Samadhirajasutra 4: Bam po 4

4.1

ན་མཐའ་མཐོ་བར་གྱུར་ནས་འཇིག་རྟེན་དུ་སྣང་བ་ཆེན་པོ་ཡང་བྱུང་བར་གྱུར་ཏོ། །ངོ་མཚར་དང་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་ཆོ་འཕྲུལ་གྲངས་མེད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་གཞན་དག་ཀྱང་སྣང་ངོ་།། །།འཕགས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་པོའི་མདོ། བམ་པོ་བཞི་པ། དེའི་ཆོས་ཉིད་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །གྲོང་ཁྱེར་མཆོག་དེར་འདྲེན་པ་གཤེགས་པ་ན། །སྒོ་ཐེམ་ལ་ནི་ཞབས་མཆོག་བཞག་པའི་ཚེ། །དེ་ཡི་དཔལ་གྱིས་ས་འདི་རབ་ཏུ་གཡོས། །གྲོང་ཁྱེར་མཆོག་འདིའི་སེམས་ཅན་རབ་ཏུ་དགའ། །མི་གང་བཀྲེས་ཤིང་སྐོམ་པར་གྱུར་པ་དག །དེ་ཚེ་དེ་

At that time became free of the need to eat or drink.
They became free of hunger and thirst. {2}

When the Jina placed his foot on the gateway’s threshold
All those people who were blind,
Deaf, and had no protector and little merit
Were all able to see and hear. {3}

When the Jina placed his foot on the gateway’s threshold
All the pretas in the realm of Yama,
Suffering greatly and eating snot and spit,
Were touched by light and became happy. {4}

When the Jina placed his foot on the gateway’s threshold
The supreme trees—the sal and the karnikara—
At the summit of crags and on mountaintops,
They all bowed toward the Buddha. {5}

When the Jina placed his foot on the gateway’s threshold
The entire ground shook in six ways
Throughout the villages and towns as far as the ocean,
Without causing harm to anyone. {6}

Devas, humans, kumbhāṇḍas, and rākṣasas—
Wherever beings lived, there was happiness and joy.
They developed faith in supreme, sublime enlightenment
And held a parasol for the guide of the world. {7}

When the Jina placed his foot on the gateway’s threshold,
Thousands of musical instruments sounded without being played;
Hearing the beautiful sound of music,
All beings were filled with joy. {8}

Hundreds of thousands of trees bowed down,
And all flowers blossomed at that time.
Hundreds of thousands of devas in the sky
Made nonhuman offerings to the Jina. {9}

When the Jina placed his foot on the gateway’s threshold,
Hundreds⁴⁵² of bulls⁴⁵³ lowed with joy.
The kings of horses and elephants⁴⁵⁴ raised their bodies;
The lions, the kings of animals, roared. {10}

The kings, the rulers, however many there were,
Came from the cardinal and intermediate directions.
When they saw the glorious majesty of the Jina,
With minds filled with joy they bowed to him. {11}

Some praised the Lord of the World;
Some scattered a rain of flowers on the Jina;
Some placed their ten fingers together in homage,
And they cried, “Oh, the Jina, compassionate one!” {12}

Some scattered excellent strings of pearls

4.2

དག་བཀྲེས་པ་མེད་པར་གྱུར། །རྒྱལ་བས་སྒོ་ཡི་ཐེམ་སྟེང་ཞབས་བཞག་ཚེ། །བཀྲེས་ཤིང་སྐོམ་པ་དག་དང་བྲལ་བར་གྱུར། །རྒྱལ་བས་སྒོ་ཡི་ཐེམ་སྟེང་ཞབས་བཞག་ཚེ། །དམུས་ལོང་གྱུར་པའི་མི་གང་ཅི་ཡོད་དང་། །རྣ་བས་མི་ཐོས་མགོན་མེད་བསོད་ནམས་ཆུང་། །དེ་དག་ཐམས་ཅད་མིག་དང་རྣ་བ་ཐོབ། །རྒྱལ་བས་སྒོ་ཡི་ཐེམ་སྟེང་ཞབས་བཞག་ཚེ། །གཤིན་རྗེའི་ཡུལ་གྱི་ཡི་དགས་གང་ཡོད་པ། །ཤིན་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་ངར་སྣབས་མཆིལ་མ་ཟ། །ཐམས་ཅད་འོད་ཀྱིས་རེག་པས་བདེ་བར་གྱུར། །རྒྱལ་བས་སྒོ་ཡི་ཐེམ་སྟེང་ཞབས་བཞག་ཚེ། །བྲག་གི་རྩེ་དང་རི་ཡི་རྩེ་མོ་དང་། །ཤིང་མཆོག་སཱ་ལ་དང་ནི་དོང་ཀ་རྣམས། །ཐམས་ཅད་སངས་རྒྱས་བཞུགས་པའི་ཕྱོགས་སུ་འདུད། །རྒྱལ་བས་སྒོ་ཡི་ཐེམ་སྟེང་ཞབས་བཞག་ཚེ། །རྒྱ་མཚོ་མཐར་ཐུག་གྲོང་དང་གྲོང་ཁྱེར་རྣམས། །ས་ཀུན་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་རབ་ཏུ་གཡོས། །འདིར་ནི་གང་ལའང་གནོད་པར་གྱུར་པ་མེད། །ལྷ་དང་མི་དང་གྲུལ་བུམ་སྲིན་པོ་དང་། །སྐྱེས་བུ་གནས་པ་དགའ་མགུ་སེམས་རངས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་དམ་པ་མཆོག་ལ་དད་བསྐྱེད་ནས། །འཇིག་རྟེན་རྣམ་པར་འདྲེན་པའི་གདུགས་ཀྱང་འཛིན། །རྒྱལ་བས་སྒོ་ཡི་ཐེམ་སྟེང་ཞབས་བཞག་ཚེ། །སིལ་སྙན་སྟོང་དག་མ་བརྡུངས་སྒྲ་འབྱིན་ཏེ། །ཤིན་ཏུ་ཡིད་འོང་རོལ་མོའི་དབྱངས་ཐོས་པས། །དེ་ཚེ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་དགའ། །སྡོང་པོ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་དག་འདུད་པར་གྱུར། །དེ་ཚེ་མེ་ཏོག་ཀུན་ཀྱང་རབ་ཏུ་རྒྱས། །བར་སྣང་ལས་ནི་ལྷ་རྣམས་བརྒྱ་སྟོང་དག །རྒྱལ་བ་ལ་ཡང་མི་མིན་མཆོད་པ་བྱེད། །རྒྱལ་བས་སྒོ་ཡི་ཐེམ་སྟེང་ཞབས་བཞག་ཚེ། །གླང་པོ་བརྒྱ་དག་སེམས་དགའ་སྒྲ་འབྱིན་ཏེ། །རྟ་དང་བ་ལང་རྒྱལ་པོ་ལུས་ཀྱང་སྟོད། །རི་དགས་རྒྱལ་པོ་སེང་གེ་སྒྲ་འབྱིན་བྱེད། །ས་དབང་རྒྱལ་པོ་གང་སུ་ཇི་སྙེད་ཅིག །ཕྱོགས་དང་ཕྱོགས་མཚམས་དག་ནས་ལྷགས་པ་རྣམས། །རྒྱལ་བའི་དཔལ་གཟི་དེ་འདྲ་མཐོང་ནས་ནི། །རབ་ཏུ་སེམས་དགའ་ས་ལ་འདུག་ཅིང་འདུད། །ཁ་ཅིག་འཇིག་རྟེན་མགོན་ལ་མངོན་པར་སྟོད། །ཁ་ཅིག་རྒྱལ་ལ་མེ་ཏོག་ཆར་འབེབས་ཤིང་། །ཁ་ཅིག་སོར་བཅུ་ཐལ་མོ་སྦྱར་ནས་སུ། །ཨེ་མ་རྒྱལ་བ་ཐུགས་རྗེ་ཅན་ཞེས་སྨྲ། །ཁ་ཅིག་མུ་ཏིག་དོ་ཤལ་བཟང་པོ་དང་། །

4.3

སྣ་ཚོགས་རྒྱན་མང་དགའ་སྐྱེད་འཐོར་བར་བྱེད། །བྱང་ཆུབ་སེམས་མཆོག་དཔེ་མེད་བསྐྱེད་ནས་སུ། །ཁ་ཅིག་ན་བཟའ་རིན་ཆེན་འཐོར་བར་བྱེད། །ཁ་ཅིག་གསེར་གྱི་དྲ་བ་བཟང་པོ་འཐོར། །ཁ་ཅིག་སྤེན་ཏོག་རྒྱན་བཟང་འཐོར་བར་བྱེད། །ལ་ལ་གསེར་གྱི་རྒྱན་ནི་དམ་པ་འཐོར། །ཁ་ཅིག་དེ་བཞིན་གདུ་བུ་འཐོར་བར་བྱེད། །ལ་ལ་གདུ་བུ་བཟང་པོ་དེ་འཐོར་ཏེ། །ཁ་ཅིག་རིན་ཆེན་སྤྲས་པའི་དཔུང་རྒྱན་འཐོར། །ཁ་ཅིག་བདག་ཅག་སངས་རྒྱས་གྱུར་ཅིག་ཅེས། །སེམས་བསྐྱེད་གོས་ཕྲན་བཟང་པོ་འཐོར་བར་བྱེད། །འཇིག་རྟེན་མགོན་པོ་སྒོ་ན་བཞུགས་པའི་ཚེ། །མི་དག་ཁ་ཅིག་གསེར་གྱི་ཙོང་ཙོང་འཐོར། །སེམས་དད་གཙུག་གི་ནོར་བུ་མཆོག་ཀྱང་འཐོར། །ལ་ལ་རིན་ཆེན་དྲ་བ་འཐོར་བར་བྱེད། །སེམས་ཅན་ཤིན་ཏུ་མི་བཟད་སྡུག་བསྔལ་ཞིང་། །གཙེ་བ་རྣམ་མང་ཟུག་རྔུས་ཟུག་པ་ཡང་། །འདྲེན་པ་སྐྱེས་བུ་གཙོ་བོའི་དཔལ་གྱིས་ནི། །ཐམས་ཅད་བདེ་བ་དང་ཡང་ལྡན་པར་གྱུར། །ཁུ་བྱུག་དང་ནི་རི་སྐེགས་རྨ་བྱ་དང་། །དེ་བཞིན་ཁྲུང་ཁྲུང་དང་ནི་མཚོ་བྱ་དང་། །བྱ་མང་ཀུན་ནི་ནམ་མཁར་འདུག་ནས་སུ། །ཤིན་ཏུ་ཡིད་འོང་མཆོག་གི་སྒྲ་ཡང་འབྱིན། །དེ་ཚེ་བྱ་ཚོགས་མང་པོ་རབ་དགའ་བས། །འཇམ་ཞིང་ཡིད་དུ་འོང་བའི་སྒྲ་ཕྱུང་སྟེ། །གང་གིས་སྙན་པའི་སྒྲ་སྐད་དེ་ཐོས་པ། །དེ་དག་འདོད་ཆགས་ཞེ་སྡང་གཏི་མུག་ཞི། །སེམས་ཅན་བྱེ་བས་དགའ་བའི་སྒྲ་ཐོས་ནས། །ཐམས་ཅད་རྗེས་སུ་འཐུན་པའི་བཟོད་ཐོབ་སྟེ། །མ་འོངས་དུས་ན་རྒྱལ་བར་ཁྱེད་འགྱུར་ཞེས། །དེ་དག་ཀུན་ལ་བདེ་གཤེགས་ལུང་ཡང་སྟོན། །དེ་ཡི་དུས་ན་ཉོན་མོངས་མི་འབྱུང་སྟེ། །ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་ལ་ཐམས་ཅད་རི་མོར་བཅས། །དེ་ཚེ་འདྲེན་པའི་སྐུ་བྱད་མཐོང་ནས་ནི། །སངས་རྒྱས་ཡེ་ཤེས་མཆོག་ལ་མོས་བསྐྱེད་དེ། །བདག་ཅག་ནམ་ཞིག་འདི་འདྲའི་མཁྱེན་ཐོབ་སྙམ། །བསམ་པ་མཁྱེན་ནས་རྒྱལ་བ་ལུང་སྟོན་ཏེ། །བདེ་བར་གཤེགས་པའི་བ་སྤུ་ཁུང་རེ་ནས། །འོད་ཟེར་དག་ནི་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་ཡང་བྱུང་། །དེ་ལས་ལྷག་པར་གང་གཱའི་བྱེ་སྙེད་དེ། །དེ་དག་གི་ཡང་མཚན་མ་གཟུང་མི་ནུས། །དེ་ཚེ་ཉི་མའི་འོད་ཀྱང་མི་སྣང་སྟེ། །མེ་དང་ནོར་བུ་ལྷ་ཀུན་འོད་ཀྱང་མེད། །རྒྱལ་བ་གྲོང་གཤེགས་སངས་རྒྱས་རྣམ་མཛེས་པ། །དེ་ཚེ་འོད་

