Vacaspatya 4.15.3
Vācaspatya 4.15.3
- Language
- Sanskrit
4.15.3
ekena kālena ca yathā bhanatāṃ bahūnāṃ vyavahārāṇā supapattistathā'smākamapi ekeneśvareṇa| gatānubhānābhyāṃ siddhena
sarvveṣāmeva tādṛśavyavahārāṇāmupādhibhedādupapattiḥ sambhavati,
yukte kriyāto 'narthāntarasaṃyogiparamparayā 'styeva sambandhena
ghaṭādeḥ sambandhatvena taddāsambandharūpatathā'pyatiriktaprāsādyāsiddheḥ | athavā klṛptā evātiriktāḥ padaṃ'ṇa siddhā'divyavahāraviṣayāḥ, vibhāgaprāgabhāvāvacchinnakarmmaṇaḥ kṣaṇatvāsambhavāt bhāyikarṇottarajantavibhāgāntaraprāgabhāvāvacchinnasya karmaṇaḥ kṣaṇacatuṣṭayādiśālitvena tādṛśayyopā
dhitvā'sambhavāt nava vibhāge kṣagaśabdaṃ viśeṣaṇīyam,
svātmānanugamādananugatāpatteḥ, vibhāgajanakarmmādidvayāyārupādhyantarasya vācyatayā tāvatāpyananugamācca, evañcopādhīnāmatiriktānāṃ kṣaṇikapadārthasvarūpāṇāṃ khaṇyā nāmavaśyakatvenopeyatayā tairava tādṛśāḥ sarvve vyavahārā upapādanīyāḥ kimmatiriktena kāseneti'
"khaṇḍadikkālayoḥ sṛṣṭimyāha" bhā0
"dikkālāvakāśādibhyaḥ" sāṃ0sū0
kālamādhavīye ca mādhavena yadu pūrvvapakṣe kalase ttvaṃ vyaktari
ghaṭatantvādīnāṃ cāsaṃkīrṇatvena teṣvapi bhavataḥ kadveṣaḥ
kena vāryeta ? | atha teṣāṃ viśiṣṭā'saṃkhyeṣvapi sukhaduḥkhamohātmakatvena guṇatrayāntargatatvānnakṣataśoṇe saṃpadyeyannate tarhi kālasyāpyasau na daṇḍavārita iti buddhiṃ
samaḥdhatsva | kālasya guṇatrayapariṇāmatve sāvayavatvama
nityatā ca ghaṭāderiva prasajyeteti cet ? nityaniravayava
kālavattvābhiprāyeṇāyo doṣeokteḥ panlathaṃ vyuprakāraḥ
Linked texts (1)
- Vācaspatya — Vācaspatimiśra, Sanskrit