Bhuvanadipa 4
Bhuvanadīpa 4
- Language
- Sanskrit
Contents
4.0
dvitīyakhaṇḍaṃ 6° | 40'
tṛtīyakhaṇḍaṃ 10° | 0'
caturthakhaṇḍaṃ 13° | 20'
pañcamakhaṇḍaṃ 16° | 40'
ṣaṣṭhakhaṇḍaṃ 20° | 0'
saptamakhaṇḍaṃ 23° | 20'
aṣṭamakhaṇḍaṃ 26° | 40'
navamakhaṇḍaṃ 30°
4.40
atra spaṣṭalagnāṃśāḥ = 19|25
4.40-2
ayaṃ ṣaṣṭhakhaṇḍe samāyāti
pañcamakhaṇḍaṃ vyatītamataḥ pañcamāsāḥ garbhasya vyatītāḥ | saptamāṣṭamanavamakhaṇḍāni
śeṣāṇi, atastrayomāsāḥ bhogyāḥ ṣaṣṭhamāse divasānayanāya anupātaḥ
30 dinādi × bhogyakalā = bhogyadināni
3 | 20'
ṣaṣṭhakhaṇḍasya mānaṃ 20 | 0'|00”
20°|0'|0”
spaṣṭalagnasyāṃśamānaṃ 19°|25'|40”
0|34'|20” bhogyakālaḥ
30 × 34'[ 30|20=3 × 60+20=200']
= 51 = 5 dināni, śeṣaṃ = 1 ∴ 1×60 = 6 ghaṭī ato
garbhaprasavakālaḥ 3 māsāḥ 5 dināni 6 ghaṭyaḥ
garbha prasava jñāna—
yadi koī praśna kare ki prasava kaba hogā ? to praśnasamaya se iṣṭakāla
banā kara spaṣṭa lagna kā ānayana karanā cāhie| lagna ke bhukta bhogya navamāṃśa
20 = 200 kalā
yadi garbhaprasava jñāna hetu ānīta spaṣṭa praśna lagna 8|21|29
4.16
ho
athavā 1°|50’|20” bhogyāṃśa hai| abhī navamāṃśa kā āṭhavām̐ tathā navama
gaye| sātaveṃ māha meṃ bhogya dina ke jñāna hetu anupāta hogā 200 kalā meṃ tīsa
dina to 1°50|20” meṃ kitane dina = 30 × 110 = 33 = 26 dina 30 ghaṭī
do navamāṃśa bhogya hone ke kāraṇa abhī garbhaprasava meṃ kula samaya 2 māha
iti gurviṇīprasavadvāram
athāpatyayugmaprasavadvāram
4.89
pṛcchālagne ca catvāri grahayugmāni santi cet
yatra tatraiva yugmasya prasavaṃ bruvate budhā
4.17
akṣavedāṃśabhāge ca ṣaṣṭhāṃśe'khilamīkṣayet
yatra kutrāpi samprāptaḥ krūraṣaṣṭhyaṃśakādhipāḥ
iti apatyayugmaprasavadvāram
atha garbhamāsasaṅkhyājñānadvāram
4.90
māsajñānasya pṛcchāyāṃ garbhiṇyāḥ bhṛgunandanaḥ
lagnātsyādyatame sthāne māsānākhyāti tāvataḥ
4.18
atha strīprāptivicāradvāram
4.92
sthāne caturthe saumyatvamāpanne lalanā dhṛtā
saptame saumyatāṃ prāpte praṣṭuḥ kāntā vivāhatā
4.92-2
krūrite ca caturthe syātpariṇītā nitambinī
saptame krūrite vā syād dhṛtaiva hi kuṭumbinī
4.93
ubhayoḥ saumyatāṃ prāpte dve sto dhṛtavivāhite
ubhayoḥ krūratāṃ prāpte na dhṛtā na vivāhitā
4.94
ubhayorekasthitayorjñātavyā jhakaṭakaṃ tayoḥ prītiḥ
na dhṛtā pariṇītā vā yoge'tra sukhadāyikā
pariṇītā dhṛtā vāpi paścāttve sukhadāyikā
4.19
saptame'vāṣṭame pāpe vyayasthe dharaṇīsute
adṛśye yadi tannāthe kalatrāntarabhāgbhavet || jā0 pā0
iti strīpraptivicāradvāram
atha viṣakanyānirṇayadvāram
4.95
ripukṣetrasthitau dvau tu lagnādyadi śubhagrahau
krūraścaikastatra jātā bhavetstrī viṣakanyakā
4.20
lagne saurī raviḥ prānte dharmasthe dharaṇīsute
atra yoge yadā jātā bhavetstrī viṣakanyakā
krūradvayamadhyagate lagne candre ca kanyakā jātā