And various ornaments that give rise to joy,
And some scattered clothing and jewels.
They developed the supreme, unequaled aspiration to enlightenment. {13}

Some scattered excellent meshes of gold;
Some also scattered mukhaphullaka adornments.
Some scattered excellent ornaments of gold,
And some, likewise, scattered anklets.⁴⁵⁵ {14}

Some scattered excellent bracelets,⁴⁵⁶
Some scattered armlets inset with jewels,
And some aspired to enlightenment, scattering excellent
Pieces of cloth,⁴⁵⁷ saying, “May we become buddhas!” {15}

When the Lord of the World stood in the gateway,
Some people scattered golden necklaces.
Some with minds filled with faith scattered excellent crest jewels;⁴⁵⁸
Some scattered networks of jewels. {16}

Those beings who were in extreme suffering,
Tormented by many kinds of miseries,
All attained happiness through the majesty
Of the Guide, the supreme human. {17}

Cuckoos, mynas, and peacocks,
And similarly cranes and other water birds⁴⁵⁹—
All the flocks of birds were in the sky
Emitting their beautiful, perfect songs. {18}

Desire, anger, and ignorance
Ceased in whoever heard
The sweet, beautiful songs
Of those flocks of joyous birds. {19}

The millions of beings who heard that joyful sound
All attained the patience that is concordant with the Dharma.
The Sugata gave them all this prophecy:
“You will in the future become buddhas.” {20}

At that time the kleśas did not arise,
And everyone was respectful to the Dharma king.⁴⁶⁰ {21}

At that time, when they saw the form of the Guide’s body,⁴⁶¹
They developed the aspiration for the supreme wisdom of buddhahood.
They wondered, “When will we attain this kind of wisdom?”
And the Jina, knowing that, gave them their prophecies. {22}

From each pore of the Sugata
There shone hundreds of thousands of light rays
And more, as many as there are sand grains in the Ganges—
It would not be possible to perceive all their attributes. {23}

At that time, the sunlight did not shine.
Nor was there light from jewels, fire, or the devas.

4.4

རྣམས་ཐམས་ཅད་ཡོང་མི་མངོན། །ཚོགས་ཆེན་དང་ནི་བདེ་གཤེགས་ལམ་བཞུད་ཚེ། །གང་དུ་སྟོབས་བཅུ་ཡི་ནི་ཞབས་འཇོག་པར། །ས་ལས་པད་མ་དག་ནི་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ། །འདབ་མ་བྱེ་བ་སྟོང་ལྡན་གཙང་མ་བྱུང་། །འདྲེན་པ་གྲོང་ཁྱེར་མཆོག་ཏུ་གཤེགས་པའི་ཚེ། །དེ་ན་ཉལ་ཉིལ་མི་གཙང་མེད་པར་གྱུར། །གྲོང་ཁྱེར་ཐམས་ཅད་དྲི་མཆོག་བདུག་པ་ཡི། །སྤོས་ངད་ཡིད་དུ་འོང་བ་ཀུན་ནས་ལྡང་། །གྲོང་དང་སྲང་རྣམས་ཡོངས་སུ་དག་གྱུར་ཏེ། །རྡོ་དང་གསེག་མ་མེད་ཅིང་སྤོས་ཆུས་བཏབ། །སྟོབས་བཅུ་ལྡན་པའི་བསོད་ནམས་དེ་འདྲ་སྟེ། །རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་མེ་ཏོག་སིལ་མ་བཀྲམ། །གནོད་སྦྱིན་བརྒྱ་སྟོང་གཏུམ་པོར་སེམས་པ་དག །སངས་རྒྱས་མི་དབང་གསེར་འདྲ་མཐོང་ནས་ནི། །འདྲེན་ལ་དགའ་བ་རྒྱ་ཆེ་རབ་བསྐྱེད་ནས། །སངས་རྒྱས་ཆོས་དང་དགེ་འདུན་སྐྱབས་སུ་འགྲོ། །ལྷ་རྣམས་བྱེ་བ་དང་ནི་བརྒྱ་ཕྲག་སྟོང་། །མི་དབང་ལྟ་བར་འོངས་པ་དེ་དག་ཀུན། །བདེ་བར་གཤེགས་ལ་མེ་ཏོག་ཆར་ཕབ་སྟེ། །མེ་ཏོག་གཏོར་ནས་ནམ་མཁའི་དཀྱིལ་ན་འདུག །རྒྱལ་ལ་མི་ཡིས་མེ་ཏོག་གང་གཏོར་བ། །ནམ་མཁའི་ངོས་ལ་མེ་ཏོག་གདུགས་སུ་གྱུར། །ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་མེ་ཏོག་གཏོར་བ་ཡང་། །ས་སྟེང་ལྷ་ཡི་མེ་ཏོག་བཀྲམ་པར་གྱུར། །ལྷ་དང་མི་དང་གྲུལ་བུམ་སྲིན་པོ་རྣམས། །དེ་མཐོང་ནས་ནི་ནམ་ཡང་ངོམས་མི་མྱོང་། །མགོན་པོ་སྟོབས་བཅུ་ལྡན་པ་མཐོང་ནས་ཀྱང་། །རབ་ཏུ་དགའ་ཞིང་སེམས་བདེ་རངས་པར་གྱུར། །ནམ་ཚེ་སྐྱེས་བུ་མཆོག་གི་སྐུ་མཐོང་ནས། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དགའ་མགུ་རངས་གྱུར་པས། །ལྷ་ཡི་མེ་ཏོག་ལ་ཡང་ཡིད་མི་སེམས། །དེ་དག་ལ་ནི་ངོ་མཚར་འཛིན་པ་མེད། །སྟོབས་བཅུའི་གཡས་ཕྱོགས་ན་ནི་ཚངས་པ་སྟེ། །དེ་བཞིན་གཡོན་ན་བརྒྱ་བྱིན་ལྷ་ཡི་རྒྱལ། །ནམ་མཁའི་དཀྱིལ་ན་ལྷ་མང་བྱེ་འཁོད་དེ། །སྐྱེས་བུ་མཆོག་ལ་ཤིན་ཏུ་གུས་པ་སྐྱེད། །ལྷ་དང་ལྷ་མིན་དག་གིས་རྒྱལ་བར་བསྐོར། །ལྷ་དང་མི་ཡི་དཔལ་གཟི་ཀུན་ཕྲོགས་ནས། །ཞབས་མཐིལ་ས་ལ་རི་མོ་འབྱིན་བཞིན་དུ། །གྲོང་ཁྱེར་དུ་ནི་བཅོམ་ལྡན་སྤྱན་དྲངས་གཤེགས། །སྐུ་ལུས་དཔེ་བྱད་བཟང་པོས་བརྒྱན་པ་ནི། །ནམ་མཁའ་སྐར་མ་དག་གིས་གང་བ་

There was no other light at that time
When there was the splendor of the Buddha entering the city. {24}

When with that great assembly the Sugata proceeded on the path,
Wherever the feet of the one with the ten strengths trod
There appeared from the ground a hundred thousand lotuses
That were pure and had ten thousand million petals. {25}

When the Guide entered the supreme city,
At that time there was no dirt or refuse.
Throughout the entire city there arose
The lovely aroma of the most fragrant incense. {26}

The entire city and its streets were purified.
They had no stones or gravel and were sprinkled with perfume
And bestrewn with the petals of various kinds of flowers.
That is the kind of merit the one with ten strengths had. {27}

When a hundred thousand yakṣas with ferocious minds
Saw the Buddha, the Lord of men who was like gold,
They felt an immense love for the Guide
And took refuge in the Buddha, Dharma, and Saṅgha. {28}

All of the million millions⁴⁶² of devas
Who had come to see the Lord of men⁴⁶³
Let fall a rain of flowers on the Sugata.
They scattered flowers while in the middle of the sky. {29}

The flowers scattered by humans for the Jina
Formed a parasol of flowers in the sky.
The flowers scattered by the devas
Were strewn on the ground as divine flowers. {30}

The devas, humans, kumbhāṇḍas, and rākṣasas
Never tired of gazing upon him.
When they saw the Lord⁴⁶⁴ with the ten strengths,
They were overjoyed and felt the highest delight. {31}

When they saw the body of the supreme being,
All beings were overjoyed and delighted;
They did not even think of the divine flowers,
Which did not seem at all wonderful.⁴⁶⁵ {32}

Brahmā upon the right of the one with ten strengths,
Śakra, the king of the devas, on his left,
And the many millions of deities in the middle of the sky
Showed great veneration to the supreme being. {33}

Devas and asuras encircled the Jina,
Who eclipsed all the majesty of devas and humans.
With the soles of his feet making patterns on the ground,
The invited Bhagavān entered into the city. {34}

His body was beautified by excellent primary signs,
Like the firmament filled with stars.

