Viramitrodaya 9.p47
Vīramitrodaya 9.p47
- Language
- Sanskrit
9.p47
puṇḍrastilakaḥ | śālihotre, prapānordhvaṃ struvādhastāt śvetaṃ śvetataraṃ tu yat | tatpuṇḍramiti vijñeyaṃ tasya saṃsthānataḥ phalam || iti | jayadattakṛte aśvāryurvede, ata ūrdhvaṃ pravakṣyāmi puṇḍrāṇāṃ lakṣaṇaṃ śubham | ānupūrvyā yathoddiṣṭaṃ munibhiśśārthavedibhiḥ || śuktiśaṅkhagadāpadmakhaḍgacakrāṅkuśopamaḥ | śirolalāṭavadanaṃ yaḥ puṇḍro vyāpya tiṣṭhati || sa dhanyaḥ pūjito nityamalpaścāpi hi yo bhavet | parvatendupatākābhā ye ca snigdhāḥ samāśritāḥ || te sarve pūjitāḥ puṇḍrā dhanadhānyaphalapradāḥ | iti puṇḍrāḥ samākhyātāḥ pūrvaśāstrānusārataḥ || aśubhāṃścaiva vakṣyāmi yathāyogaṃ samāsataḥ | kākakaṅkabandhāhigṛdhragomāyusannibhāḥ || asitāḥ pītakā raktāḥ puṇḍrakā na ca pūjitāḥ | tiryaggatā vicitrāśca śṛṅkhalāpāśaśobhitāḥ || śūlāgrā vāmadehasthāḥ puṇḍrakā na śubhāḥ smṛtāḥ | nimnakṛṣṇātirukṣāṇi bhasmavarṇanibhāni ca || puṇḍrakāṇi vināśāya bhinnavarṇāni vājinaḥ | iti | śālihotre, caturasraṃ puṇḍraṃ nṛpaterbhūmilābhāya nirdiśet | khaḍgaḥ śaṅkho dhanurvajraṃ lāṅgalaṃ muśalaṃ gadā || dhvajaḥ patākā śaktirvā yasya puṇḍre'ṅkitaṃ bhavet | so'śvo rājendravāhyaḥ syādvijñeyo vijayāvahaḥ || tamāruhya nṛpaḥ śreṣṭhaḥ sarvānarigaṇān jayet | yaśaḥ putrāṃśca pautrāṃśca vittaṃ cāpyasya vardhate || iti | iti puṇḍralakṣaṇam | atha lalāmalakṣaṇam | śālihotre, lalāṭamadhye yacchvetaṃ tārārūpamivotthitam | lalāmamiti vijñeyaṃ tadbharturbhāvisūcakam || dhanyādhanyāni vakṣyāmi lalāmāni hayeṣviha | aśvetasya lalāṭasthaṃ śvetaṃ yasya lalāmakam | puṇḍravaccāpi vijñeyaṃ lalāmeṣvatha lakṣaṇam || bhūyaśca sthānasaṃsthānādviśeṣaistu śubhāśubham | pravakṣyāmi lalāmeṣu tacchṛṇuṣva yathākramam || candrārdhacandravajrābhaṃ sūryabhadrāsanaṃ kacit | varmabhārākṛti cāpi lalāmaṃ yasya vājinaḥ | tasya bharttā labhedrājyaṃ putrapautraiśca varddhate || nandyāvarttākṛtinibhaṃ kūrmapṛṣṭhanibhaṃ tathā | lalāmaṃ tatprabhāvastu yātuḥ saubhāgyavarddhanam || hayasya tasya bharttā tu prabhūtaṃ dhanamāpnuyāt | yaśca madhyalalāmo'śvo bharturniṣṭhāśano bhavet || gajāśvabālavṛṣabhapaśūnāṃ sadṛśākṛti | lalāmaṃ yasya vāhasya so'śvaḥ sthāpyo raṇe'grataḥ || caturaṅgasahaḥ śrīmān putrapautravivarddhanaḥ | lalāṭamadhyopari yadyacca dakṣiṇabhāgikam || lalāmaṃ tatpraśastaṃ tu yātuḥ saubhāgyavarddhanam | ityuktāni praśastāni śṛṇvadhanyāni yāni tu || lalāmaṃ ca kākapadaṃ tathā gomedakākṛti | tasya bharttā duḥkhī bhūtvā sahāśvena vipadyate || vicchinnāni vivarṇāni addhāni ca tanūina ca | trimiśrāṇyupadagdhāni yāni duḥsaṃsthitānyapi || avyaktāni vivarṇāni paruṣāṇyāvilāni ca | tāni vittavināśāya lalāmāni vinirdiśet || iti ha smāha bhagavān śālihotro'nuśāsanam || iti
Commentaries (2)
- Āhnikaprakāśa — Mitramiśra, Sanskrit
- Āhnikaprakāśa — Mitra Miśra alias Mitraparaśurāma Miśra, Sanskrit
Linked texts (1)
- Lakṣaṇaprakāśa (Mitramiśra) — Mitramiśra, Sanskrit