harati svapitṛpakṣaṃ svakulaṃ ghātayatyakhilam
atha bhāvāntagagrahadvāram
4.96
bhāvāntagataḥkheṭaḥparabhāvaphalaṃ dadāti pṛcchāsu
antaghaṭīyāvadasāvāsīnaphalaṃ vivāhādau
4.21
iti bhāvāntagrahadvāram
atha vivāhavicāradvāram
4.97
vivāhe vṛṣṭivicāramāha—
ambaragataṃ śubhagrahayugmaṃ vṛṣṭirbhavedvivāhādau
lagne śubhatrayasya tu yoge mahatī bhaved vṛṣṭiḥ
4.98
atha kalatrajīvanamaraṇādijñānanirūpaṇam—
mūrtāvuccaḥ kheṭo jāmitre dadhāti yena dṛśam
sa no hanti kalatraṃ krūrāścānye tu nighnanti
4.22
iti vivāhavicāradvāram
atha vivādavicāradvāram
4.99
krūraḥ kheṭo lagne vivādapṛcchāsu jayati vivadantam
sarvāvasthāsu paraṃ nīcāste jayati na dviṣitam
4.100
daśamodayaḥ saptamagāḥ saumyā
nagaradhipasya vijayakarāḥ
ārākijñagurusitāḥ
prabhañjanadau vijayadā navame | tṛ0 a0 śloka 25
vādino vijayapraśne lagne krūre tadā jayaḥ
yadi syāt saptame krūro vijayaḥ prativādinaḥ
lagne dyūne ca yadā krūraḥ kheṭo vivādinorna tadā
kalahanivṛttiḥ kālena jayati balavān gatabalaṃ tu
4.101
nṛrāśisaṃsthā-hyudaye śubhāsyuvyaṃyāya saṃsthāśca tathā bhavanti
tadāśusandhiṃ prabadennarāṇāṃ
pāpairdvidehopagatairvirodham
athāstraprahāravicāraḥ—
lagnaṃ dyūnaṃ muktvā parasparaṃ krūrayoḥ sakaladṛṣṭau
vivadad vivādiyugalaṃ kṣurikābhyāṃ praharati tadaivam
4.23
maṃgala aṣṭamastha hai| ataḥ vādī ko saṃghātika coṭa lagegī tathā prativādī baca
iti vivādavicāradvāram
atha saṃkīrṇapadanirṇayadvāram
4.102
vratadānapaṭṭāropaṇapratimāsthāpanavidhiḥ smṛto guruṇā
daśamasthānaṃ kāryaṃ ravidṛṣṭiprabhṛtibhirbalavān
4.103
yannānyalābhayogo na bhavati navamaṃ ca bhavati śubhadṛṣṭam
tatrācintitalābhaḥ praṣṭurgaṇakena nirdeśyaḥ
4.105
pṛcchākāle gṛhapo yatra gatastatra tatphalaṃ dadate
arinīcāste viphalaḥ svoccamitroccabhe saphalaḥ
rā.śa.10 8
11 9 7 śu.
12 6 sū.bu.
2 ca.bhau. gu.ke.4
vīkṣaṇayugbhyāṃ krūrairlagnaṣaḍaṣṭasu ca viddha ityabalaḥ
puṣṇāti kaṣṭabhāvaṃ mṛtyumapi praśnataścandraḥ
4.106
dvādaśe śobhanaḥ kheṭo vivāhādiṣu sadvyayam
krūro'pyasadvyayaṃ corarājāgniprabhavaṃ grahaḥ
4.24
iti saṃkīrṇapadanirṇayadvāram
atha dīptapṛcchādvāram
4.107
gṛhamāgato na yadasau kiṃ baddhaḥ kimatha hata iti praśne
mūrttau krūro yadi tatra hato na baddho'thavāpuruṣaḥ
4.108
saptamo'ṣṭamago vā cetkrūrastaddhato'tha baddho vā
mūrttau ca saptame'pi vā ca yadvā lagne'ṣṭame ca bhavet
4.109
krūrastadā'sau puruṣo baddhaśca hataśca mucyate ca param
dīptatvād vihitamidaṃ vyākhyānaṃ krūraviṣayamiha
4.25
vyathā duḥkhaṃ bhayaṃ lajjā rogaḥ śokastathaiva ca
bandhanaṃ cāvamānaṃ ca mṛtyuścāṣṭavidhaḥ smṛtaḥ
trikoṇacaturasrāstasthitaḥ pāpagraho yadi
grahairnirīkṣitaḥ pāpairnūnaṃ bandhanamādiśet
baddhaḥ saptāṣṭame krūre mūrttyaste cāṣṭalagne
baddho vimucyate'tyāśu ...............