4.5

བཞིན། །ནམ་མཁའ་ལ་ནི་ཟླ་བ་ཉ་བ་ལྟར། །རྒྱལ་པོའི་ལམ་ན་སངས་རྒྱས་ལམ་མེ་བཞུགས། །ནོར་བུ་རིན་ཆེན་རྣམ་དག་བཟང་པོ་ནི། །ཉེས་པའི་སྐྱོན་བྲལ་རབ་ཏུ་སྣང་བར་བྱེད། །ཕྱོགས་དང་ཕྱོགས་མཚམས་སུ་ཡང་འོད་གཙང་བྱུང་། །དེ་བཞིན་རྒྱལ་བ་འཇིག་རྟེན་ཀུན་སྣང་མཛད། །ལྷ་དང་ལྷ་མིན་དག་གིས་རྒྱལ་བ་བསྐོར། །མི་ཡི་གཙོ་བོ་རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ཏུ་གཤེགས། །ཞབས་མཐིལ་ས་ལ་རི་མོ་འབྱིན་བཞིན་དུ། །ཟླ་འོད་གཞོན་ནུའི་ཁྱིམ་དུ་སངས་རྒྱས་གཤེགས། །གྲོང་ཁྱེར་མཆོག་ནི་ཀུན་ཏུ་ལེགས་བརྒྱན་ཏེ། །རྒྱལ་མཚན་བྱེ་བ་ཕྲག་སྟོང་རབ་ཏུ་སྒྲེང་། །དེ་ཡི་ས་ཀུན་སྤོས་བཟང་རྣམ་པར་བྱུགས། །ཡིད་འོང་དེ་བཞིན་དབྱར་གྱི་མེ་ཏོག་གཏོར། །གང་ཚེ་བདེ་གཤེགས་གཏམ་རྣམས་སྟོན་པ་ན། །མགོན་པོ་སྲང་བཞུད་མི་ལ་ཐུགས་བརྩེའི་ཕྱིར། །རྒྱལ་བས་དེར་ནི་འཕྲུལ་པ་རྣམ་སྤྲུལ་ཏེ། །དེ་དག་ལ་ཡང་སངས་རྒྱས་ཆོས་བཟང་སྟོན། །སྲོག་ཆགས་བརྒྱ་སྟོང་དག་གིས་དེ་ཐོས་ནས། །སངས་རྒྱས་ཡེ་ཤེས་མཆོག་ལ་སྨོན་ལམ་འདེབས། །ནམ་བདག་འདི་འདྲའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་སྙམ་སྟེ། །བསམ་པ་མཁྱེན་ནས་རྒྱལ་བ་ལུང་ཡང་སྟོན། །གང་གིས་རྒྱལ་བ་མི་དབང་སྤྱན་དྲངས་པ། །སྦྱིན་པ་དེ་ནི་མུ་མཐའ་མེད་གྱུར་པ། །རྙེད་མཆོག་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་དེས་རྙེད་ཅེས། །ལ་ལ་དག་ནི་དེ་ལ་མོས་པ་སྐྱེད། །འཁོར་བ་དག་ན་ཤིན་ཏུ་མཐོང་དཀའ་བ། །སྐྱེ་དགུ་དག་ལ་ཕན་མཛད་ཐུགས་ཀྱང་བརྩེ། །ཐུགས་རྗེ་ཅན་དེ་བདག་གིས་སང་ལ་ཡང་། །སྤྱན་དྲང་སྙམ་དུ་ལ་ལ་སེམས་ཀྱང་སྐྱེད། །ལ་ལ་བ་གམ་ཅོག་གི་སྟེང་འདུག་ཅིང་། །ལུས་ནི་ཤིན་ཏུ་སྡུག་ཅིང་མཛེས་པར་བརྒྱན། །བྱང་ཆུབ་སེམས་མཆོག་དམ་པ་བསྐྱེད་ནས་ནི། །སྟོབས་བཅུ་ལྡན་ལ་ལྷ་ཡི་མེ་ཏོག་འཐོར། །ལ་ལས་བླ་མེད་སེམས་མཆོག་རབ་བསྐྱེད་ནས། །མེ་ཏོག་ཙམ་པ་མཛེས་པའི་ཕྲེང་བ་དང་། །ཨ་ཏི་མུག་ཏ་དེ་བཞིན་དབྱར་གྱི་སྤོས། །དར་གྱི་ལྡ་ལྡི་དག་ཀྱང་ལ་ལ་འཐོར། །ཁ་ཅིག་གོས་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་ལུས་བརྒྱན་ཏེ། །མེ་ཏོག་བཟང་པོ་དག་ཀྱང་ཐོགས་ཤིང་འགྲེང་། །མེ་ཏོག་སྣ་ཚོགས་དར་གྱི་ལྡ་ལྡི་ཐོགས། །རྒྱལ་བ་ཐུབ་ཆེན་དེ་ཡི་ཕྱོགས་སུ་འཐོར། །ལ་ལ་པད་མ་དང་ནི་ཀུ་མུ་ད། །ཨུད་པལ་གསེར་གྱི་མེ་ཏོག་བཟང་

The Buddha shone upon the king’s road⁴⁶⁶
Like the full moon in the sky. {35}

Just as an excellent, pure, precious jewel
That is free of all impurities shines
So that a pure light goes in all directions,⁴⁶⁷
In that way the Jina illuminated the entire world. {36}

Devas and asuras encircled the Jina.
The supreme human who entered Rājagṛha
With the soles of his feet leaving patterns on the ground,
The Buddha, came to the home of the youth Candraprabha. {37}

The supreme city was perfectly adorned,
Millions of banners had been erected,
The entire ground was anointed with the best perfumes,
And beautiful summer flowers were scattered. {38}

When the Sugata spoke to teach
With compassion for the people in the streets,
The Jina manifested emanations
That taught to them the excellent Dharma of the Buddha. {39}

[The Jina manifested emanations;
Bodies that were like gold were manifested.
The Buddha, the Jina, through his emanations,
Remained in emptiness, peace, the enlightenment of buddhahood.]⁴⁶⁸ {40}

When the hundreds of thousands of beings heard that,
They prayed for the supreme wisdom of the Buddha,
Wondering, “When will I attain this kind of wisdom?”
Knowing their thoughts, the Jina prophesied to them. ⁴⁶⁹{41}

There were those who aspired to attain
That inconceivable supreme attainment.
They had invited the Jina, the Lord of men,
And there was no limit to the offerings they made. ⁴⁷⁰ {42}

There were those who developed an excellent aspiration,
Thinking, “I will tomorrow invite the compassionate one,
He who wishes to benefit beings,
Whom it is difficult to see in saṃsāra.”⁴⁷¹ {43}

Some who were upon the roofs
Developed the sublime, supreme aspiration to enlightenment
And they scattered divine flowers on the handsome,
Beautifully adorned body of the one with the ten strengths. {44}

Some developed the supreme, highest aspiration
And scattered garlands of magnolias,
Kachnar flowers, the scents of summer,
And wreaths of silken ribbons. {45}

Some stood, holding excellent flowers,
Their bodies perfectly beautified by their raiment.
They held various flowers and wreaths of silk
That they cast in the direction of the Jina with great power.⁴⁷² {46}

Some scattered red lotuses, night lotuses,
Blue lotuses, and excellent golden flowers.

4.6

པོ་འཐོར། །ལ་ལ་རིན་ཆེན་མེ་ཏོག་དེར་འཐོར་ཏེ། །ལ་ལ་ཙན་དན་ཕྱེ་མ་འཐོར་བར་བྱེད། །འདྲེན་པ་གྲོང་ཁྱེར་མཆོག་ཏུ་གཤེགས་པའི་ཚེ། །ངོ་མཚར་དཔག་ཏུ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱང་བྱུང་། །མཚུངས་མེད་དེ་དག་བརྗོད་པར་མི་ནུས་ཏེ། །སངས་རྒྱས་ཡེ་ཤེས་སྐྱེ་བོ་བྱེ་མང་བཀོད། །མི་ཆེ་མི་གདུང་བདེན་པ་མཐོང་བ་དང་། །གཞན་ཡང་གྱ་ནོམ་སྣང་དང་ཤིན་ཏུ་མཐོང་། །དེ་བཞིན་འོག་མིན་འདོད་ཆགས་བྲལ་བ་རྣམས། །ཐམས་ཅད་མི་དབང་བལྟ་ཕྱིར་ཉེ་བར་ལྷགས། །དེ་བཞིན་དགེ་བའི་ལྷ་རྣམས་དཔག་མེད་དང་། །དགེ་ཆུང་ལྷ་གཞན་དག་ཀྱང་སེམས་དགའ་ཞིང་། །དགེ་རྒྱས་ཁྲག་ཁྲིག་དཔག་ཏུ་མེད་པ་རྣམས། །འདྲེན་པ་དྲང་སྲོང་ཆེན་པོ་ལྟ་ཕྱིར་ལྷགས། །ཚད་མེད་འོད་ཀྱང་དེ་བཞིན་དཔག་མེད་དང་། །འོད་ཆུང་གི་ནི་ལྷ་རྣམས་ཅི་ཡོད་དང་། །འོད་གསལ་བ་ཡང་ཁྲག་ཁྲིག་མང་པོ་དེར། །འཇིག་རྟེན་མགོན་པོ་བལྟ་ཕྱིར་དེ་དག་ལྷགས། །ཚངས་འཁོར་བ་དག་བརྒྱ་སྟོང་མང་པོ་དང་། །ཚངས་པའི་འདུན་འདོན་དད་པ་དེ་བཞིན་ཏེ། །ཚངས་རིས་ཀྱང་ནི་བརྒྱ་ཕྲག་མང་པོ་རྣམས། །ཐམས་ཅད་འདྲེན་པ་བལྟ་ཕྱིར་ཉེ་བར་ལྷགས། །དེ་བཞིན་གཞན་འཕྲུལ་གྱི་ཡང་ལྷ་རྣམས་དང་། །གཞན་ཡང་འཕྲུལ་དགའི་སེམས་ཅན་དག་པ་དང་། །དགའ་ལྡན་འཐབ་བྲལ་ལྷ་རྣམས་རབ་དགའ་ཞིང་། །ཐམས་ཅད་སངས་རྒྱས་ཕྱག་འཚལ་ཉེ་བར་ལྷགས། །བརྒྱ་བྱིན་ལྷ་རྒྱལ་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པ། །ལྷ་ཡི་བུ་མོ་བྱེ་བ་བརྒྱ་དག་ལྷགས། །འདིར་ནི་མེ་ཏོག་ཆར་ཀྱང་རབ་འབེབས་ཤིང་། །སངས་རྒྱས་ཐུབ་དབང་བལྟ་ཕྱིར་ཉེ་བར་ལྷགས། །ཕྱོགས་བཞིའི་འཇིག་རྟེན་སྐྱོང་བ་བཞི་པོ་ཡང་། །རྣམ་ཐོས་བུ་དང་ཀླུ་དབང་མིག་མི་བཟང་། །ཡུལ་འཁོར་སྲུང་དང་འཕགས་སྐྱེས་སེམས་དགའ་སྟེ། །དེ་ཀུན་མི་དབང་བསྟོད་ཅིང་ཉེ་བར་ལྷགས། །གནོད་སྦྱིན་རྒྱལ་པོ་མཐུ་ལྡན་ཨིར་བིར་ཡང་། །དགའ་བ་སྐྱེས་ཤིང་གནོད་སྦྱིན་བརྒྱས་བསྐོར་ཏེ། །ནམ་མཁའི་དཀྱིལ་ན་འདུག་ཅིང་སེམས་དགའ་ནས། །མེ་ཏོག་སྣ་ཚོགས་དུ་མའི་ཆར་ཀྱང་འབེབས། །རྟག་ཏུ་མྱོས་དང་ཕྲེང་འཛིན་ལྷ་རྣམས་ཀྱང་། །སྤོས་དང་ཕྲེང་བ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཐོགས། །འཁོར་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་སེམས་དགའ་ཞིང་། །དེ་ན་

Some scattered precious flowers,⁴⁷³
And some scattered sandalwood powder. {47}

When the Guide entered the supreme city
The wonders that appeared were uncountable,
Unequaled, impossible to describe,
And they brought many millions of beings to buddha wisdom. {48}

Those in Avṛha, Atapa, who had seen the truth,
The devas of Sudṛśa and Sudarśana,
And those in Akaniṣṭha, who are free of desire—
They all came to see the Lord of humans. {49}

Similarly, countless Parī­ttaśubha⁴⁷⁴ devas,
Apramāṇaśubha⁴⁷⁵ devas, filled with joy,
And countless millions of Śubhakṛtsna devas
Came to see the Guide, the great Rishi. {50}

Countless Apramāṇābha devas,
And similarly the Parī­ttābha devas,
And countless millions of Ābhāsvara devas
Came to see the Lord of the World.⁴⁷⁶ {51}

Many hundreds of thousands of Brahmā’s entourage,⁴⁷⁷
And similarly the faithful Brahmapurohita devas
And many hundreds of Brahmakāyika devas,
All came so as to see the Guide. {52}

Also the Para­nirmita­vaśa­vartin⁴⁷⁸ devas,
And the pure beings who dwell in Nirmāṇaratin,
And the joyful devas of Tuṣita and Yāma
All came to pay homage to the Buddha. {53}

Śakra, king of the devas, and the Trāyastriṃśa⁴⁷⁹ devas ⁴⁸⁰
Came with hundreds of millions of apsarases
And they sent down a rain of flowers,
Having come to see the Buddha, the Lord of sages. {54}

