Shabdakalpadruma 634.36.p1.2

634.36.p1.2

bhūrityuktena tato nyūnaiveti nyūnatāyām | pañcanivarttano mamāṃśa ityukte'yama eva nāstautyastināsti|navivādaḥ sambhavati | madoyā bhūḥ prāgavidyamānabhogeva bhujyata ityānaṃ na gantatā cira
mānyeva me bhuktirityabhogamuktau vivādaḥ | dvayaṃ
mamvediyañceti somāvivāda iti ṣaṭprakāra eva
vivādaḥ sambhavati | ṣaṭprakāreḍapi bhūvivāde
bhṛtyaryābhyāṃ somāyā api nirṇayamānatvāt
somānirṇayaprakaraṇe tasyāntarbhāvaḥ | samantāṅgavāḥ sāmantāḥ | catasṛṣu dikṣvanantarā grāmādayasta ca pratisīsaṃ vyavasthitāḥ
“grāmo grāmeṣu sāmantaḥ kṣetraṃ kṣetrasya kīrttigṛhaṃ gṛhasya nirdiṣṭaṃ samantāt parirathya hi ||”
“saṃsaktakāstu sāmantāstatsaṃsaktāstathottaraIḥ
saṃsaktasaktasaṃsaktāḥ pañcākārāḥ prakīrttitāḥ ||”
“niṣyādyamānaṃ yaṃ dṛṣṭaṃ tat kāryyaṃ tadguṇānviteḥ
vṛddhā vā yadi vāhvāste ca vṛddhāḥ prakīrttitāḥ
ye tatra pūrvaṃ sāmantāḥ paścāddeśāntaraṃ gatāḥ
tanmūlatvānnu te maulā ṛṣibhiḥ parikīrttitāḥ
upaśravaṇasambhogakāryyākhyānopacihnitāḥ
uddharanti punaryasmāduṣṭatāste tataḥ smṛtāḥ ||”
gopā gocārakāḥ
“somākṛṣāṇāḥ somāntenicita kṣetrakarṣakāḥ |”
sarvva ca vanagocarā vanacāriṇo vyādhādayaste
ca manunāktāḥ
“vyādhān śākunikān gopān kaivarttān
mūlakhātakān
vyālagrāhānuñchavṛttīnanyaIṃśca vanagocarān ||”
sthalamunnato bhūpradeśaḥ | aṅgāro'gnaṃ kvacidvahram
tuṣā dhānyatvacaḥ | drumā nyagrodhādayaḥ | seturjalapravāhabandhaḥ | caityaṃ pāṣāṇādibandhaḥ
śrādyaśabdena veṇuvālukādīnāṃ grahaṇam| etāni
ca prakāśāprakāśabhedena dviḥprakārāṇi | tathā
ca manuḥ
“somāvṛkṣāṃstu kurvīta nyagrodhāśvatyakiṃśukān