Pramāṇa · Search · About · API

Shabdakalpadruma 1111.p1.3

Śabdakalpadruma 1111.p1.3

Language
Sanskrit

1111.p1.3

“pānaṃ kapitthaṃ vakulaṃ mālūkaṃ lakucāni ca
tindukāni kaṣāyāṇi varma svapnaṃ prajāgaram
anupānaśca yatnena svarabhedī vivarjayet ||”
svaramaṇḍalikā, sto, (svarāṇāṃ maṇḍalambhakṣyeveti
svaramaṇḍala + ṭhan |) vīṇāviśeṣaḥ | iti
śabdaratnāvalī | kacit pustake haramaṇḍalikaśa
iti pāṭhaḥ
svaramāsikā, strī, (svareṇaṃsatīti | yasa + evul
ṭāpi cata itvam |) vaṃśī| iti śabdaratnāvalī
svarasaḥ, puṃ, (svasya rasaḥ | sva ghāloyo raso vā|)
śilāpiṣṭakalkaḥ | yathā, —
“yo rasaḥ svarasaḥ prāttaḥ kalko dṛṣadi
peṣitaḥ ||”
“sadyaḥ kṣunnādārdradravyāt‌ kṣuṇṇādipīḍanāt
yo rasaśvaviniryyāti svarasaḥ saḥ prakīrttitaḥ ||”
anyacca
“puṭaḥ kalko vinoyaśca svarasaḥ pīr̤ino rasaḥ
kāthaḥ kaṣāyo nirvyūho niryāmo vehakastathā ||”
(“yantraprapīr̤anādvayāddrasaḥ svarasa uccate ||”
“śuṣkadravyamupādāya svarasānāmasambhave
vāriṇyaṣṭaguṇe bhāṇḍaṃ pācyaṃ pādāvaśeṣitam ||”
svarā, strī, brahmaṇo 'veṣṇavī | gāyatrīsapalo
yathā, —
“vācūyantāntare pūrvvaṃ manordevaḥ pitāmahaḥ
sadmādibhikhare ramye yajanāyodyato'bhavat
sa kṛtvā yajanambhāgān sarvvadevagaṇairvvataḥ
yukto hariharaśyāpi saddhiḥ śikharaṃ yayau
ṛṣyādayo munigaṇā mūrtta brahmadevate
tasya dīkṣāvidhānasya samāptaṃ cānugāhatāḥ
atha jyeṣṭha svargaṃ padmāmānayadhvaṅgarodharāḥ
sā ganerāyayo tāvat bhṛguviṣṇumuvāca 6
bhṛguruvāca
viṣṇo svarā tvayājñaptā sāpyāyāti nahi
tvaram
muhūrttātikrame caiva kāryyo docāvidhiḥ kayam
viṣṇuruvāca
nāyāti cet svarā śoghraṃ gāyatatrātra vidhīyatām
evāpi na bhavedasya bhāyyī kiṃ puṣyakarmaṇi
nārada uvāca

Linked texts (1)