Also the world guardians of the four directions
Vaiśravaṇa, Dhṛtarāṣṭra the nāga king,⁴⁸¹
Virūḍhaka, and Virūpākṣa, their minds filled with joy,
All came in order to praise the Lord of men. {55}

Ailavila, the powerful king of the yakṣas,
With a delighted mind and encircled by a hundred yakṣas,
Was in the middle of the sky and joyfully
They sent down a rain of numerous various flowers. {56}

Also the Sadāmatta⁴⁸² and Mālādhāra devas,
Holding various kinds of incense and flowers,
With their retinues, all joyful,

4.7

སྐྱེས་བུ་མཆོག་ལ་མཆོད་པ་བྱེད། །གནོད་སྦྱིན་ལག་ན་གཞོང་ཐོགས་མང་པོ་ཡང་། །གནོད་སྦྱིན་བུ་མོ་དེ་དག་རབ་བརྒྱན་ཏེ། །གནོད་སྦྱིན་རོལ་མོ་རབ་ཏུ་སྙན་པ་དང་། །ཤིན་ཏུ་ཡིད་འོང་བརྒྱས་ནི་སངས་རྒྱས་མཆོད། །གླུ་དབྱངས་སིལ་སྙན་འཇམ་ཞིང་སྙན་པ་ལ། །མཁས་པ་མི་འམ་ཅི་ཡི་བུ་མོ་སྟོང་། །མི་འམ་ཅི་ཡི་རྒྱལ་པོ་ལྗོན་པ་ཡང་། །རྒྱལ་མཆོག་མཆོད་པར་སྤོས་ངད་ལྡང་ལས་ལྷགས། །བདེ་མཆོག་སྟོབས་ལྡན་སྒྲ་གཅན་ཐགས་བཟང་རིས། །ལྷ་མིན་བུ་མོ་སྟོང་གི་འཁོར་བཅས་དང་། །ལྷ་མིན་རྫུ་འཕྲུལ་ཆེན་པོ་གཞན་མང་ཡང་། །རིན་པོ་ཆེ་ཡི་ཆར་ཕབ་ཉེ་བར་ལྷགས། །སྲིན་པོ་ཁྲག་ཁྲིག་བརྒྱ་ཕྲག་མཐའ་ཡས་ཀྱང་། །སྲིན་པོ་བྱེ་བ་བརྒྱ་ཡིས་བསྙེན་བཀུར་ཞིང་། །མེ་ཏོག་སིལ་མ་སྣ་ཚོགས་མང་པོ་ཡང་། །སྐྱེས་བུ་མཆོག་ལ་གུས་པར་རབ་ཏུ་འཐོར། །ཀླུ་ཡི་རྒྱལ་པོ་རི་བོ་ལེགས་པ་ཡང་། །འཁོར་མང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དྲུང་དུ་ལྷགས། །རིན་ཆེན་མེ་ཏོག་རྣམ་མང་མཆོག་ཐོགས་ཏེ། །བདེ་གཤེགས་ཞབས་གཉིས་ལ་ནི་རབ་ཏུ་འདུད། །ཀླུ་དབང་པད་མ་དང་ནི་པད་མ་ཆེ། །དེ་བཞིན་ནོར་ཡོད་མཐའ་ཡས་གདེངས་ཀ་ཅན། །དེ་དག་ཁྱུ་མཆོག་དྲུང་དུ་ཉེར་ལྷགས་ཏེ། །བདེ་བར་གཤེགས་ལ་གུས་པས་རབ་ཏུ་འདུད། །ཀླུ་ཡི་རྒྱལ་པོ་ནོར་བུ་ཡིད་དགའ་ཞིང་། །ཁྱུ་མཆོག་ཞབས་ཀྱི་དྲུང་དུ་ཉེ་བར་འོངས། །ཀླུ་ཡི་མེ་ཏོག་དྲི་ཞིམ་མཆོག་ཐོགས་ཏེ། །ཧ་ཅང་མི་རིང་བདེ་གཤེགས་སྤྱན་སྔར་འདུག །དེ་བཞིན་མ་དྲོས་ཀླུ་ཡི་རྒྱལ་པོ་ཡང་། །ཀླུ་ཡི་བུ་མོ་ཤིན་ཏུ་བསླབས་པའི་མཆོག །རྔ་དང་སིལ་སྙན་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་བརྡུང་ཞིང་། །འཇིག་རྟེན་མགོན་པོ་མཆོད་ཕྱིར་ཉེ་བར་ལྷགས། །མ་དྲོས་པ་ཡི་བུ་ཕོ་ལྔ་བརྒྱ་དག །ཡེ་ཤེས་ཡངས་པ་བླ་མེད་ཚོལ་བའི་ཕྱིར། །གཉེན་འདབ་དག་གིས་བསྐོར་ཅིང་དགར་གྱུར་ནས། །རང་གིས་རང་བྱུང་མཆོད་ཕྱིར་ཉེ་བར་ལྷགས། །དེ་བཞིན་ཀླུ་ཡི་རྒྱལ་པོ་སོག་མེད་ཀྱང་། །སྐྱེས་བུ་མཆོག་ལ་ཐར་སྦྱར་རབ་བཏུད་ནས། །ཀླུ་ཡི་མུ་ཏིག་མཛེས་ཤིང་བཟང་བ་ཐོགས། །མཁའ་ལ་འདུག་ནས་ཐུབ་རྒྱལ་མཆོད་པ་བྱེད། །དེ་བཞིན་ཀླུ་ཡི་རྒྱལ་པོ་བཏང་བཟུང་ཡང་། །རབ་ཏུ་ཡིད་བདེ་དགའ་མགུ་སྐྱེས་ནས་ནི། །རིན་ཆེན་མུ་ཏིག་སྣ་ཚོགས་ཐོགས་ནས་སུ། །དེར་

Made offerings there to the supreme individual. {57}

Also numerous Karoṭapāṇi yakṣas
And adorned yakṣa maidens
Made offerings to the Buddha
With hundreds of compositions of
The beautiful, melodious music of the yakṣas. {58}

Druma, the king of the kinnaras,
With thousands of kinnara maidens skilled
In sweet and melodious songs and music,
Arrived from Gandhamādana to make offerings to the supreme Jina. {59}

Śambara, Bala, Vemacitra, and Rāhu,
Together with an entourage of thousands of asura maidens,
And together with crowds of other powerful asuras,
Came and sent down a rain of jewels. {60}

From countless trillions of rākṣasas
A thousand million rākṣasas honored him.
They respectfully scattered a multitude of various
Flower petals upon the supreme individual. ⁴⁸³ {61}

The nāga king Girivalgu,
With a great entourage came before the Tathāgata,
Holding great numbers of perfect, precious flowers,
And bowed down at the Sugata’s feet.⁴⁸⁴ {i}

The nāga lords Padma and Mahāpadma,
And also Vāsuki, Ananta, and Phanaka,⁴⁸⁵
Came before the great leader
And respectfully bowed to the Sugata. {ii}

The nāga king Maṇi, filled with joy,
Came before the feet of the great leader
Holding fragrant, perfect nāga flowers
And sat before the Sugata at no great distance. {iii}

Also the nāga king Anavatapta,
With perfectly trained nāga maidens
Playing a hundred thousand musical instruments and drums,
Came and made offerings there to the Lord of the World. {62}

The five hundred sons of Anavatapta,
Encircled by their kindred and filled with joy,
Seeking the highest, vast wisdom,
Came to make offerings to the self-arisen one. {63}

Similarly, the nāga king Apalāla,
Palms together, bowed to the supreme individual
Holding beautiful, excellent nāga pearls.
He remained in the sky, making offerings to the king of sages. {64}

Similarly, the nāga king Mucilinda,
With great happiness and filled with joy,
Holding various jewels and pearls,

4.8

འོངས་འདྲེན་པ་ལ་ཡང་མངོན་པར་འཐོར། །དེ་བཞིན་ཀླུ་ཡི་རྒྱལ་པོ་དུས་ཅན་ཡང་། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དྲུང་དུ་ཉེར་འོངས་ཏེ། །དགའ་ཞིང་རིན་ཆེན་ཕྲེང་བ་མཛེས་མཆོག་ཐོགས། །སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ལ་ཡང་མཆོད་རབ་བྱས། །དེ་ཡང་བདེ་གཤེགས་ཡོན་ཏན་རྗེས་དྲན་ཞིང་། །གུས་པ་ཆེན་པོ་ཤིན་ཏུ་བསྐྱེད་ནས་ནི། །གཉེན་འདབ་ཀླུ་མང་དག་གིས་དེ་བསྐོར་ཅིང་། །འདྲེན་པའི་བསྔགས་པ་རྣམ་པ་མང་པོ་བརྗོད། །དེ་བཞིན་ཀླུ་དབང་དགའ་བོ་ཉེ་དགའ་དང་། །དེ་བཞིན་འཇོག་པོ་གཽ་ཏམ་ནག་པོ་ཡང་། །རྒྱལ་བ་བལྟ་ཞིང་དེར་ནི་ཉེ་བར་འོངས། །བདེ་བར་གཤེགས་པའི་ཞབས་ལ་འདུད་པ་བྱེད། །ཀླུ་ཡི་རྒྱལ་པོ་ཨེ་ལའི་འདབ་མ་ཡང་། །ཐུབ་མཆོག་རྒྱལ་བ་འོད་སྲུང་དྲན་པ་དང་། །བདག་ཉིད་མི་ཁོམ་སྐྱེས་པ་མཐོང་ནས་ནི། །ཀླུ་བརྒྱས་ཡོངས་སུ་བསྐོར་ཏེ་ངུ་ཞིང་འོངས། །ཀྱེ་མ་བདག་སྔོན་ཐེ་ཚོམ་བྱུང་གྱུར་ཏེ། །བདག་གིས་ཨེ་ལའི་འདབ་སྡོང་སྔོན་བཅད་པས། །དེས་ནི་མི་ཁོམ་པར་ཡང་བདག་སྐྱེས་ཏེ། །རྒྱལ་བའི་ཆོས་ནི་རིག་པར་སླ་བ་མིན། །ཤིན་ཏུ་སྨད་པའི་སྐྱེ་བོའི་ལུས་འདི་དང་། །ཀླུ་ཡི་སྐྱེ་གནས་བདག་གིས་རབ་སྤངས་ལ། །ཆོས་གང་བྱང་ཆུབ་སྙིང་པོར་སྐྱེས་མཆོག་གིས། །རྟོགས་པ་བསིལ་བ་བདག་གིས་རྟོགས་པར་བྱ། །ཀླུ་ཡི་རྒྱལ་པོ་རྒྱ་མཚོ་འཁོར་ལོས་སྒྱུར། །བྱེ་བ་གསུམ་སྙེད་ཀླུ་ཡི་འཁོར་གྱིས་བསྐོར། །ཆུ་ལྷ་གཟི་ཅན་རིན་ཆེན་དོ་ཤལ་ཐོགས། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་མཆོད་ཕྱིར་ཉེ་བར་འོངས། །རྒྱལ་བ་ལ་ནི་རྡོ་འཕངས་དེས་བཟུང་སྟེ། །དེ་ཚེ་ནམ་མཁའ་ལ་ཡང་འདུག་གྱུར་པ། །རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ཀྱི་གནོད་སྦྱིན་ཅི་ཞིག་འཛིན། །བདེ་བར་གཤེགས་པའི་སྤྱན་སྔར་གུས་པར་འདུག །ལྕང་ལོ་ཅན་གྱི་རྒྱལ་པོའི་གནས་ཀུན་ཀྱང་། །སྟོང་པར་གྱུར་ཅིང་གནོད་སྦྱིན་གང་ཡང་མེད། །ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་ཕན་ཚུན་དམ་བཅས་ཏེ། །འཇིག་རྟེན་མགོན་པོ་བལྟ་བར་ཐམས་ཅད་ལྷགས། །དེ་བཞིན་བོང་རྣ་དང་ནི་ཁབ་སྤུ་དང་། །གནོད་སྦྱིན་འབྲོག་གནས་འཇིགས་བྱེད་དེ་བཞིན་ཏེ། །གངས་གནས་རིར་འདུ་གནོད་སྦྱིན་བོང་བུ་དག །རྒྱལ་བ་རང་བྱུང་དྲུང་དུ་ཉེ་བར་ལྷགས། །དབང་པོའི་ཏོག་དང་གཟུགས་བཟང་རད་རོད་ཅན། །བཀྐུ་ལ་དང་དུས་འཕེལ་ལྔ་པོ་དང་། །གནོད་སྦྱིན་དབང་པོ་གཞན་ཡང་སྟོང་