candraścāmbugapāpena mṛtyunāthena yogakṛt
tadā guptyāṃ mṛtiḥ || tā0 nī0 pra0
pṛṣṭhodaye pāpanirīkṣite vā
pāpāstṛtīye ripukendragau vā
saumyairadṛṣṭā badhabandhanāssyurnaṣṭā vinaṣṭā muṣitāstu vā syuḥ
iti dīptapṛcchādvāram
atha pathikagamanāgamanadvāram
4.110
caturthe daśame vāpi yadi saumyagraho bhavet
tadā na gamanaṃ krūrastatraiva gamanaṃ bhavet
4.111
pragnatanoḥ sukhabhe daśame vā saumyakhago gamanaṃ na hi gantuḥ
tatra gatā yadi pāpanabhogā āgamanaṃ na vadanti mahānta || iti
dvitīye kendrato'bhyeti yadā kheṭastadāgamaḥ
āyiyāsuṃ grahaṃ dṛṣṭvā brūyādidamaśaṅkitaḥ
4.112
dvitīyamāyiyāsuśca candre kendrādviśeṣataḥ
pathikāgamanaṃ brūte muktvā saptamakendrakam
4.913
induḥ saptagamo lagnāt pathikaṃ vakti mārgagam
mārgādhipaśca rāśyārddhātparabhāge vyavasthitaḥ
4.114
caralagne carāṃśe ca caturthe candramāḥ sthitaḥ
brūte pravāsinaṃ vyaktaṃ samāyātaṃ svaveśmani
4.26
ācāryoṃ ne aneka niṣkarṣoṃ ko nikālā hai
gamanāgamanabhāvavicāra—
praśna lagnāccyutirvārcchā vṛddhistu sukhabhāvataḥ
pravāso daśamasthānānnivṛttiḥ saptamālayāt || pra0 bhū0
pravāsa sambandhī praśnoṃ kā phalādeśa karanā cāhie | mārga sambandhī suvidhāoṃ
pravāsa gamana yoga—
(1) caturtha tathā daśama meṃ saumya graha hoṃ to deśādi yātrā kisī na
lagneśa kendra se anyatranasthita ho tathā navameśa itthaśāla karatā ho to videśa
pravāsa se āgamana kā yoga—
ā jātā hai—
prayāti sahajasthānamasau yasyāṃ śubhagrahaḥ
āyāti pathikastatra tasyāmeva naro gṛham
aṣṭamasthe niśānāthe kaṇṭakaiḥ pāpavarjitaiḥ
pravāsī śīghramāyāti saumyairlābhasamanvitaiḥ
karatā ho to pravāsī ke āgamana kī pūrṇa saṃbhāvanā samajhanī cāhie
kevala candramā ke sātha hai
4. cara lagna ho, lagna navamāṃśa cara ho tathā caturtha bhāva meṃ candramā ho to pravāsī
carāṅge carabhāge'pi caturthe yadi candramāḥ
āyāti tatkṣaṇādeva pravāsī patrikā'pi ca
iti pathikagamanāgamanadvāram
atha mṛtyuyogadvāram
4.115
smare vyaye dhane krūre lagna mṛtyau ripau śaśī
sadyo mṛtyukaro yogaḥ krūre vā candrapārśvage
4.916
dīptiḥ—rogiṇo jīvanamaraṇapṛcchāyāṃ yadi smare saptame, vyaye dvādaśe,
dhane dvitīye, krūre pāpagrahayute, eteṣu sthāneṣu kaścit krūra graho bhavati, evañca lagne
mūrttau, mṛtyau randhre, ripau ṣaṣṭhe, śaśī candro bhavati tadā sadyaḥ śīghrameva mṛtyukaro
yogo mṛtyukārako yogo jāyate | athavā vikalpo'yaṃ yat candrapārśvage candramasaḥ
samīpasthe krūre'pi mṛtyuyogo bhavati | rogiṇo jīvanamaraṇapṛcchāyāṃ yadi candraḥ
krūrākrānto bhavati tadāpi mṛtyukaro yogaḥ samutpadyate | lagnād vayaḥ pramāṇaṃ, kaṣṭaṃ,
śārīrikaṃ sukhaduḥkhādikañca vicāryate | saptamasthānāt kaścid graho lagnaṃ
vilokayati | atastasya śubhāśubhaṃ phalaṃ rogiṇaḥ sukhāya kaṣṭāya vā bhavati
dhanasthānaṃ mārakasthānaṃ bhavati | vyayasthānādapi duḥkhādikaṃ jñāyate
ṣaṣṭhasthānādripukaṣṭayorvicāro bhavati, evameva aṣṭamasthānādapi—
‘naṣṭe dṛṣṭe raṇe vyādhau chidre chidraṃ nirīkṣayet’ iti | ato rogiṇo
maṅgalapṛcchāyāmetāni sthānāni vicārasaraṇau samāyānti | maraṇapraśne candrasya
mahattvamupavarṇayan praśnabhūṣaṇakāro'pi kathayati—
praśnalagnopagaṃ pāpabhaṃ rogiṇaḥ
pāpayuktekṣitaṃ cāṣṭamarkṣaṃ yadā
pāpayorantare pāpayukto'ṣṭame
candramāḥ mṛtyuyogo bhavetsatvaram || iti
gu. 3 1 11
ke. 4 10 rā.
5 sū.bu.maṃ. 7 śu.śa.
6 8 ke.
