Viramitrodaya 1.p4.7
Vīramitrodaya 1.p4.7
- Language
- Sanskrit
1.p4.7
tathā ca samudraḥ, kaniṣṭhārtarjanīṃ yāvat rekhā bhavati cākṣatā | viṃśatyabdādhikaśataṃ naro jīvatyanāmayam || iti | nanu śatāyurvai puruṣa itiśrutyā śatāyurevoktam, kathamatrādhikāyuḥkathanamiti | ucyate | śatādhikasyāpi śravaṇāt | tathā ca śrutiḥ, sāgraṃ varṣaśataṃ jīveti | sāgraṃ sapādaśatam | purāṇādiṣvapi jīvedvarṣaśataṃ sāgramityādi | madhyamāntagatajīvitarekhayā aśītyāyurjñeyam | tathā ca prayogapārijāte— samudraḥ, kaniṣṭhāṅgulideśāttu rekhā gacchati madhyamam | avicchinnā tu rekhā syādaśītyasyurvinirdiśet || iti | āyurlekhāyāḥ anāmikāmāntādhikye ṣaṣṭyāyurjñeyam | tathā ca garuḍapurāṇe, kaniṣṭhikāṃ samāśritya madhyamāyāṃ hyanāgatā | ṣaṣṭivarṣāyuṣaṃ kuryādāyurlekhā tu mānavam || iti | varāhasaṃhitāyām, rekhāḥ pradeśinīgāḥ śatāyuṣāṃ kalpanīyāḥ | nyūnābhiḥ chinnābhirdumapatanamiti | rekhāḥ kaniṣṭhāmūlotthāḥ | pradeśinīgāḥ pradeśinīprāntagatāḥ śatāyuṣāṃ jñeyāḥ | ito nyūnagābhirlekhābhirnyūnamāyuḥkalpanīyam | tadyathāṃ, tarjjanīprāntātkiñcinnyūnatve navatyāyuḥ, tato'pi kiñcinnyūnatve aśītyāyuḥ, madhyamānte pañcasaptatyāyuḥ, tato'pi kiñcinnyūnatve saptatyāyurityādi kalpanīyam | tathā ca vivekavilāse, ullaṅghyante ca yāvantyo'ṅgulayo jīvitarekhayā | pañcaviṃśatayo jñeyāstāvantyaḥ śaradāṃ budhaiḥ || iti | purāṇādyavisaṃvādyativiśvasanīyam | durlabharājaviracitasāmudratilake, puṃsāmārdhurbhāgaṃ pratyekaṃ pañcaviṃśatiḥ śaracontents puṃsāmārdhurbhāgaṃ pratyekaṃ pañcaviṃśatiḥ śaraśām | kalpyā kaniṣṭhikāṅṅgulimūlādiha tarjanīparataḥ || iti |
Commentaries (2)
- Āhnikaprakāśa — Mitramiśra, Sanskrit
- Āhnikaprakāśa — Mitra Miśra alias Mitraparaśurāma Miśra, Sanskrit
Linked texts (1)
- Lakṣaṇaprakāśa (Mitramiśra) — Mitramiśra, Sanskrit