Came and scattered them for the Guide. {65}

Similarly, the nāga king Kālika
Came before the Tathāgata.
Joyful and holding perfect, beautiful strings of jewels,
He made offerings to the supreme individual.⁴⁸⁶ {66}

He⁴⁸⁷ felt great veneration as he thought
Of the qualities of the Tathāgata.
Encircled by his many nāga kindred,
He recited many praises of the Guide. {67}

Similarly, the nāga kings Nanda and Upananda—
Similarly, also, Takṣaka and Kṛṣṇagautama—
Came there gazing upon the Jina
And bowed down to the Sugata’s feet. {68}

The nāga king Elapatra
Came weeping, encircled by a hundred nāgas.
He remembered the supreme sage Jina Kāśyapa
And saw what an unfavorable rebirth he himself had obtained. {69}

“Alas! I had doubts in the past.
In the past I cut down an elapatra ⁴⁸⁸ bush,⁴⁸⁹
And therefore I obtained this unfavorable rebirth.
It is not easy to know the Dharma of the Jina. {70}

“I forsake this rebirth into a nāgī’s womb,
And this birth in an extremely detestable body.
I will realize the Dharma, the state of peace,
That the best of men realized in the Bodhimaṇḍa.” {71}

Sāgara, the nāga cakravartin king,
Accompanied by an entourage of thirty million nāgas,
And the majestic Varuṇa, holding necklaces of jewels,
Came in order to make offerings to the Bhagavān.⁴⁹⁰ {72}

The yakṣa of Rājagṛha who caught
While he was in the sky
The rock thrown at the Buddha
Was respectfully present before the Sugata. {73}

The entire domain of the king of Alakavatī⁴⁹¹
Became empty, with no yakṣa remaining there.
They had all promised each other
To come and see the Lord of the World. {74}

In the same way, Kharakarṇa and Sūciromā,
The terrifying yakṣas of the forests,
And the yakṣa Gardabhaka, who lives in the snow mountains,
Had come into the presence of the self-arisen Jina.⁴⁹² {75}

Indraketu, Vikaṭa, and Surūpa,
Bakula, Pañcika, and Śākyavardhana,⁴⁹³
And a thousand other yakṣa lords

4.9

རྣམས་ནི། །བདུག་སྤོས་སྣོད་རྣམས་ཐོགས་ཤིང་ཉེ་བར་ལྷགས། །ལུས་དབྱིབས་མ་ལེགས་མི་སྡུག་མང་པོ་རྣམས། །གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པ་མང་ཞིང་རྒྱན་བོར་བ། །དེ་ཡི་མདུན་ན་བརྒྱ་སྟོང་མང་པོ་དག །གནོད་སྦྱིན་གྱི་ནི་མེ་ཏོག་ཐོགས་ཏེ་ལྷགས། །གཽ་ཏམ་རི་བྱི་ཕུར་བུ་རྒྱལ་བྱེད་དང་། །ཀཽ་ཤི་ཀ་དང་འོད་སྲུང་མཱརྐཎྜ། །ཐམས་ཅད་བཤེས་དང་པར་ཤ་གར་གཱ་དག །ཐམས་ཅད་སངས་རྒྱས་ཕྱག་འཚལ་ཉེ་བར་ལྷགས། །མི་སྦྱིན་ཡང་ནི་དེ་བཞིན་དགའ་མགུ་སྟེ། །དྲང་སྲོང་རྒྱས་པ་ཀུད་ཙ་ཨང་གི་ར། །ཤེད་ཅན་ངན་སྤོང་བད་ཙ་གནས་འཇོག་རྣམས། །དེ་དག་སངས་རྒྱས་ཕྱག་འཚལ་ཉེ་བར་ལྷགས། །འཛའ་མན་བཱ་མན་བེའི་ཤམ་བཱ་ཡ་དང་། །འཛའ་མག་ནཱི་དང་གྲོག་མཁར་དྲང་སྲོང་མཆོག །དཀར་བར་གནས་དང་མིའུ་ཐུང་སྤེན་པ་རྣམས། །འདྲེན་པ་བལྟ་ཞིང་གྲོང་ཁྱེར་མཆོག་ཏུ་ལྷགས། །དྲང་སྲོང་མཐོང་ནས་དེ་ཚེ་དྲང་སྲོང་དགའ། །ཐུབ་རྒྱལ་ཞབས་མཆོག་ལ་ནི་ཕྱག་འཚལ་ཞིང་། །འཇིག་རྟེན་སྒྲོན་ལ་ཕྱག་བྱས་མངོན་བསྟོད་དེ། །ཐལ་མོ་སྦྱར་ནས་དཔའ་བོའི་སྤྱན་སྔར་འགྲེང་། །འཇིག་རྟེན་ཅི་ཡོད་དྲང་སྲོང་མང་པོ་ཀུན། །དེ་དག་མི་དབང་བལྟ་བར་ཉེར་ལྷགས་ཏེ། །མཐོང་ནས་མཆོད་པ་རྒྱ་ཆེར་བྱས་ནས་ཀྱང་། །སངས་རྒྱས་སྤྱན་སྔར་ཐལ་མོ་རབ་སྦྱར་འདུག །རྒྱ་མཚོ་དག་ན་གནས་པའི་ནམ་མཁའ་ལྡིང་། །བྲམ་ཟེའི་ཆ་བྱད་དུ་ཡང་སྤྲུལ་བྱས་ནས། །ཅོད་པན་སྣ་ཚོགས་བལྟ་ན་སྡུག་པ་ཐོགས། །བདེ་བར་གཤེགས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ནམ་མཁར་འཁོད། །གྲོང་བརྒྱ་དང་ནི་འཛམ་གླིང་ནགས་ཚལ་ན། །གནས་ཤིང་རྟེན་པའི་ལྷ་རྣམས་གང་ཡོད་དང་། །གྲོང་གི་ལྷ་མོ་མ་ལུས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་། །ཉེ་བར་ལྷགས་ཤིང་གཙོ་བོ་མཆོད་པར་བྱེད། །ནགས་ཚལ་གྱི་ཡང་ལྷ་རྣམས་མཐའ་ཡས་དང་། །རི་ཡི་ལྷ་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་འོངས། །འབབ་ཆུའི་ལྷ་ཀུན་མཐའ་དག་དེ་བཞིན་དུ། །འདྲེན་པ་མཆོད་པ་བྱེད་ཅིང་ཉེ་བར་ལྷགས། །མྱ་ངམ་དགོན་པའི་ལྷ་མོ་བརྒྱ་རྣམས་དང་། །རི་རྩེའི་ལྷ་མོ་ཇི་སྙེད་མ་ལུས་དང་། །མཚོ་དང་ཆུ་མིག་རྫིང་གི་ལྷ་རྣམས་དང་། །རྒྱ་མཚོའི་ལྷ་ཡང་སངས་རྒྱས་དྲུང་དུ་ལྷགས། །ལྷ་དང་ལྷ་མིན་ཀླུ་དང་གནོད་སྦྱིན་ཚོགས། །མི་འམ་ཅི་དང་གྲུལ་བུམ་ནམ་མཁའ་ལྡིང་། །དེ་བཞིན་ཡི་དགས་

Came holding censers of incense.⁴⁹⁴ {76}

Many with ugly, misshapen bodies,
Many kinds of bodies, destitute of adornment,
In their hundreds of thousands
Came into his presence, holding yakṣa flowers. {77}

Gautama, Rishi Bṛhaspati, and Jahnu,
Kauśika, Kāśyapa, and Markandeya,
Viśvāmitra, Parāśara, and Gargā,
They all came to pay homage to the Buddha. {i}

And similarly, there were the joyous and enraptured Nārada,
And the rishis Vyāsa, Kutsa, and Aṅgiras,
And Manu, Bhṛgu, Vātsyāyana, and Vaśiṣṭha,
Who came to pay homage to the Buddha. {ii}

Jaimini, Vāmana,⁴⁹⁵ and Vaiśampāyana,
Jamadagni and supreme rishi Vālmīki,
Durvāsa, and also Cyavana
Came to the supreme city to see the Guide. {iii}

When they saw the Rishi, the rishis were overjoyed
And they bowed down to the feet of the king of sages.
They paid homage to the lamp of the world and praised him,
Standing before the Hero with palms placed together. {iv}

The entire multitude of rishis in the world
Came in order to see the Lord of men.
When they saw him they made vast offerings
And stood before him with palms placed together. {v}

The garuḍas that live at the ocean’s shore
Came, having transformed into the appearance of brahmins.
Holding various beautiful kinds of crowns
And positioned in the sky, they paid homage to the Sugata. {78}

All of the devas that dwell in Jambudvīpa,
Whether in hundreds of towns or in its forests,
And all the goddesses of the towns
Came and made offerings to the Lord. {79}

The countless devas of the forests
And all the mountain devas came,
And also the countless devas of rivers⁴⁹⁶
Arrived to make offerings to the Guide. {80}

The hundreds of devas of desert wildernesses,
All the devas of mountain peaks,
The devas of lakes, springs, and ponds,
And the devas of the ocean came into the Buddha’s presence. {81}

Assemblies of devas, asuras, and nāgas,
Yakṣas, kinnaras, mahoragas, and garuḍas,