lagne raviḥ smare candro bhavedyogo'yameva hi
eteṣu rogiṇo mṛtyuḥ sadyastvanyasya cāpadaḥ
4.27
lagnapaścodito mṛtyupo durbalo
lābhapo vīryayuktaścirañjīvanam
lagnāthe ca sabale kendrasaṃsthe śubhagrahe
uccage vā trikoṇe vā rogī jīvati niścayam || tā0 nī0
ekaḥ śubho balī lagne trāyate rogapīḍitam
saumyā dharmārilābhasthāstṛtīyāsthā gadāvahāḥ || tā0 nī0
‘praśne krūragrahe lagne rogavṛddhiścikitsakāt |’ tā0 nī0
guru-gulma, ajīrṇa, patharī, ālasya anidrā tathā pīliyā roga ko karatā hai
śukra-prameha, gupta roga, vīrya viśiṣṭapa (sujāka), gurdā roga tathā motiyābinda
prabhṛti rogoṃ ko paidā karatā hai
śani-snāyu daurbalya, sāiṭikā, gaṭhiyā, lakavā, kaiṃsara, aura vāyu vikāra
rāhu-mṛgī, śītalā, khāṃsī, saṃkrāmakaāge, kṛmiroga, aruci, kuṣṭha, bavāsīra,
alasara tathā ālasya ko detā hai
ketu-cecaka, vāṇī doṣa, nyūna raktacāpa tathā saṃkrāmaka roga ko detā hai
grahoṃ se devādi doṣa vicāra—
bṛhaspati ke aśubha hone para iṣṭadevatā, yakṣa tathā śreṣṭha janoṃ ke abhiśāpa se kaṣṭa
iti mṛtyuyogadvāram
atha durgabhaṅgadvāram
4.197
pṛcchāyāṃ mūrtige krūre durgabhaṅgo na jāyate
balahīne'pi vaktavyaṃ kiṃ punarbalaśālini
4.50
kenāpi prakāreṇa durgabhaṅgo na bhavati | nirbalo'pi krūro mūrttau sthitaḥ san durgabhaṅgaṃ
vārayati
tājikanīlakaṇṭhī ke viśeṣapraśnādhyāya meṃ praśnacintāmaṇi kā śloka
praśne vilagne krūre vā durgabhaṅgo na jāyate
viśeṣato bhūmiputre rāhau vā mūrtige sati
4.198
kṣitiputro viśeṣeṇa rāhuryadi vilagnagaḥ
śakreṇāpi tadā durgabhaṅgaṃ kartuṃ na śakyate
4.119
saptamo yadi rāhuḥ syād durgaṃ jhaṭiti bhajyate
mūrtau krūraḥ śubho'muṣmin krūradṛṣṭirna śobhanā
4.120
mūrtiṃ saptamayoḥ krūrābhāve lagnapatirvyaye
ṣaṣṭhe'ṣṭame dvitīye vā tadā durgaṃ na bhajyate
4.28
atha cauryādisthānadvāram
4.121
evaṃ cauryāya yāmīti mūrttau krūraḥ śubhāvahaḥ
dṛṣṭiḥ śubhāvahātrāpi na krūrasya kadācana
4.122
vivāde śatruhanane raṇe saṃkaṭake tathā
krūre mūrtī jayo jñeyaḥ krūradṛṣṭyā parājayaḥ
4.123
apareṣvapi cauryādiyogeṣvevaṃ vinā graham
mūrttau sarvatra vaktavyaṃ cauryapraśne śubhagrahe
4.124
mūrttau sati na cauryaṃ syāt saphalaṃ kevalaṃ bhavet
śarīre mukhyakuśalaṃ śubhayogaprabhāvataḥ
4.125
raṇe cauryādihanane dhātuvādādikarmasu
krūrākrūrasamāyogān mūrtāveva vicāryete
4.126
mūrttau krūragrahaḥ śreyāñchreyasī krūradṛṅ na hi
śubhro na śobhano mūrttau śubhadṛṣṭistu śobhanā
4.126.p1
parantu lagna meṃ śubhagraha baiṭhā ho to yā lagna para krūradṛṣṭi par̤a rahī ho to aśubha
phala milatā hai
corī se sambandhita praśna kā vicāra—
yadi lagneśa yā saptameśa trik [6, 8, 12] yā sahaja (3 re) sthāna
cora vicāra—
(1) praśna meṃ sthira lagna [vṛṣa, siṃha, vṛścika, kumbha] ho athavā sthira
rāśi kā navamāṃśa ho athavā vargottama navamāṃśa [cara kā prathama, sthira kā pañcama
dvisvabhāva kā navama aṃśa vargottama kahalātā hai] ho to corī karane vālā apanā
sthirodaye sthirāṃśe vā vargottamagate'pi vā
sthitaṃ tatraiva taddadravyaṃ svakīyenaiva coritam
4.126.p2
ṣaṭpañcāśikā naṣṭadhanādhyāya ślo. 1
4.126.p3
(2) yadi praśna lagna para sūrya aura candramā donoṃ ke eka sātha dṛṣṭi
caurajñānapraśne lagnaraviśaśidṛśā svagṛhacauraḥ
anayorekadṛśā gṛhasamīpavartī vasatyeṣaḥ
4.126.p4
tā.nī. praśnatantre coritadhanapṛcchāvicāra ślo. 98
4.126.p5
(3) yadi praśna lagna cara rāśi kā ho to cora bāhara kā vyakti hotā
hai
(4)yadi praśna lagna meṃ dvisvabhāva rāśi ho to cora gṛha samīpastha vyakti
kauna vyakti cora hai ?
pahacāna kī jā sake
lagnasthe lagnapatāvastapayukte ca gṛhagataścauraḥ
astādhipatāvantye sahaje vā svīyabhṛtyo'yam
4.126.p6
tā.nī. praśnatantre coritadhanapṛcchāvicāra ślo. 99
4.126.p7
(2) saptameśa svagṛhī yā svocca kā ho to cora vikhyāta (nāmajada yā
asteśe tuṅgasthe svagṛhe vā taskaraḥ prasiddhaḥ syāt
4.126.p8
tā.nī. praśnatantre coritadhanapṛcchāvicāra ślo. 98
4.126.p9
(3) yadi praśna lagna meṃ nīca kā sūrya sthita ho to cora gṛhasvāmī kā
ho to strī, śani nīca kā ho to lar̤akā bṛhaspati nīca kā ho to ghara kā mālika
itthaṃ caurajñāne cauraḥ sūrye, gṛheśvarasya pitā
candre mātā, śukre bhāryā, mande suto bhavennīce
jīve gṛhapradhānaṃ bhaume putro'tha vā bhrātā
jñe svajano mitraṃ vā …………..
