Kalasara 7.p7.2
Kālasāra 7.p7.2
- Language
- Sanskrit
7.p7.2
iti ekamāsasamāpyaddimāsasamāpyaṣaṇmāsasamāpyavarṣasamāpyadvādaśavarṣasamāpyeṣu pañcasu pakṣeṣu varṣasamāpyavratapakṣasya pratimāsaṃ pratiśuklacaturthīkarttavyatvena vihitatvādabdamadhye malamāsapāte trayodaśasu māseṣu kāryameva | “trayodaśamāsāḥ samvatsaraḥ” iti śruteḥ | trayodaśamāsātmakatvāddhi varṣasya | nanu “ṣaṣṭyā tu divasaiḥ” iti vacanena taddvrataṃ uttaramāsa eva karttavyaṃ na pūrvasminnapīti cet, na | tādṛśavākyānāṃ malamāsasya uttaramāsaśeṣatvapratipādakatvamiti mādhavācāryyairūktatvāt | “kāmyavratādikarmaṇāṃ ārambhasamāptiviṣayatvācca” dūtyanye | tacca “asūryyā nāma ye māsāḥ” iti tatraiva likhitaṃ | tathā malamāse ārambhasamāptī eva niṣiddhe | ārambhasamāptyormadhyapātinyadhimāse'pyārabdhakarmaṇo'nuṣṭhānasya siddhāntitatvāt | yadi bhādramāse'dhimāsaḥ, tadā śuddhamāse prārambhaḥ, śrāvaṇe tu samāpanasya vihitatvāt | bhādramāse'dhimāsapāte'pi na kaścit virodha dūti, tadgataṃ samvatsarapañcamāśritya pravṛttaṃ cenmalamāse'pyanuṣṭheyameveti siddhaṃ | nanvevaṃ sati āśvinamāse'dhimāsapātaścet durgāśaradutsavaḥ kathaṃ bhavediti cet ucyate | ārabhasya samāptiñcet ityādi vacanāt ṣor̤aśadinātmakaḥ śaradutsavaḥ kāryyaḥ | sārddhamāsātmakatvaṃ kathamiti cet ? ucyate | “caitraśuklādikāḥ māsāḥ” dūti nyāyena darśāntamāsapakṣe yo bhādrapadasya kṛṣṇapakṣaḥ sa eva paurṇamāsyantamāsapakṣe āśvinakṛṣṇapakṣaḥ, tatra āśvinamāsāt pūrvaṃ kṛṣṇāṣṭamyādi darśāntaṃ dināṣṭakaṃ samagro malamāsaḥ |
Linked texts (2)
- Gadādharapaddhati — Gadādhara Rājaguru 1725, Sanskrit
- Kālasāra — Gadādhara (Pāraskara commentator), Sanskrit