Shabdakalpadruma 634.36.p1.3

634.36.p1.3

śālmalīn tālatāṃlāṃśca kṣīriṇaśceva pādapān
gulmān veṇūṃśca vividhān śamī vallī sthalāni
ca
śarān kubjakagulmāṃśca tathā somā na naśyati
tar̤āgānudapānāni vāpīḥ prasavaṇāni ca
somāsandhiṣu kāryyāṇi devatāyatanāni ca ||”
iti prakāśarūpāṇi
“upacchannāni cānyāni somāliṅgāni
kārayet
somājñāne nṛṇāṃ bokhannityaṃ loke viparyyayam
bhasmano'sthīni gobālāṃstuṣān bhasmakarpālikāḥ
karīṣamiṣṭakāṅgāraśarkarāvālukāstathā
yāni caivaṃ prakārāṇi kālādbhūmirna bhakṣayet
tāni sandhiṣu somāyā aprākāṇāni kārayet
etairliṅgairnayet somāṃ rājā vivadamānayoḥ ||”
pracchannaliṅgāni etaiḥ prakāśāprakāśarūpairliṅgaiḥ
sāmantādipradarśitaiḥ somāṃ prati vivadamānayoḥ
somāniścayaṃ kuryyādrājā || || yadā punaścihnāni na santi vidyamānāni vā liṅgāliṅgatayā sandigdhāni tadā nirṇayopāyamāha
“sāmantā vā samagrāmāścatvāro'ṣṭau daśāpi vā
raktasragvasanāḥ somāṃ nayeyuḥ kṣitidhāriṇaḥ ||”
sāmantāḥ pūrvoktalakṣaṇāḥ | samagrāmāścatvāro'ṣṭau daśāpi vā ityevaṃ samasaṃkhyāḥ pratyāsannagrāmotyāḥ | raktasragviṇī raktasragdharāḥ mūrddhāropitakṣitikhaṇḍāḥ somānaṃ nayeyuḥ pradarśayeyuḥ
sāmantā veti vikalpāmidhānaṃ smṛtyantaroktasākṣyabhiprāyam | yathāha manuḥ
“sākṣipratyaya eva syāt somāvādavinirṇayaḥ | ”
tatra ca sākṣiṇāṃ nirṇayatvaṃ mukhyaṃ tadabhāve
sāmantānām | taduktam
“sākṣyabhāve tu catvāro grāmāḥ sīmantavāsinaḥ
somānirṇayaṃ kuryuḥ prayatā rājasannidhau ||”
tadabhāve tatsaṃsaktādīnāṃ nirṇayatvam | yathāha
kātyāyanaḥ
“svārthasiddhau praduṣṭeṣu sāmanteṣvarthagauravāt
tatsaṃsakteṣu katrttavya uddhāro nātra saṃśayaḥ