Vacaspatya 14.2.3
Vācaspatya 14.2.3
- Language
- Sanskrit
14.2.3
pītāni vametkaṭūni kāsecca pāṇḍuḥ paridahyamānaḥ
vilipyamānena mukhena sodan śirorugārttaḥ kaphapūrṇadehaḥ
hṛllāsaroga gauravasādayuktaḥ kāsedga śaṃ sāndrakaphaḥ kaphena
vakṣo'timātraṃ vihatañca yasya vyāyāmabhārādhyayanābhighātaiḥ | vikṣiṣṭavakṣāḥ sa naraḥ saraktaṃ ṣṭhīvyatyabhīkṣṇaṃ kṣatajaḥsa uktaḥ | ativyavāyabhāramadhyatogragajairyudhyataḥ
rakṣasyoraḥkṣataṃ vāyurṛṅgītvā kāsamāharet | sa pūrvvaṃ
kāsate śuṣkaṃ tataḥ ṣṭhīvet saśoṇitam | kaṇṭhena rujatā'tyarthaṃ vibhinneneva corasā | sūcībhiriva tīkṣṇābhistudyamānena śūlinā | duḥkhasparśena śūlena bhedapīḍā'bhitarpinā | parvvabhedajvaraśvāsa tṛṣṇāsvara vilor̤ataḥ | pārāvataivākūjan kāsavegāt kṣatodbhavat | viṣamāsātmyabhojyātivyavāyādveganigrahāt | ghṛṇināṃ śocatāṃ nṝṇāṃ
vyāpanne'gnau tayo malāḥ | kupitāḥ kṣayajaṃ kāsaṃ
kurvvante'kṣayapradam | sa gātraśūlajvaradāhamohān
prāṇakṣayañcopalabheta kāso | śuṣyan viniṣṭhīvati dagdhamastu prakṣīṇamāṃso rudhiraṃ sapūmam | taṃ sarvvalaṅgaṃ'
bhṛśaduścikitsyaṃ cikitsitajñāḥ kṣayajaṃ vadanti | vṛddhatvamāsādya bhavantyatho vai yāpyantamāyurbhiṣajastu kāsam”
bhāvapra0 uktamidattaṃ yathā
pañca kāsāḥ smṛtā vātapittaśleṣmakṣatakṣayaiḥ | kṣayāyopekṣitāḥ sarvve balinaścottarottaram | kṣayāya rājayakṣmaṇe
atha pūrvarūpamāha | pūrvarūpaṃ bhavetteṣāṃ śūkapūrṇagalāsyatā | kaṇṭhe kaṇḍūya bhojyānāmavarodhaśca jāyate
bhojyānāmavarodhaḥ kavalagildane kaṣṭānuvyathā | vyatha
vātikāsa rūpamāha hṛtpaṅkapārvodaramūrddhaśūlī cāsmānanaḥ cīṇabalakharonāḥ| prasaktavegastu samīraṇena bhinnakharaḥ
Linked texts (5)
- Bhāvaprakāśa (another edition) — Sanskrit
- Cikitsāsārasaṅgraha (Vaṅgasena) — Vaṅgasena, Sanskrit
- Mādhavacikitsā — Mādhava Bhaṭṭa, Sanskrit
- Nidāna (Mādhava Bhaṭṭa) — Mādhava Bhaṭṭa, Sanskrit
- Vācaspatya — Vācaspatimiśra, Sanskrit