pāṇaukṛtya, prādhvaṅkṛtya, jīvikākṛtya, upaniṣatkṛtya, upaniṣatkṛtam, yad upaniṣatkaroti, yadi upaniṣatkaroti. / The prefixes (upasarga) are precisely specific kinds of gati: / 'pra, parā, apa, sam, anu, ava, nis, dus, vi, āṅ, ni, and adhi, as well as api, ati, su, ut, and abhi; / along with prati, these are to be characterized, and the characterization of pari and upa also belongs here. / Bhāguri desires the elision of the prefix ava and api, / the elision of the m of sam before hitā and the like, and the recitation here of śrad and antar.' / Thus these twenty, together with [api and] ava, sam, śrad, and antar, become twenty-five prefixes. 1.19 They indeed are widely distinguished sixfold as: [1] directly denotative (vācaka), [2] revelatory (dyotaka), [3] modifying (viśeṣaka), [4] co-expressive (sahābhidhāyaka), [5] functional (kāryārthaka), and [6] devoid of meaning (nirarthaka).

English (machine translation) (machine translation)

Translations (1)