Pramāṇa · Search · About · API

Shabdakalpadruma 416.4-2.5

Śabdakalpadruma 416.4-2.5

Language
Sanskrit

416.4-2.5

atha kanyānāmantūḍhānām | aprattānāṃ triṣauruṣamiti vaśiṣṭavacanāt | tena ātmapakṣame
vṛddhaprapitāmahe sāpiṇḍyaṃ nivarttate iti pratipāditam | ataeva kanyāyāḥ prapitāmahabhbhrātrā
tatsantatibhiśca saha sāpiṇḍyābhāvāt kanyāmaraṇajananayosteṣāṃ sapiṇḍāśaucaṃ nāsti kintu
samānodakanimittamevāśaucamiti | evaṃ teṣāmapi jananamaraṇayoḥ kanyānāmiti śūlapāṇimahāmahopādhyāyāḥ || yattu kūrmapurāṇam
“aprattānāṃ tathā strīṇāṃ sāpiṇḍyaṃ sāptapauruṣam
prattānāṃ bhartṛsāpiṇḍyaṃ prāha devaḥ pitāmahaḥ ||”
iti ratnākaradhṛtaṃ tadvivāhe viṭapañcaviṣayam
yathā, viṣṇupurāṇam
“saptamīṃ pitṛpakṣācca mātṛpakṣācca pañcamīm
uddaheta dvijo bhārthyāṃ nyāyena vidhinā nṛpa |”
saptamīṃ pañcamīṃ hilā iti śeṣaḥ| bhartṛsāpiṇḍyamityatra sāprapauruṣamityanuṣajyate | tena bhartu
samānasāpiṇḍāmityarthaḥ | śaṅkhalikhitau
“sapiṇḍatā tu sarvveṣāṃ gotrataḥ sāptapauruṣī
piṇḍodakadānañca śaucāśaucaṃ tadānugam ||”
gotrataḥ gotraikye tena mātāmahakule kadācit
ṣaṭpuruṣaparyantaṃ piṇḍasambandhe'pi na sapiṇḍatā
tānu sampradānañca cyā samastākāreṇa piṇḍādikamanugacchatīti tadānugam | śatena sapiṇḍatā ekaśarīrāvayavānvayena bhavati | tathā
hi | pituḥ śarīrāvayavānvayena picā
saha evaṃ pitāmahādibhirapi pitṛddhāreṇa
taccharīrāvayavānvayāt | evaṃ mātṛśarīrāvayavānvayena mātrādibhirapi | evaṃ yathā saha
patnyā ekaśarīrārambhakatayā sāpiṇḍyam
tathā ca garbheāpanyāsaḥ patat dhātukośikaṃ
śarīraṃ cauṇi pitṛtaḥ cauṇi mātṛtaḥ vyāsthasnāyumajjānaḥ pitṛtaḥ tvaṅmāṃsarudhirāṇi
mātṛtaśceti | tatra tatrāvayavānvayapratipādanāt