Brihajjataka 8.5
Daśādhyāyī 8.5
- Language
- Sanskrit
8.5
jātakeṣu sarvabalasampūrṇasya daśā śubhā| sarvabalahīnasya daśā aśubhā| itarā madhyamā| tathā ca sārāvalyām - 'svoccasvarāśinijabhāgasuhṛdgṛhasthāḥ sampūrṇavīryarucirā balinassvakāle| mitroccabhāgasahitāḥ śubhadṛṣṭiyuktāḥ śreṣṭhāṃ daśāṃ vidadhati svavayassu kheṭāḥ|| nīcaśatrugṛhaṃ prāptāḥ śatrunīcāṃśasūryagāḥ| vivarṇāḥ pāpasambandhyā daśāṃ kuryurśobhanām' || iti|| praśnādau tu udayādhiparaviśaśāṅkārūḍhapatayaśca tairyuktarāśyadhipāśca samyag balinaścet svoccabhāgasaṃsthāḥ sampūrṇaphaladāḥ| teṣu balahīneṣu 'riktā' puruṣasyāvasthā nīcāṃśagatāḥ śatrubhāgagatāścet 'aniṣṭaphalā daśāvasthā'| 'prasūtau' ityuktatvāt janmasamaye praśnasamaye ca grahāḥ balasahitāścet śubhaphalaṃ sāmagryam| yathā guroḥ 'hemāśvātmajakuñjarāmbaracaya' iti daśāphalamuktametanniyataṃ dṛśyate| loke janānāṃ gurudaśākālassambhāvyaḥ na teṣāṃ ukta phalaprāptirityanupapattinirākaraṇāya 'prasūtā'vityuktam| prasūtau sampūrṇabale grahe'nubhavattvaṃ nṛpatvaṃ bhavatītyuktam| 'janayati nṛpameko'pyuccago mitradṛṣṭaḥ' ityādinā tataḥ kuñjarāśvādi prāptiścopapadyata iti| 'aniṣṭaphale'tyatra 'phala' śabdena pūrvatra sampūrṇeṣṭaphalā ityetaduktaṃ bhavati| janmakāle grahe balavati daśāyāṃ tasya uktāni śubhaphalānyeva| śubhagrahassvoccagato lagnagaścettat sarvārthasiddhirbhavati| tathā ca vidvajjanavallabhākhye - 'paśyatyekaścecchubheṣu svamuccaṃ lagnaṃ prāptaḥ khecaraḥ praśnakāle| sthānaiścaryārthoccayo mānavṛddhirvācyā nissandehmevātra tajñaiḥ' || iti|| nanu tasmin 'samyagbalina' ityādiśloke daśādātuḥ grahasya śubhagrahadṛṣṭirasti ceddaśā śubheti noktam| sārāvalyāṃ tu 'śubhadṛṣṭiyuktāḥ śreṣṭhāndaśāṃ vidadhatī'tyuktam| kathametat ghaṭate ? naiṣa doṣaḥ| 'aśubhagaditā yogā yāpyā bhavanti śubhekṣitāḥ', 'dṛṣṭastu śubhairna yadā mṛtyustu bhavedacirāt, yadi na ca śubhairvīkṣitaśaktimadbhiḥ, ‘śubhairayutekṣite’, ‘bhṛgusutaśaśiputradevapūjyairyadi balibhirna yuto'valokito vā’ ityādi vacaneśśubhadṛṣṭe raśubhanāśakatvaṃ kena vā nohyate? ‘kṣīṇendrarkamahīsutārkatanayāḥ pāpārbudhastairyutaḥ’ ityuktasya grahāṇāṃ śubhāśubhaphaladāne jñāpanaṃ vinā kiṃ prayojanamavagamyate| tasmāt śubhagrahadṛṣṭiśśubhā iti kiṃ vaktavyam? punaruccagataṃ lagnasthaṃ grahaṃ uccago grahaḥ paśyati cet rājño rājyasiddhirapi vaktavyam| lagnaśabdenārūḍho vivakṣitaḥ| tathā ca vidvajjanavallabhākhye - ‘yadi vilaganasamuccagaṃ grahaṃ samavalokayati graha uccagaḥ| bhavati tatsamaye samupeṣuṣassa yadi rājyamiti pravaded budhaḥ’|| iti| ‘janayati nṛpameko'pyuccago mitradṛṣṭaḥ pracuradhanasametaṃ mitrayogācca siddhaṃ’ iti vakṣyati ca| uccasya grahasya vakragateśca balaṃ nānyaiḥ hariṣyate| tathā ca sārāvalyām - ‘uccarāśau vilome ca balaṃ nānyairhariṣyate| kālasyātibalatvaṃ syāttasmāt svocce'tivakrite’ || iti||
Linked texts (1)
- Bṛhajjātaka — Varāhamihira, Sanskrit