4.10

སྲུལ་པོ་མང་པོ་དག །སྐྱེས་བུ་མཆོག་ལ་རི་མོར་བྱ་བ་བྱེད། །འདྲེན་པ་གྲོང་ཁྱེར་མཆོག་དེར་གཤེགས་པ་ན། །རྒྱལ་བ་མཆོག་ལ་དེ་དག་མཆོད་པ་བྱེད། །ལྷ་དང་ལྷ་མིན་ཀླུ་དང་གནོད་སྦྱིན་རྒྱལ། །བལྟ་བས་རྟག་ཏུ་ཆོག་པར་ཡང་མི་འགྱུར། །སྔོན་གྱི་སྲིད་པར་འཇིག་རྟེན་མགོན་པོ་ཡིས། །སྔོན་གྱི་རྒྱལ་བ་དག་ལ་མཆོད་མཆོག་བྱས། །བསོད་ནམས་འབྲས་བུ་སྨིན་པ་དེ་འདྲ་སྟེ། །སྐྱེས་བུ་མི་དབང་བལྟ་བས་ངོམས་མི་མྱོང་། །རྒྱལ་བས་སངས་རྒྱས་ཞིང་དུ་འོད་བཏང་ཚེ། །ལྷུན་པོ་དེ་བཞིན་རབ་ལྷུན་ཁོར་ཡུག་རི། །ཁ་བ་ཅན་གྱི་རི་དང་སྤོས་ངད་ལྡང་། །དེ་དག་རྒྱལ་བའི་འོད་ལ་སྒྲིབ་པ་མེད། །སངས་རྒྱས་ཞིང་འདིའི་རྒྱ་མཚོ་ཅི་ཡོད་པ། །དེ་དག་དེ་ཚེ་ས་དང་འདྲ་བར་གྱུར། །སངས་རྒྱས་ཞིང་འདི་ཐམས་ཅད་ཀུན་ཏུ་ཡང་། །མེ་ཏོག་དག་གིས་གཏོར་ཅིང་མཉམ་པར་གྱུར། །འོད་ཟེར་བརྒྱ་སྟོང་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དག །ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་ཞབས་ཀྱི་མཐིལ་ནས་བྱུང་། །སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ཐམས་ཅད་བསིལ་བར་གྱུར། །སྡུག་བསྔལ་མེད་པར་བྱས་ནས་བདེ་བ་མྱོང་། །དེར་ནི་སྟོབས་བཅུ་ལྡན་པས་ཆོས་བཤད་པས། །ལྷ་དང་མི་ཡི་མིག་ཀྱང་རྣམ་པར་དག །སྲོག་ཆགས་བརྒྱ་སྟོང་དཔག་ཏུ་མེད་པ་རྣམས། །ཐམས་ཅད་སངས་རྒྱས་ཡེ་ཤེས་ངེས་པར་གྱུར། །འདྲེན་པ་གྲོང་ཁྱེར་མཆོག་ཏུ་གཤེགས་པ་ན། །བདེ་གཤེགས་ཆོ་འཕྲུལ་མང་པོ་དག་གིས་ནི། །བསྐལ་པ་བྱེ་བར་བརྗོད་དུ་མི་སླ་སྟེ། །རྒྱལ་བ་བདེ་གཤེགས་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་དགའ། །བདེ་གཤེགས་ཡོན་ཏན་དེ་དག་དཔག་མེད་དེ། །མི་མཆོག་ཡོན་ཏན་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཕྱིན། །ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཀུན་གྱི་ཕ་རོལ་སོན། །སངས་རྒྱས་བསོད་ནམས་ཞིང་ལ་མགོས་ཕྱག་འཚལ། །གྲོང་ཁྱེར་དུ་གཤེགས་པའི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་པའོ།། །།དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཟླ་འོད་གཞོན་ནུར་གྱུར་པའི་ཁྱིམ་གྱི་སྲང་དུ་བྱུང་སྟེ། །ཟླ་འོད་གཞོན་ནུར་གྱུར་པའི་ཁྱིམ་དུ་གཤེགས་སོ། །གཤེགས་ནས་གདན་བཤམས་པ་ལ་བཞུགས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དགེ་འདུན་དང་དགེ་སློང་གི་དགེ་འདུན་ཀྱང་སོ་སོར་གར་འོས་པའི་སྟན་ལ་འཁོད་དོ། །དེ་ནས་ཟླ་འོད་གཞོན་ནུར་གྱུར་པས་བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་

And similarly, a multitude of pretas and pūtanas
Showed their respect to the supreme being. {82}

They made offerings to the supreme Jina
When the Guide entered the supreme city.
The kings of the devas, asuras, nāgas, and yakṣas
Could not get their fill of looking at him. {83}

In previous existences the Lord of the World
Had made perfect offerings to the jinas of the past.
This was the ripened result of that merit.
The beings could not stop looking at the Lord of humans. {84}

When the Jina shone light through the buddha realm,
Meru, and similarly Sumeru and Cakravāla
The Himagiri and Gandhamādana
Could not obscure the Jina’s light. {85}

All of the oceans in this buddha realm
At that time all became land,
And the entirety of this buddha realm
Became equally scattered with flowers. {86}

Countless hundreds of thousands of light rays
Came from the soles of the King of Dharma’s feet.
All the beings in the hells were cooled
And, freed from suffering, experienced happiness. {87}

The one with the ten strengths taught the Dharma
So that the sight of devas and humans was purified.
Countless hundreds of thousands of beings
All gained certainty in the Buddha’s wisdom. {88}

The numerous miracles manifested by the Sugata
Could not easily be described in ten million eons.
When the Guide entered the supreme city
All beings rejoiced at the Jina, the Sugata.⁴⁹⁷ {89}

These qualities of the Sugata are immeasurable.
They are the supreme human’s perfection of qualities.
They have transcended all unique qualities.
Bow your heads to the realm of the Buddha’s merit! {90}

Chapter 11

Becoming a Keeper of the Sūtra

The Bhagavān came to the street on which was the home of the youth Candraprabha, and soon arrived at the home of the youth Candraprabha. Once he had arrived, he sat on the seat prepared for him. The saṅgha of bodhisattvas and the saṅgha of bhikṣus also sat on the appropriate seats that had been arranged for each of them.

Then the youth Candraprabha, knowing that the Bhagavān, the saṅgha of bodhisattvas, and the saṅgha of bhikṣus were seated,

4.11

དཔའི་དགེ་འདུན་དང་། །དགེ་སློང་གི་དགེ་འདུན་བཞུགས་པར་རིག་ནས་མཆོད་ཡོན་ཆེན་པོ་རིམ་གྱིས་གསོལ་ཏེ། །ཞལ་ཟས་རོ་བརྒྱ་དང་ལྡན་པ་བཟང་ཞིང་མང་བའི་བཟའ་བ་དང་། །བཅའ་བ་དང་བལྡག་པ་དང་གཞིབ་པ་དང་བཏུང་བ་རྣམས་བདག་ཉིད་ཀྱིས་གསོལ་ཅིང་བདར་ཏེ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་བཤོས་གསོལ་ནས་ལྷུང་བཟེད་བཞག་སྟེ་ཕྱག་བཅབས་པར་རིག་ནས་རས་བཅོས་བུ་ཕྲུགས་བྱེ་བ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་རི་བ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྐུ་ལ་གསོལ་ཏོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་དང་དགེ་སློང་གི་དགེ་འདུན་ལ་ཡང་སོ་སོར་ཆོས་གོས་སུམ་ཕྲུགས་སུ་ཕུལ་ནས་སྟན་ལས་ལངས་ཏེ་བླ་གོས་ཕྲག་པ་གཅིག་ཏུ་གཟར་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ལྷའི་མེ་ཏོག་མན་དཱ་རས་གཏོར་ཏེ། མཆོད་ཅིང་མངོན་པར་བསྟོད་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ག་ལ་བ་དེ་ལོགས་སུ་ཐལ་མོ་སྦྱར་བ་བཏུད་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཚུལ་དང་འདྲ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པས་མངོན་པར་བསྟོད་དོ། །སྐྱེས་པ་མེད་ཅིང་འགགས་མེད་པ། །སྐུ་ལུས་མི་མངའ་བསམ་མི་ཁྱབ། །གཟུགས་དང་མཚན་ནི་ཕུན་སུམ་ཚོགས། །ཡོན་ཏན་རྒྱ་མཚོ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །དཔའ་བོ་ཤེས་རབ་མཆོག་གིས་བསྐྱེད། །ཐབས་དང་སྟོབས་ཀྱི་རྩལ་ཀྱང་མངའ། །སངས་རྒྱས་ནམ་མཁའ་འདྲ་བ་སྟེ། །བཟོད་མཐར་ཕྱིན་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞུགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཏེ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གཟིམས་མལ་རབ་ཏུ་དགའ་དང་བདེ། །བཏུང་བར་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏེ་བཤོས་སུ་བསམ་གཏན་མཆོག །སྟོང་ཉིད་དགོན་པར་གནས་པ་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །རྒྱལ་བས་ཐུགས་རྗེ་བསྙེན་པས་ན། །གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་ཡང་སྟོན་པར་མཛད། །སེམས་ཅན་དག་ལ་ཐུགས་བརྩེའི་ཕྱིར། །བཏུང་དང་བཤོས་ཀྱང་གསོལ་བར་གདའ། །ཨེ་མ་སངས་རྒྱས་བསམ་མི་ཁྱབ། །འཇིག་རྟེན་ཀུན་གྱི་འདྲེན་པ་སྟེ། །འཇིག་རྟེན་འདི་ནི་ཁྱོད་མཆོད་ནས། །མྱ་ངན་འདས་པ་མཆོག་ཏུ་མཆི། །མི་མཉམ་མཉམ་པའི་མགོན་གཅིག་པོ་ལ་དེ་སྐད་བསྟོད། །གཞོན་ནུ་ཡིད་ཀྱང་རབ་ཏུ་དགར་གྱུར་ཚིག་སྨྲས་པ། །སངས་རྒྱས་མཚུངས་མེད་བསམ་ཡས་སྐུ་མངའ་བཤོས་གསོལ་བས། །ལྷ་ཡི་ལྷ་ཁྱོད་བཞིན་དུ་བདག་ཀྱང་སངས་རྒྱས་གྱུར། །དེ་ལྟར་ཟླ་འོད་གཞོན་

himself presented and served a series of great offerings: numerous excellent foods, with hundreds of flavors to savor as they chewed, licked, sucked, and drank.

When he saw that the Bhagavān had concluded his meal, which was signaled by his setting down his alms bowl,⁴⁹⁸ he offered for the Bhagavān’s body two lengths of cloth⁴⁹⁹ of the value of a trillion silver coins,⁵⁰⁰ and also to each of the bodhisattvas, and he offered three dharma robes to each one in the saṅgha of bhikṣus.

Then the youth Candraprabha rose from his seat, removed his robe from one shoulder and, casting toward the Bhagavān a divine coral tree flower, he made offerings and uttered praises. Then, his palms placed together, he bowed toward the Bhagavān and praised him with these appropriate verses:⁵⁰¹

“You are unborn and unceasing;
Without a body, inconceivable,
You have the perfect body and primary signs.
I pay homage to you who are an ocean of qualities. {i}

“You are a hero who has been born from wisdom.
You possess the power of methods and strengths.
You are a buddha who is the same as space.
I pay homage to you who have perfected patience. {ii}

“Your conduct is to remain in constant mindfulness.
The Tathāgata’s bed is joy and happiness.
Your drink is samādhi and your food is supreme dhyāna.
I pay homage to you who reside in the solitude of emptiness. {iii}

“O Inconceivable Buddha,
The Guide for the whole world!
When the beings of this world make offerings to you
They advance toward supreme nirvāṇa.” {iv}

Thus did he praise the one unequaled Lord, and then the youth said, with a joyous mind, “Unequaled Buddha, who has an inconceivable body, you have consumed the meal. Through this may I also become a buddha like you, the god of gods!”

