Samadhirajasutra 7: Bam po 7

7.1

འཕགས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་པོའི་མདོ། བམ་པོ་བདུན་པ། དེ་ནས་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཟླ་འོད་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་བཀའ་སྩལ་པ། གཞོན་ནུ་དེ་ལྟ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་བསླབ་པ་དང་ཡོན་ཏན་གྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་གདོན་མི་ཟ་བར་བྱའོ། །འདུ་འཛི་མང་བ་མ་ཡིན་པར་བྱའོ། །སྡིག་པའི་གྲོགས་པོ་ཡོངས་སུ་སྤངས་ཤིང་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་རྟེན་པ་དང་ཡོངས་སུ་དྲི་བའི་རང་བཞིན་ཅན་དང་ཆོས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ལ་བརྩོན་པ་དང་ཆོས་ལ་དོན་དུ་གཉེར་བ་དང་ཆོས་འདོད་པ་དང་ཆོས་ལ་དགའ་བ་དང་ཆོས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་ཆོས་དང་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཐུན་པ་ལ་ཞུགས་པར་བྱའོ། །དེས་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ལ་སྟོན་པར་འདུ་ཤེས་བསྐྱེད་པར་བྱའོ། །གང་ལས་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་འདི་ཐོས་པ་དེ་ལ་ཡང་དེས་དགའ་བ་དང་གུས་པས་སྟོན་པར་འདུ་ཤེས་བསྐྱེད་པར་བྱའོ། །གཞོན་ནུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གང་དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་བསླབ་པ་དང་ཡོན་ཏན་གྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་གདོན་མི་ཟ་བའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་འདི་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ་གནས་ན་དེ་མྱུར་དུ་སྤོབས་པ་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ལ་མོས་པར་འགྱུར་རོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཟབ་མོ་ལ་ངེས་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། །ལྷར་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ནེམ་ནུར་དང་ཡིད་གཉིས་དང་ཐེ་ཚོམ་གྱི་མུན་པ་སེལ་བའི་ཕྱིར་སྣང་བ་ལྟ་བུར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེའི་ཚེ་དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་བསླབ་པ་དང་ཡོན་ཏན་གྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ངེས་པར་བསྟན་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་འདི་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ཟླ་འོད་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་སྔོན་བྱུང་བའི་གཏམ་གྱི་རྒྱུད་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་དབྱངས་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་བསྟན་པ། སྔོན་བྱུང་འཛམ་བུའི་གླིང་ཞེས་བྱ་བ་འདིར། །གཡེལ་བ་མེད་པའི་ཁྱེའུ་མཆོག་གཉིས་བྱུང་སྟེ། །བདེ་བར་གཤེགས་པའི་བསྟན་ལ་རབ་བྱུང་ནས། །བསེ་རུ་བཞིན་དུ་ནགས་ཁྲོད་སྟུག་པོར་གནས། །རྫུ་འཕྲུལ་ལྡན་ཞིང་བསམ་གཏན་བཞི་རྣམས་ཐོབ། །སྙན་དངགས་བསྟན་

Chapter 21

The Past

Then the Bhagavān said to the youth Candraprabha, “Therefore, young man, bodhisattva mahāsattvas should entertain no misgivings about all the teachings on the root of merits, the training, and the qualities.⁷⁵⁵ They should have few involvements, avoid bad companions, rely on kalyāṇamitras, have an inquiring nature, unrelentingly seek the Dharma, have the Dharma as their goal, desire the Dharma, delight in the Dharma, obtain the Dharma, and practice the Dharma in accord with the Dharma. They should perceive every buddha and bodhisattva as the teacher. They should with joy and veneration perceive as the teacher the person from whom they hear this Dharma teaching.

“Young man, bodhisattva mahāsattvas who adopt and follow this Dharma teaching of entertaining no misgivings about all the teachings on the root of merits, the training, and the qualities will quickly display unending confidence of speech. They will accomplish⁷⁵⁶ the inconceivable Dharma of the Buddha. They will realize the profound Dharma of the Buddha. They will be like a light that dispels the darkness of perplexity, uncertainty, and doubt of the people of the world and the devas.”