4.126.p10
tā.nī. praśnatantre coritadhanapṛcchāvicāra ślo. 101,102
4.126.p11
(1) yadi saptameśa krūra graha se dṛṣṭa ho to cora purānā yānī pahale se hī
hai
caurasya vayo jñāne site yuvā, jñe śiśu gurau madhyaḥ
taruṇo bhaume, mande vṛddho'rke syādatisthaviraḥ
4.126.p12
tā.nī. praśnatantre coritadhanapṛcchāvicāra ślo. 106
4.126.p13
ravinabhayoḥ svamandire smarabhūmilagnayormadhyam
carati ravau navamadhyamavṛddhavayojatītakāḥ kramaśaḥ
4.126.p14
tā.nī. praśnatantre coritadhanapṛcchāvicāra ślo. 107
4.126.p15
cauraḥ strī puruṣo vā pṛcchāyāmastape striyo rāśau
strī-kheṭe strīdṛṣṭe cauraḥ strī vyatyayātpuruṣaḥ
4.126.p16
tā.nī. praśnatantre coritadhanapṛcchāvicāra ślo. 113
4.126.p17
yadi kisī vyakti para corī karane kā saṃdeha ho to isake nirākaraṇa
yadi candramā pāpa graha se itthaśāla karatā ho to sandigdha vyakti avaśya
hotā—
cauro'yamatha na veti krūrendormuthaśile ca coraḥ syāt
saumyaśaśimuthaśile khalu na bhavati cauraṃ pravaktavyam
4.126.p18
tā.nī. praśnatantre coritadhanapṛcchāvicāra ślo. 111
4.126.p19
corī gaī vastu kā sthāna nirdeśa—
yadi lagna cara rāśi kā ho to coritadhana ghara ke bāhara, sthira ho to ghara
yadi praśna lagna prathama dreṣkāṇa kā ho to corita dhana ghara ke āsa-pāsa
ke paścima (pichalā bhāga) meṃ corī gaī vastu ko samajhanā cāhie
jala, guru ho to devālaya, maṃgala ho to agnisthāna, sūrya ho to gṛhapati ke āsana
ke pāsa, śukra ho to vistara, budha ho to pustaka, dhana, anna yā savārī meṃ naṣṭa
4.126.p20
tā.nī. praśnatantre coritadhanapṛcchāvicāra ślo. 109,110
4.126.p21
cora ke pakar̤e jāne kā yoga—
(1) yadi dvitīyeśa asta ho to cora pakar̤ā jātā hai—
‘raviraśmige dhaneśe vā'stamite taskarasya lābhaḥ syāt |’
(2) lagneśa aura daśameśa kā itthaśāla ho to cora dhana ke sātha hī
pakar̤ā jātā hai
(3) yadi saptameśa asta ho to cora pakar̤ā liyā jātā hai
(4) yadi lagneśa aura saptameśa itthaśāla karatā ho to cora rājabhaya
ke kāraṇa dhana lauṭā detā hai
corī gaī vastu ke milane kā yoga—
naṣṭa dhana śīghra hī milatā hai—
pūrṇaḥ śaśī lagnagataḥ śubho vā
śīrṣodaye saumyanirīkṣitaśca
naṣṭasya lābhaṃ kurute tadāśu
lābhopayāto balavāṃñchubhaśca
4.126.p22
ṣaṭpañcāśikā naṣṭadhanādhyāye ślo. 42
4.29
iti cauryādisthānadvāram
atha krayāṇakārghadvāram
4.127
kretā lagnapatirjñeyo vikretāyapatiḥ smṛtaḥ
gṛhṇāmyahamidaṃ vastu sati praśne amūdgaśe
4.128
balaśāli vilagnaṃ cet gṛhyate yatkrayāṇakam
tasmāt krayāṇakāllābhaḥ praṣṭurbhavati niścitam
4.129
vikrīṇāmyamukaṃ vastu praśnepyevaṃ vidhe sati
āyasthāne balavati vikretavyaṃ krayāṇakam
4.130
svakṣetre tu balaṃ pūrṇa pādonaṃ mitrabhe grahe
ardha samagṛhe jñeyaṃ pādaṃ śatrugṛhe sthite
4.131
samarghaṃ vā maharghaṃ vā vastu me kathayāmukam
pṛcchāyāṃ yena khaṭena śubhatvaṃ pratipādyate
4.132
kheṭosau yāvato māsān yāti lagnasya saumyatām
vidhatte tāvato māsān samarghaṃ bruvate budhāḥ
4.133
grahoḍasau yāvato māsān vidhatte'ṅgasya saumyatām
samarghaṃ tāvato māsānanyathā vyatyayaṃ vadet
athāsāvaśubhaścintyaḥ kiyadbhirvāsarairayam