4.12

ནུར་གྱུར་པས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ལྷའི་ཞལ་ཟས་རོ་བརྒྱ་པ་ནི་བཞེས་པར་གསོལ། ལྷའི་ན་བཟའ་རིན་ཐང་མེད་པ་ཕྲུགས་ཀྱིས་ནི་སྐུ་ལ་གསོལ། ལྷའི་མེ་ཏོག་མན་དཱ་རས་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་མཆོད། ཚུལ་དང་འདྲ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པས་ནི་མངོན་པར་བསྟོད་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ག་ལ་བ་དེ་ལོགས་སུ་ཐལ་མོ་སྦྱར་ཏེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཡིད་ཀྱིས་ཚིགས་སུ་བཅད་པས་ཞུ་བ་ཞུས་པ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མཁས་པས་ཅི་སྤྱད་ན། །རྟག་ཏུ་ཆོས་རྣམས་རང་བཞིན་རབ་ཏུ་འཚལ། །མཁས་པ་བགྱི་བ་དག་ལ་ཇི་ལྟར་འཇུག །བགྱི་བར་འཇུག་པ་འདྲེན་པས་བསྟན་དུ་གསོལ། །འདྲེན་པ་སྐྱེ་བ་དྲན་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར། །ཇི་ལྟར་མངལ་དག་ཏུ་ཡང་ཡོང་མི་སྐྱེ། །ཇི་ལྟ་བུར་ན་འཁོར་རྣམས་མི་ཕྱེད་འགྱུར། །འདི་ལ་ཇི་ལྟར་སྤོབས་པ་མཐའ་ཡས་འགྱུར། །སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་སྤྱོད་པ་རབ་ཏུ་མཁྱེན། །ཆོས་རྣམས་ཀུན་ལ་མངོན་པར་མཁྱེན་པ་འཇུག །རྐང་གཉིས་གཙོ་བོ་ཟིལ་གྱིས་མི་ནོན་པ། །ཞུ་བ་ཞུ་ཡིས་བདག་ལ་ལུང་སྟོན་ཅིག །ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་དངོས་མེད་རབ་མཁྱེན་ལ། །བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཚིག་ཏུ་བརྗོད་པར་མཛད། །སེང་གེས་ཝ་རྣམས་ཇི་ལྟར་ཕམ་བགྱིས་པ། །མུ་སྟེགས་གཞན་ལའང་སངས་རྒྱས་དེ་བཞིན་ཏེ། །སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་སྤྱོད་པ་རབ་མཁྱེན་ཅིང་། །ཆོས་རྣམས་ཀུན་ལའང་ཡེ་ཤེས་རྗེས་སུ་འཇུག །ཡེ་ཤེས་ཆགས་མེད་སྤྱོད་ཡུལ་ཡོངས་སུ་དག །ཆོས་ཀྱི་མངའ་བདག་བདག་ལ་དེ་ལུང་སྟོན། །འདས་པ་མཁྱེན་ཅིང་མ་འོངས་དེ་བཞིན་ཏེ། །ད་ལྟར་འདི་ན་ཅི་མཆིས་པ་ཡང་མཁྱེན། །དུས་གསུམ་ལ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཐོགས་མེད་འཇུག །དེ་ཕྱིར་བདག་ཞུ་ཤཱཀྱ་སེང་གེ་ལ། །དུས་གསུམ་ལྡན་པའི་རྒྱལ་བའི་ཆོས་ཉིད་ནི། །ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོས་ཆོས་ཉིད་རབ་ཏུ་མཁྱེན། །རང་བྱུང་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་མཁས། །དེ་ཕྱིར་བདག་ཞུ་ཡེ་ཤེས་རྒྱ་མཚོ་ལ། །ཁྱོད་ལ་འཁྲུལ་པའི་ཆོས་ནི་ཅི་ཡང་མེད། །དེ་བས་ཁྱོད་ཀྱི་སེམས་པ་མ་ལུས་སྤངས། །མདུད་སྤངས་ཐ་བ་གཏི་མུག་རབ་ཏུ་བཅད། །མི་དབང་བདག་ལ་བྱང་ཆུབ་སྤྱོད་པ་སྟོན། །ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅི་འདྲར་རྒྱལ་བས་མཁྱེན། །ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དེ་འདྲ་བདག་ལ་སྟོན། །བདག་གིས་

In that way, therefore, the youth Candraprabha provided divine food with a hundred flavors to the Bhagavān. He offered divine coral tree flowers to the Bhagavān, and praised him with appropriate verses.

Now, placing his palms together in homage toward the Bhagavān, in his mind he addressed him with these verses:

“Whatever the wise bodhisattvas do,
They always follow the nature of the Dharma.
I pray to the Guide to teach what actions are performed
When those with wisdom engage in actions. {1}

“In what way, Guide, are past lives remembered?
In what way is rebirth in a womb avoided?
In what way does the community not become divided?
In what way does one gain endless eloquence? {2}

“You know the activities of all beings.
You have the knowledge of all phenomena.
You are the invincible, supreme human.
I have asked my questions; give me your elucidation. {3}

“You know that nonexistence is the nature of phenomena;
You put into words that which cannot be described.
Just as a lion overpowers all jackals,⁵⁰²
That is how the Buddha overpowers the tīrthikas. {4}

“You know the conduct of all beings.
You have the wisdom of all phenomena.
You have wisdom without attachment, and activity that is pure.
Lord of the Dharma, elucidate those for me. {5}

“You know the past and also the future.
You also know what is happening in the present.
You have unimpeded knowledge of the three times.
Therefore I have asked you my questions, lion of the Śākyas. {6}

“You, Dharma king, know the true nature
That is the nature of the jinas of the three times.
You are skilled in the nature of phenomena, self-arisen one.
Therefore, ocean of wisdom, I have asked you my questions. {7}

“You do not have any quality of error.
Therefore you have a mind of complete elimination—
You have eliminated the fetters and the rigidity of ignorance.
Lord of humans, teach me the conduct of a bodhisattva. {8}

“You, Jina, know the characteristics of phenomena.
Teach me the characteristics of phenomena.

4.13

མཚན་ཉིད་དེ་འདྲའི་ཆོས་རྟོགས་ནས། །མཚན་ཉིད་དེ་འདྲའི་བྱང་ཆུབ་སྤྱོད་པ་སྤྱད། །སེམས་ཅན་སྤྱོད་པ་མི་འཐུན་མཐའ་ཡས་པ། །ཇི་ལྟར་སྤྱོད་པ་སྤྱད་པར་འཇུག་པ་ལགས། །གང་ཐོས་སེམས་ཅན་སྤྱོད་པ་འཚལ་འགྱུར་བ། །སྤྱོད་ལ་འཇུག་པ་བདག་ལ་བཤད་དུ་གསོལ། །མཚན་ཉིད་མི་འཐུན་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་མཚན། །ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་རང་བཞིན་རྣམ་དག་པ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཇི་ལྟར་མངོན་སུམ་འགྱུར། །ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་རྣམས་བདག་ལ་བསྟན་དུ་གསོལ། །འདི་ལ་ཆོས་རྣམས་ཀུན་གྱི་ཕ་རོལ་ཕྱིན། །བསྟན་པའི་ཚིག་ཀུན་ལ་ཡང་ཤིན་ཏུ་མཁས། །ཐེ་ཚོམ་མི་མངའ་ནེམ་ནུར་ཐེ་ཚོམ་ཆོད། །བདག་ལ་སངས་རྒྱས་བྱང་ཆུབ་བསྟན་དུ་གསོལ། །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཟླ་འོད་གཞོན་ནུར་གྱུར་པའི་སེམས་ཀྱི་རྟོགས་པ་སེམས་ཀྱིས་མཁྱེན་ནས་ཟླ་འོད་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་བཀའ་སྩལ་པ། གཞོན་ནུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཆོས་གཅིག་དང་ལྡན་ན་ཡོན་ཏན་འདི་དག་རབ་ཏུ་འཐོབ་སྟེ། མྱུར་དུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱང་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱའོ། །ཆོས་གཅིག་པོ་གང་ཞེ་ན། གཞོན་ནུ་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །གཞོན་ནུ་ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཤེས་ཞེ་ན། གཞོན་ནུ་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མིང་མེད་ཅིང་མིང་དང་བྲལ་བར་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་སྒྲ་མེད་པ། ཚིག་གི་ལམ་དང་བྲལ་བ། ཡི་གེ་དང་བྲལ་བ། སྐྱེ་བ་དང་བྲལ་བ། འགོག་པ་དང་བྲལ་བ། རྒྱུ་དང་མཚན་ཉིད་མི་འཐུན་པ། རྐྱེན་དང་མཚན་ཉིད་མི་འཐུན་པ། དབེན་པའི་མཚན་ཉིད་འདི་ལྟ་སྟེ། མཚན་ཉིད་མེད་པར་མཚན་ཉིད་གཅིག་པ། མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བ། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ། བསམ་པ་དང་བྲལ་བ། ཡིད་དང་བྲལ་བར་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །དེ་ནས་དེའི་ཚེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་དག་གསུངས་སོ། །ཆོས་རྣམས་བསྟན་པ་གཅིག་པོ་ནི། །ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་མཚན་ཉིད་མེད། །ཡང་དག་ཇི་བཞིན་རབ་མཁྱེན་པས། །ཤེས་རབ་མཆོག་གིས་བཤད་པ་ཡིན། །

When I have understood those characteristics of phenomena
I shall practice the conduct of enlightenment that has those characteristics. {9}

“The conduct of beings is infinitely different.
How do they engage in practicing their conduct?
Teach to me how conduct is engaged in
So that from your words, I may know the conduct of beings. {10}

“Different characteristics are characteristic of the nature of phenomena.
Their essence⁵⁰³ is empty and their nature⁵⁰⁴ is pure.
I pray that you teach me the way of phenomena
That a bodhisattva directly perceives. {11}

“In this there is the perfect knowledge of all phenomena.
There is skill in all the words of the teaching.
There is no doubt; all doubt and uncertainty have been cut through.
Teach me the enlightenment of buddhahood.” {12}

The Bhagavān, knowing the thoughts that were in the mind of the youth Candraprabha, said to him, “Young man, bodhisattva mahāsattvas will attain all these qualities, and they will quickly attain the highest, complete enlightenment of perfect buddhahood, if they possess just one quality. What is that one quality? Young man, it is when the bodhisattva mahāsattvas know the nature of all phenomena.

“Young man, how do bodhisattva mahāsattvas know the nature of all phenomena? Young man, bodhisattva mahāsattvas know that all phenomena are nameless; they have no names. They know that all phenomena have no vocalization, they have no expression in speech, they have no letters, they have no birth, they have no cessation, they have no characteristics of cause, they have no characteristics of conditions,⁵⁰⁵ they are devoid of characteristics, they have the one characteristic of having no characteristics, they are devoid of attributes, they cannot be conceived of, they have no thought, and they have no mentality.”

Then the Bhagavān taught this in the following verses:

“The single teaching on phenomena
Is that phenomena have no characteristics.
That is the teaching of supreme wisdom
From having true, correct knowledge. {13}

4.14

དེ་ལྟ་བུར་ནི་ཆོས་བསྟན་རྣམས། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སུས་ཤེས་པ། །མདོ་སྡེ་བྱེ་བ་རབ་སྟོན་ཀྱང་། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་རྒྱུན་འཆད་མེད། །འདྲེན་པས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པས་ན། །ཡང་དག་ཉིད་ཀྱི་མཐའ་ཡང་ཤེས། །ཡང་དག་མཐའ་དེ་རབ་ཤེས་ན། །དེ་ལ་ཅི་ཡང་བཤད་པ་མེད། །གཅིག་གིས་ཀྱང་ནི་ཐམས་ཅད་ཤེས། །གཅིག་གིས་ཀྱང་ནི་ཐམས་ཅད་མཐོང་། །ཇི་སྙེད་མང་པོར་བཤད་ན་ཡང་། །དེ་ལ་དྲེགས་པ་སྐྱེ་བ་མེད། །ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པར། །དེ་ལྟར་སེམས་ཀྱིས་ངེས་བརྟགས་ཤིང་། །མིང་དུ་བསྟན་པ་བསླབས་པས་ན། །ཡང་དག་ཉིད་དུ་ཚིག་ཀྱང་སྨྲ། །སྒྲ་དབྱངས་གང་དག་ཅི་ཐོས་པ། །དེ་ཡི་སྔོན་གྱི་མཐའ་ཤེས་ཏེ། །སྒྲ་ཡི་སྔོན་གྱི་མཐའ་ཤེས་ནས། །སྒྲ་དག་གིས་ནི་དེ་མི་འཕྲོགས། །སྒྲ་ཡི་སྔོན་མཐའ་ཇི་འདྲ་བར། །ཆོས་རྣམས་མཚན་ཉིད་དེ་བཞིན་ཏེ། །ཆོས་རྣམས་དེ་ལྟར་རབ་ཤེས་ན། །མངལ་དུ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་མི་སྐྱེ་ཞིང་། །འབྱུང་བ་མེད་པར་རབ་ཏུ་ཤེས། །བསྟན་པ་འདི་ནི་རབ་ཤེས་ན། །རྟག་ཏུ་སྐྱེ་བ་དྲན་པར་འགྱུར། །ནམ་ཞིག་སྐྱེ་བ་དྲན་གྱུར་ན། །དེ་ཚེ་བྱ་བ་དག་ལ་འཇུག །བྱ་བ་དག་ལ་ཞུགས་པ་ཡི། །འཁོར་རྣམས་ཤིན་ཏུ་མི་ཕྱེད་འགྱུར། །དེ་ལྟར་ཆོས་རྣམས་སྟོང་པར་ནི། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སུས་ཤེས་པ། །དེས་ནི་གང་ཡང་མི་ཤེས་མེད། །འདི་ནི་ཅི་ཡང་མེད་པའི་མཐའ། །ཅི་ཡང་མེད་པའི་མཐའ་ལ་ཡང་། །བྱིས་པ་དག་གིས་ཅི་དག་བརྟགས། །བསྐལ་པ་བྱེ་བར་དེ་དག་དེས། །ཡང་དང་ཡང་དུ་འཁོར་བར་གྱུར། །ཇི་ལྟར་འདྲེན་པས་མཁྱེན་པ་བཞིན། །གལ་ཏེ་དེ་དག་རྟོག་རིག་ན། །དེ་ལས་སྡུག་བསྔལ་མི་སྐྱེ་སྟེ། །ངན་འགྲོ་རྣམས་སུའང་དེ་མི་འགྲོ། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས། །དེ་ལྟར་ཚུལ་འདི་མ་ཤེས་པས། །གང་དུ་ཆོས་རྣམས་འགག་པ་ཡི། །འདི་འདྲའི་ཆོས་རྣམས་སྤོང་བར་བྱེད། །ཆོས་ཀུན་རྙེད་པ་མེད་པར་ནི། །ཆོས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་གང་བྱུང་བ། །དེ་ལྟ་བུ་ཡི་འདུ་ཤེས་ཏེ། །འདུ་ཤེས་དེ་ལྟར་རིག་པར་གྱིས། །རྣམ་པར་ཤེས་དང་འདུ་ཤེས་སུ། །བྱིས་པ་དག་གིས་འདི་བརྟགས་ཏེ། །བརྟགས་པ་ཡི་ནི་ཆོས་རྣམས་ལ། །མཁས་

