Pramāṇa · Search · About · API

Vacaspatya 30.5.3

Vācaspatya 30.5.3

Language
Sanskrit

30.5.3

yena pūrakaḥ, na tu recayati yena recaka iti | dhyānasya
ddeyo viṣayaḥ pradeśaḥ | vittiliṅgatādirpāramito jihvāgre
pradeśe raiyokātūlādikriyānumito bāhya eva mānaro'vyāpādatalamā mastakaṃ pipīlikāsparśasadṛśenānumitaḥ
sarvvananimeṣakriyāvacchinna kālasya caturtho bhāgaḥ caṇasteṣāmiyattābadhāraṇenāvacchinnā sajātīyamaṇḍala pāṇinā
triḥ parāmṛśya choṭikāvacchinnaḥ kālomātnā | tābhiḥ
ṣaṭ triṃśatsaṃkhyātābhiḥ parimitaḥ prathama udghāto mandaḥ | sa
eva dviguṇīkṛto dvitīyomamadhyaḥ sa eva triguṇīkatastū -
tīya strīvraḥ tamabhimaṃ saṅkhyāparidṛṣṭaṃ prāṇāyāmamāha
saṅkhyābhiriti | kasyasya hi puṃsaḥ śvāsapraśvāsakriyāvacchinnena kālena yathoktaṃ choṭikākālasamānaḥ prathamodghātakarmmā nāṃ nītaḥ udghāto virjito vaśīkṛto nisṭahītaḥ
śvāsānā miyatsākālo vivakṣitaḥ śvāsa praśvāsaiyattāsaṃ khyeti
kathañcidbhedaḥ| sa khalvayaṃ pratyahamabhyasto divasapaccamāsādikrameṇa deśakālapracayavyāpitayā dīrghaḥ paramasaipuṇyaṃ
samadhigamanīyaḥ tayā ca sūkṣmo natu mandatayā” viva0
“bāhyābhyantaraviṣayākṣepī caturthaḥ” sūtram
“deśakālasaṅkhyābhirvāhyaviṣayaḥ paridṛṣṭa ākṣiptaḥ| tathābhyantaraviṣayaḥ paridṛṣṭa ākṣiptaḥ | ubhayathā dīrghasūkṣma tatpūrvvako bhūmijayāt | krameṇobhayorgattyabhāvaścaturthaḥ
prāṇāyāmaḥ | tṛtīyastu viṣayānārocito gatyabhāvaḥ
sakṛdāravdhaeva deśakālasaṅkhyābhiḥ paridṛṣṭo dīrghasūkṣmañcaturthastu śvāsapraśvāsayorviṣayāvadhāraṇāt krameṇa bhūmijayādubhayācepapūrvvako gatyabhāvaścaturthaḥ prāṇāyāmaḥ ityayaṃ
viśeṣaiti” bhāṣyam
vijayānukrameṇa bhayatotyāha bhūmijayāditi”

Linked texts (2)