saumyabhāvaṃ vilagnasya vidhāsyati viniścitam
4.134
jñātavyā divasairmāsā māsaistāvaddvirasya hi
samarghatā vastuno hi pratipādyā vicakṣaṇaiḥ
4.135
adhiṣṭhāturbalaṃ jñeyaṃ lagne svāmivivarjite
balahīne tvadhiṣṭhātuḥ prāhuḥ svāmibale balam
4.136
lagneśavale balaṃ prāhurdevajñāḥ | spaṣṭārtho yadā vastuna adhiṣṭhātā graho balahīno
bhavati tadā lagneśasya balaṃ vicāryam
keṣāṃ vastūnāṃ kaḥ svāmīti nirṇetuṃ granthāntarāt prastūyate—
rasānāṃ tu prabhuḥ somaḥ sasyānāṃ ca bṛhaspatiḥ
ādhātā ca vidhātā ca bhūtānāṃ bhārgavaḥ smṛtaḥ
kaṅgukodravamāṣāṇāṃ tilānāṃ lavaṇasya ca
sarveṣāṃ kṛṣṇavastūnāṃ prabhureva śanaiścaraḥ
svarṇādeḥ pītadhānyasya yavagodhūmasarpiṣām
śālīkṣūṇāṃ ca sarveṣāṃ prabhureṣāṃ bṛhaspatiḥ
śukrastu sarvasasyānāṃ dvidlānāṃ budhaḥ smṛtaḥ
snehāṇāṃ ca rasānāṃ ca gandhādināṃ divākaraḥ
kośadhānyasya sarvasya cavalānāṃ ca maṅgalaḥ
ityevaṃ te grahāḥ sarve svāminaḥ sarvavastuṣu
evamevānyatrāpi grahadvārā vastuno vicāro labhyate
krayāṇakānāṃ pṛcchāyāṃ saumyā jñeyā mahātmabhiḥ
samarghaṃ sabale lagne maharghamabale punaḥ
4.137
saumyadṛṣṭaṃ svāmidṛṣṭaṃ saumyakendre yutaṃ śubhaiḥ
sabalaṃ bruvate lagnambalaṃ tvanyathā budhāḥ
4.30
atha naumṛtibandhanadvāram
4.138
mṛtyurdharaṇakaṃ nauśca phalena sadṛśaṃ trayam
mriyate yena yogena tena yogena mucyate
4.139
(dharaṇakasya) mokṣaṇapraśne yadi praśnakuṇḍalyāṃ mṛtyuyogo bhavati tadā'vaśyameva
tasya baddhasya mokṣo bhavati | evamevāgre nāvo rogiṇaśca sthitiṃ varṇayati
kṣemeṇa nau : samāyāti mṛtyuyoge samāgate
āmayāvī sa mriyate baddhaḥ śīghreṇa mucyate
4.140
'baddho'sti tatkiṃ bhaviteti praśne
vimucyate'sau khalu mṛtyuyoge'
'kuśalā''yāti pṛcchāyāṃ mṛtyuyoge samāgate
tadā naureti śīghreṇa lābhādyaṃ cānyayogataḥ ||'
kṣemāyātāṃ vahitrasya buḍanaṃ plavanaṃ jale
paṇyavyavahṛtau labdhirnāvipraśnacatuṣṭayam
4.141
kṣemāgamanapṛcchāyāṃ mṛtyuyogo'sti cettadā
kṣemeṇāyāti nauḥ paṇyalābho vyavahṛtau bhavet
4.142
nekṣate lagnapo lagnaṃ mṛtyupo nekṣate mṛtim
yānapātrasya vaktavyaṃ niścitaṃ buḍanaṃ tadā
4.143
lagnapaścāṣṭamasthānādhipatirvā bhaved yadi
saptame kathayantyantarjale vāpanikaṃ tadā
4.144
nīcastho'stamito vā mṛtyupatirnavamago ripukṣetre
nīco vā bhavati tadā vyavahṛtalābho bhavenna tadā
4.31
lagnādhipe vakriṇi cāṃśanāthe
.........pāpairdṛṣṭastadā vastu vineti vācyam | tā0 nī0
lagne'ṣṭame caturthe vā pāpo ravikare'ṅgape
naukāpatistadā rogī mṛto veti budho vadet || praśnabhūṣaṇam
lagneśaṃ candranāthaṃ vā candraṃ savā mṛtyupo yadi
paśyetkrūradṛśā nāvā samaṃ naśyati naupattiḥ || tājikanīlakaṇṭhī
lagnacandrapatī krūradṛṣṭyā'nyonyaṃ yadīkṣitau
tadā potajanānāṃ ca mithaḥ kalahamādiśet
iti naumṛtibandhanadvāram
athātītadina lābhādidvāram
4.145
lagne yadiha vicāro bhavati navāṃśakatairgrahaistatra
bījaṃ gurupadeśo lagnanavāṃ śonmathā yuktam
4.146
tattannavāṃśakagatānkhecarān nyasya taddine lagne
praṣṭuravādhārya gaṇakairvācyamatikrāntadinavṛttam
4.32
atha lagneśāṃśalābhādidvāram
4.147
lagnapatiryatrāṃśe pṛcchālagne tamaṃśamālokya
lagnādhipām̐śalagnāṃśanāthayorhagyutisuhṛtvam
4.148