“The bodhisattvas who know
That teaching on phenomena
Will not cease from elucidation⁵⁰⁶
Even though they teach ten million sūtras. {14}

“Through the blessing of the Guide
The ultimate truth is known.
When the ultimate is known
There is nothing to be taught. {15}

“Through one thing, everything is known.
Through one thing, everything is seen.
However much they teach
They will not become proud. {16}

“With their minds they have ascertained
The selflessness of all phenomena,
And as they are trained in teaching using terms,
They speak with words that are correct. {17}

“Whatever sound they hear,
They know its past.⁵⁰⁷
Knowing the past⁵⁰⁸ of that sound
They are not captivated⁵⁰⁹ by that sound. {18}

“Just like the past⁵¹⁰ of a sound,
So are the characteristics of phenomena.
Knowing phenomena to be like that
They will not be reborn in a womb. {19}

“They know that all phenomena are unborn
And that they have no origin.
Knowing this teaching on birth⁵¹¹
They always remember their previous lives. {20}

“When they remember those lives
They perform their actions.
For those who perform those actions
Their community of followers remains united. {21}

“The bodhisattvas who know
The emptiness of phenomena
Will never be without that knowledge.
It is the summit of nothingness. {22}

“When the foolish think about
The summit of nothingness
They continue in saṃsāra
For millions of eons. {23}

“If they are able to understand it
Just as the Guide knows it,
Then they will have no suffering
And they will not go to the lower realms. {24}

“All ordinary individuals
Are ignorant of this nature.
They reject this kind of Dharma
That brings the cessation of suffering.⁵¹² {25}

“Phenomena are perceived when
No phenomena can be found.
Recognize that perception
When that perception occurs. {26}

“The foolish conceptualize
Through consciousness and perception.
The wise do not become ignorant
In conceiving of phenomena. {27}

4.15

པ་འདིར་ནི་རྨོངས་མི་འགྱུར། །སྟོང་པ་རྙོག་པ་མེད་པའི་ཆོས། །འདི་ནི་མཁས་པའི་ས་ཡིན་ཏེ། །འདི་ལ་བྱིས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་མེད། །སངས་རྒྱས་སྲས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ། །ཞི་བ་སྟོང་པ་རབ་བསྟན་པ། །འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས། །འདི་ནི་སངས་རྒྱས་སྲས་སྤྱོད་པ། །སངས་རྒྱས་ཆོས་ཀྱི་རྒྱན་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དག །བག་ཆགས་རབ་ཏུ་སྤངས་གྱུར་པ། །དེ་དག་གཟུགས་ཀྱིས་མི་འཕྲོགས་ཏེ། །སངས་རྒྱས་རིགས་ལ་དེ་དག་གནས། །ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་གནས་མེད་དེ། །དེ་དག་ལ་ནི་གནས་ཡོད་མིན། །གང་གིས་དེ་ལྟར་གནས་ཤེས་པ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་རྙེད་མི་དཀའ། །སྦྱིན་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཐོས་དང་བཟོད། །བཤེས་གཉེན་བཟང་པོ་བསྟེན་བྱས་ནས། །བྱ་བ་འདི་དག་རྣམ་རིག་ན། །བྱང་ཆུབ་མྱུར་དུ་དེ་འཚང་རྒྱ། །དེ་ལ་ལྷ་ཀླུས་རྟག་ཏུ་བཀུར་སྟི་བྱེད། །གནོད་སྦྱིན་ལྷ་མིན་ལྟོ་འཕྱེ་དྲི་ཟ་དང་། །ནམ་མཁའ་ལྡིང་གི་རྒྱལ་པོ་ཐམས་ཅད་དང་། །མི་འམ་ཅི་དང་སྲིན་པོས་མཆོད་པ་བྱེད། །སངས་རྒྱས་བྱེ་བ་དེ་ཡི་སྙན་པ་བརྗོད། །བསྐལ་པ་བྱེ་བ་མང་པོར་མི་འཆད་པར། །ཆོས་བཤད་པ་ཡི་བསྔགས་པ་བརྗོད་ན་ཡང་། །དེ་ཡི་མུ་མཐའ་ཟད་པར་ནུས་མི་འགྱུར། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་གིས་སྟོང་ཤེས་པ། །དེ་ནི་སྲོག་ཆགས་བྱེ་བའི་དོན་མང་བྱེད། །ཤིན་ཏུ་དེས་པས་འཁོར་ལ་ཆོས་སྟོན་ཏེ། །ཐོས་ནས་དགའ་ཞིང་རི་མོར་བྱེད་པ་སྐྱེད། །དེ་དག་གིས་ནི་ཡེ་ཤེས་ཡངས་པ་འབྱུང་། །དེ་ཕྱིར་རྒྱལ་བ་མི་མཆོག་མཐོང་བར་འགྱུར། །ཞིང་རྣམས་ན་ཡང་བཀོད་པ་བཟང་པོ་མཐོང་། །འཇིག་རྟེན་མགོན་པོ་དེ་ལ་ཆོས་རྣམས་སྟོན། །ཆོས་ཀུན་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་ཤེས་པར་གྱིས། །ཇི་ལྟར་བར་སྣང་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ལྟར། །དེ་དག་གི་ཡང་རང་བཞིན་དེ་འདྲར་ཤེས། །དེ་ལྟར་སྤྱོད་པ་ཅི་ལའང་ཆགས་མི་འགྱུར། །ཡེ་ཤེས་ཆགས་པ་མེད་ཅིང་དོན་བྱེད་ཅིང་། །འཇིག་རྟེན་ན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སྤྱད་མཆོག་སྤྱོད། །ཤེས་པས་ཆོས་ཀུན་ལ་ཡང་རབ་བརྟགས་ཏེ། །དེ་དག་ཞིང་རྣམས་གཞན་དུའང་སྤྲུལ་པ་འགྱེད། །སྤྲུལ་པ་དེ་དག་སངས་རྒྱས་དོན་བྱས་ནས། །ཇི་ལྟར་ཆོས་ཉིད་བཞིན་དུ་རང་བཞིན་འགྱུར། །བྱང་ཆུབ་སེམས་ལ་མི་གང་གནས་པ་རྣམས། །བསམ་པ་

“The unpolluted phenomena of emptiness
Are within the field of experience of the bodhisattvas.⁵¹³
This level of those who are wise
Is not within the field of experience of the foolish. {28}

“This level of the bodhisattvas
Is that of bodhisattva practice.
It is the adornment of the Buddha’s Dharma.
It is the peace and emptiness that has been taught. {29}

“When the bodhisattvas
Eliminate their propensities
They remain in the family of the buddhas
And are not captured by form. {30}

“All phenomena are without location;
They have no location that can be known.
For the one who knows this about their location,
Enlightenment is not difficult to attain. {31}

“Generosity, conduct, learning, and patience,
And relying upon a good friend:⁵¹⁴
Those who know these activities
Will quickly attain enlightenment. {32}

“Devas, nāgas, yakṣas, and asuras,
Mahoragas and gandharvas, will always honor them.
All the kings of the garuḍas, kinnaras,
And rākṣasas ⁵¹⁵ will make offerings to them. {33}

“Millions of buddhas will recite their praises
Continuously for many millions of eons.
It is not possible to reach the end
Of such praise for one who teaches this Dharma. {34}

“The bodhisattvas who know emptiness
Benefit many millions of beings.
They kindly teach the Dharma to assemblies⁵¹⁶
And those who hear it are delighted and respectful.{35}

“They gain vast knowledge
So that they see the supreme humans.
They see the beautiful display of their realms
And the lords of the worlds teach them the Dharma.⁵¹⁷ {36}

“Know that all phenomena are like illusions;
Know that just as space is naturally empty,
Phenomena are also naturally like that.
In that way there will be no attachment in any kind of activity. {37}

“With unimpeded wisdom, benefiting others,
Performing supreme bodhisattva conduct in the world,
With wisdom examining all phenomena,
They send emanations to other realms. {38}

“Those emanations accomplish buddha activities.
They go naturally, just as is their nature.
The beings who remain in the aspiration to enlightenment

Will attain whatever goals they wish for. {39}

“Those who are steadfastly within the buddha family
Will always honor the buddhas.
Their bodies will shine brightly,
Adorned by the thirty-two excellent signs. {40}

“They will attain the conduct that is within the supreme samādhi
And an endless multitude of other benefits.
They will always have great, unshakable strength
And a majesty that outshines that of kings. {41}

“The wise who practice the Buddha’s Dharma
Will have an excellent appearance and great beauty.
Their merit and majesty and splendor will increase.
Their majesty will outshine even that of the devas. {42}

“Those who steadfastly remain in the aspiration to enlightenment
Will always be friends to all beings.
There will never be any darkness
In their teaching of the enlightenment of buddhahood. {43}

“The nature of phenomena is like that of space,
Inexpressible, beyond speech and words.
Those who know that supreme nature
Will have an unceasing confidence in teaching. {44}

“Even though they teach a hundred thousand sūtras,
They know the finest details of the past.
The wise will always have unimpeded speech,
Knowing the subtlety of the nature of phenomena. {45}

“They will be skilled⁵¹⁸ in hundreds of ways.
They will have mastered the many kinds of words and definitions.
They have certainty in the ripening⁵¹⁹ of actions and results.
They become distinctively preeminent in that way. {46}

“They will possess unimpaired power.
They are great wise ones, the heirs of those with the ten strengths.
Knowing the subtle nature of phenomena,
They will always have a completely pure memory.⁵²⁰ {47}

“Because they know the subtle nature of phenomena,
They will never hear an unpleasant sound.
They always hear pleasant and melodious sounds
And their words are always pleasant. {48}

“Because they know the very subtle nature of phenomena,
They have memory, understanding, wisdom, and realization.
Similarly, their minds are clear and unpolluted
And they teach many hundreds of sūtras. {49}

“They are learned in the categories of letters and words.
They know many different kinds of sounds,
And they are skilled in meanings and letters.