Shabdakalpadruma 407.3-2.10
Śabdakalpadruma 407.3-2.10
- Language
- Sanskrit
407.3-2.10
atha vātaśleṣmolbaṇasannipātajvaracikitsā
“kirātatiktakaṃ mustaṃ guḍūcī viśvabheṣajam
dhātubhedakamityāhurvātaśleṣmolvaṇe jvare ||”
iti dhātubhedakakkāthaḥ
atha pittaśleṣmolvaṇasannipātajvaracikitsā
“parpaṭaḥ kaṭphalaṃ kuṣṭhamuśīraṃ candanaṃ jalam
nāgaraṃ mustakaṃ śṛṅgī pippalīnāṃ śṛtaṃ hitam
tṛṣṇādāhātimāmdyeṣu pittaśleṣmolbaṇe jvare ||”
iti parpaṭādikāthaḥ
atha vātapittaśleṣmolvaṇasannipātajvaracikitsā
“nāgaraṃ dhānyakaṃ bhārgī padmakaṃ raktacandanam
paṭolaṃ picumaīñca triphalā madhukaṃ balā
śarkarā kaṭakā mustā gajāhā vyādhighātakaḥ
kirātatiktamamṛtā daśamūlī nidigghikā
yogarājo nihantyeṣa sannipātatridoṣajam
sannipātasamutthānaṃ laghumapyagataṃ jayet ||”
gajāṅgā gajapippalī| vyādhighātakaḥ āragvadhaḥ
nidigdhikā deguṣyārthaṃ pṛthak paṭhitā| iti
yogarājakvāthaḥ || || atha pravṛddhamadhyaśīṇavātādijanitasannipātajvarāṇāṃ ṣaṇṇāṃ tantreṇa
cikitsāmāha
“pravṛddhaṃ vardhayeddoṣaṃ coṇaṃ saṃvarddhayedbhiṣak
cikitseyaṃ vidhātavyā doṣayorlaṅghaṇonmayoḥ ||”
asyāyamarthaḥ | pravṛddhaṃ doṣaṃ karṣayet tattceyacetubhirauṣadhāyavicāraiḥ kṣīṇañca samīkuryyāt
kṣīṇaṃ doṣaṃ saṃvarddhayet | tadvṛddhihetubhirauṣadhānavicārairvardhayitvā samīkuyyyādityarthaḥ
“pravṛddhe samite doṣe madhyamaḥ svayameva hi
śāntiṃ yāti śamaṃ note laghuvatnprahṛtuvamvavat ||”
asyāyamarthaḥ | varṣāsu vāyuranubandhaḥ śeṣaḥ
pradhānamiti yāvat | pittaśleṣmāvāvanubandhī
vāyoranucarau śaradi pittamanubandhaṃ kapho'nubandhaḥ| vasante kapho'nubandhau vātapitta anubandhau
tatra yathānubandhe praśamaṃ note'nubandhaḥ svayameva
Linked texts (2)
- Bhāvaprakāśa (another edition) — Sanskrit
- Bhaiṣajyaratnāvalī (ed. Rājeśvaradatta Śāstrī) — Sanskrit