yatra syāttatra bhavetsudaratā tanudhanādibhāveṣu
yāvallagnādhipateraṃśakālaḥ sa kālaśca
4.149
sañcāryo'sau tāvadyāvat pūrṇā bhavanti te bhāvāḥ
māsaphalaṃ sampūrṇaṃ jātaṃ lagnādhipāt tadidam
4.33
iti lagneśāṃśalābhadvāram
atha dreṣkāṇādidvāram
4.150
dreṣkāṇe yatra lagnaṃ syād dvāviṃśatitame tataḥ
dreṣkāṇe yadi lagneśaḥ pṛcchāyāṃ tanmṛtirdhruvam
4.151
lagnapo mṛtyupaścāpi lagne syātāmubhau yadi
sthitau dreṣkāṇa ekasmiṃstadā mūrtirnirāmayā
4.152
lagnapo mṛtyupaścāpi mṛtyau syātāmubhau yadi
sthitau dreṣkāṇa ekasmiṃstadā mṛtyurna saṃśayaḥ
4.153
lābhayogaḥ—
lagnapo lābhapaścāpi lābhe syātāmubhau yadi
sthitau dreṣkāṇa ekasmin praṣṭurlābhastadādhruvam
4.154
putraprāptiyogaḥ—
lagnapaḥ putrapaścāpi putre syātāmubhau yadi
sthitau dreṣkāṇa ekasmin putraprāptistadā bhavet
4.155
evaṃ dvādaśabhāveṣu dreṣkāṇaireva kevalaiḥ
budho viniścitaṃ brūyād bhāveṣvanyeṣu niḥspṛhaḥ
4.156
praśnakāle saumyavargo yadi lagne'dhiko bhavet
grahabhāvānapekṣeṇa tadā jñeya śubhaṃ phalam
4.157
praśnakāle krūravargo lagne yadyadhiko bhavet
aśubhaṃ phalamākhyeyaṃ grahāpekṣāṃ vinā tadā
4.158
yo yo bhāvaḥ svāmidṛṣṭo yuto vā
saumyarvā syāt tasya tasyāstivṛddhiḥ
pāpairevaṃ tasya bhāvasya hāninirdeśvyāpṛcchatāṃ janmato vā
atha doṣajñānadvāram—
mūrtī chidre dvādaśe'rko vyaye karmaṇi bhūsutaḥ
ṣaṣṭhāntyādyāṣṭamaścandro vyayāste śeṣa khecarāḥ
4.159
kṣetrādhipākāśadeviśākinyādyāśca devatāḥ
devadoṣāmbudevātmavyantarāmiharādayaḥ
4.35
vahryaṅke dvādaśe ṣaṣṭhe lagnātpāpagraho yadi
hato gadairjalaiśrastraistasya doṣaḥ kulodbhavaḥ
candre devyo ravau devād bhaume svakulagautrajān
budhe vicitrajanito doṣaḥ syātkarmasambhavaḥ || iti
kendrasthairbalibhiḥ pāpairasādhyā devatāgaṇāḥ
saumyagrahaiśca kendrasthaiḥ sādhyā mantrastavārcanaiḥ
kaṇṭakāṣṭatrikoṇasthāḥ śubhā upacaye śaśī
lagne ca śubhasandṛṣṭe rogī rogād vimucyate || iti
pretāśca rāhau pitaraḥ surejye candre'mbudevyastapanepidevyaḥ
svagotradevyaśca śanau budhe ca bhūtāni vindyād vyayarandhrasaṃsthe
śākinya āre bhṛguje'mbudevyo gṛhṇanti martyaṃ vimukhaṃ mukundāt
svarkṣoccage vīryayute ca sādhyāścandre ca nīce vibale na sādhyāḥ
iti doṣajñānadvāram
atha dinacaryādvāram
4.160
yadīndurdinacaryāyāṃ śubhaḥ syādudayāstayoḥ
śreyāṃstadā'vagantavyaṃ sakalo'pi hi vāsaraḥ
4.161
asinā vadhayogaḥrāhau vātha kuje krūre parasminnapi khecare
aṣṭame svagṛhe caiva dine candre'sinā vadhaḥ
4.162
danturavadanaḥ kṛṣṇo vijñeyo rāhudarśane prāṇī
ṣaṣṭhe'ṣṭame ca jīvaḥ kathayati ca sannipātarujam
4.36
atha garbhādipraśnadvāram
4.163
pṛcchantyāḥ pitṛmandire pitṛgṛhābhijñākṣaraṃ gurviṇī
patyuścāpi tadīya mandiragataṃ gurvyā abhijñākṣaram
śuklārabdhadinavyavasthitatithīndattvāmunīṃśca dhruvān
bhāgaṃ vahnibhirekakena tanayo dvābhyāṃ sutā khena kham
4.164
anyeṣu grantheṣvapi viṣaye'smin prāpyate—
viṣamasthiteṣvekākī putrajanmapradaḥ śaniḥ
rāhuyuktastu tatkāla viśiddhaḥ kālena mṛtyudaḥ
yadīndubhaumaśukrābhyāṃ garbho vā vīkṣitaḥ śubhaiḥ
tadāsau janayet putro nātra kāryā vicāraṇā
śukro vā candramā vāpi nekṣate yadi pañcanam
tadā putrasya pṛcchāyāṃ na putro'stīti kathyate || iti
ekasmin prakṛtiḥ śubhena sahite saukhyātirekaḥ kṣapā—
nāthena śrutiradbhutā prasarati krūreṇa pīḍodbhavaḥ
śukre saptamage striyāḥ patigataṃ putrādikaṃ vā padam
pṛcchantyāḥ suratasthitāvanubhavo vācyo'ṣṭamasthe'pi ca
4.165
atra kecana viśeṣapraśnā granthādanyasmād udāhṛtya prastūyante—
lagnādhipe hyavinaṣṭe na bubhukṣā bhaumasūryayoḥ
asakṛcchidre candrasitau cetsahajotisāra ākhyātaḥ
chidre bhaumārkī cedrudhirodrekaśca pittodrekaḥ
sitabhaumau balahīnau sakrūraśanirvividharogaḥ
sannipātarujaṃ kuryātsakrūraśced bṛhaspatiḥ
strīpraśne chidrage bhaume vinaṣṭaṃ yonidūṣaṇam
śatrupraśne tu ṣaṣṭheśo mūrtī bastividhustathā
yadyanyaḥ ṣaṣṭhabhaḥ kheṭaḥ śatroḥ pakṣakaraḥ sa tu
atra bhāṭakapṛcchāyāṃ lagneśo bhāṭakapradaḥ
saptago bhāṭakagrāhī bhāṭakotpattikṛnnabhaḥ
caturthamavasānaṃ syādeṣu saumyagrahaiḥ śubham
vyaste vyastaṃ suhṛcchatrumavasthityādyasarvataḥ
turyaṃ paśyati turyapo'sti nihitaṃ krūre'pi tasminbhave
cenna prāptiḥ khalu khecare ca sadadhiṣṭhānaṃ tadindau sthite
svāmiprekṣaṇavarjite'pi ca tadastitvaṃ na tadvārṣike
lābhaścandrayugīkṣaṇena rahitaṃ pūrṇaṃ ca candrekṣaṇam
4.166
dravyakhananayogaḥ—
yoge'stitvavidhāyake himarucirnīce vinaṣṭo'pi vā'māvāsyānikaṭasthito'pi kathitaḥ prājñaiḥ pramāṇaṃ tathā
lābhe candrayugīkṣaṇena bhavataḥ saumyasyate'stastadā
varṣe'nyatra nidhigrahāya sudhiyā kāryaḥ prayatno mahān
4.167
rā.śu.1
bṛ.3
śa.bu.9
ke.4
sū.caṃ.8
7 maṃ.
jāyā sthānasya bhāvā na bhṛgusutamṛte no śani dharmabhāvā
no sūrya karmabhāvā na budhahimaka rau lābhabhāvā bhavanti
vidyāsthānasya bhāvā na gurumavanirjaṃ tātanisthāna bhāvā
nenduṃ mṛtyurna sarve na ca tanayapadaṃ bhārgavaṃ śvetaraśmim
4.168
lagnaṃ candro'sti yasmiṃstadatha dinamaṇiryatra jīvastannīco'staṅgato vā na yadi suragururvakritaścettadādyam
vitkāvyakṣmāṅgajānāṃ bhavati kila balī yastrayāṇāṃ tadīyaṃ
daurbalyaṃ yatra mandastadapi ca na balī śiṣṭayoryastadīyam
4.169
evaṃ ṣaṭ praśnalagnānyatha ca ṣaḍaparāṇyevameṣāṃ dvitīyā
nyetenaiva krameṇa sphuṭamidamuditaṃ dvādaśapraśnalagnam
eteṣāṃ dvādaśānāpami ca dhanapadairdvādaśadvādaśaiṣaṃ
tārtīyīkaiḥ tathānyairapisakalamidaṃ pūrṇamabdhyabdhicandraiḥ
4.170
upasaṃhāragrahabhāvaprakāśākhyaṃ śāstrametatprakāśitam
lokānāmupakārāya śrīpadmaprabhūsūribhiḥ
4.170.p1
iti bhuvanadīpakaḥ
Linked texts (14)
- Trailokyaprakāśa — Hemaprabha, Sanskrit
- Bhuvanadīpaka (Tājakācārya) — Tājakācārya, Sanskrit
- Bhuvanadīpaka (Padmaprabha) — Padmaprabha, Sanskrit
- Bhuvanadīpakaśāstra — Sanskrit
- Bhuvanadīpaka or Grahabhāvaprakāśa — Padmaprabha, Sanskrit
- Grahabhinnaprakāśa — Padmaprabha, Sanskrit
- Grahabhāvaprakāśa or Bhuvanadīpaka — Padmaprabha, Sanskrit
- Praśnatantra — Nīlakaṇṭha Dīkṣita, Sanskrit
- Praśnanīlakaṇṭha — Sanskrit
- Jyotirnibandha — Śivarāja, Sanskrit
- Tājikanīlakaṇṭhī — Nīlakaṇṭha Daivajña 1587, Sanskrit
- Nīlakaṇṭhī — Nīlakaṇṭha Dīkṣita, Sanskrit
- Camatkārajyotiṣa — Nārāyaṇa Prasāda Miśra, Sanskrit
- Praśnajñāna (Brahmārka) — Brahmārka, Sanskrit