Then at that time, in order to relate this Dharma teaching of entertaining no misgivings about all the teachings on the root of merits, the training, and the qualities, he spoke to the youth Candraprabha these verses that told of the past.⁷⁵⁷

“In the past, in this world named Jambudvīpa,⁷⁵⁸
There were two excellent sons⁷⁵⁹ who were not heedless.
They entered homelessness in the teaching of a sugata,
And dwelt like rhinoceroses in a grove of trees. {1}

“They had miraculous powers and had attained the four dhyānas,
They were very learned and skilled in composing poetry and texts,

7.2

བཅོས་མཁས་ཤིང་རྫོགས་པ་སྟེ། །བར་སྣང་གི་ནི་རྗེས་དང་ས་ཡང་རིག །དེ་དག་ནམ་མཁའ་ལ་ཡང་ཐོགས་མེད་འགྲོ། །དེ་དག་ནགས་ཁྲོད་སྟུག་པོ་བསིལ་བ་དེར། །མེ་ཏོག་སྣ་ཚོགས་ཡིད་དུ་འོང་བས་གང་། །བྱ་ཡང་སྣ་ཚོགས་མང་པོས་བསྙེན་པ་དེར། །ཕན་ཚུན་དུ་ནི་གཏམ་དག་རབ་ཏུ་སྨྲ། །རྒྱལ་པོ་རི་དགས་འཆོར་ཞིང་སོང་སོང་ན། །སྒྲ་གྲགས་ནས་ནི་ནགས་ཚལ་དེར་འོངས་ཏེ། །རྒྱལ་པོས་ཆོས་སྨྲ་དེ་གཉིས་མཐོང་ནས་ནི། །དེ་ལ་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་ཉེ་བར་བཞག །དེ་དང་རྗེས་སུ་འཐུན་པའི་གཏམ་བྱས་ནས། །དེ་དག་རྒྱལ་པོའི་མདུན་དུ་འདུག་པ་དང་། །རྒྱལ་པོ་དེ་ཡི་དམག་མང་མཐའ་ཡས་པ། །བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་དྲུག་ཅུ་ཉེ་བར་ལྷགས། །དེ་ནས་ཆོས་སྨྲ་དེ་དག་སོ་སོ་ནས། །རྒྱལ་པོ་དེ་ལ་སྨྲས་པ་རྒྱལ་རིགས་ཉོན། །སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་མཆོག་ཏུ་རྙེད་པར་དཀའ། །ས་ཡི་བདག་པོ་རྟག་ཏུ་བག་ཡོད་གྱིས། །ཚེ་ནི་རྟག་ཏུ་འགྲོ་ཞིང་མི་གནས་ཏེ། །རི་ཡི་ཆུ་བོ་བཞིན་དུ་མྱུར་དུ་འགྲོ། །ནད་དང་མྱ་ངན་རྒ་བས་གཟིར་བ་ལ། །ཁྱོད་ལ་དགེ་བའི་ལམ་འདྲ་སྐྱབས་གཞན་མེད། །རྒྱལ་པོའི་གླང་པོ་ཆོས་རྣམས་བསྐྱང་བར་གྱིས། །སྟོབས་བཅུ་ལྡན་པའི་བསྟན་པ་འདི་ཡང་སྲུངས། །ཟད་པའི་དུས་ལ་ཤིན་ཏུ་འཇིག་པའི་ཚེ། །རྒྱལ་པོའི་གླང་པོ་ཆོས་ཀྱི་ཕྱོགས་གནས་གྱིས། །དེ་ལྟར་དེ་ཚེ་མཁས་པ་དེ་དག་གིས། །རྣམ་པ་དུ་མར་མི་དབང་གདམས་པ་བྱས། །རྒྱལ་པོ་ཁྲག་ཁྲིག་དྲུག་ཅུར་བཅས་པ་ཡིས། །དེ་ཚེ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ནི་སེམས་བསྐྱེད་དོ། །དེ་ཚེ་རྒྱལ་པོའི་གླང་པོ་ཆོས་ཐོས་ནས། །དེས་ཤིང་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་སྨྲ་བ་ལ། །རངས་ཤིང་ཡིད་བདེ་དགའ་བ་རབ་སྐྱེས་ནས། །རྐང་པ་ལ་ཡང་ཕྱག་འཚལ་དེ་ནས་སོང་། །རྒྱལ་པོ་དེ་ཡི་དགེ་སློང་མང་པོ་དག །རྙེད་པ་འདོད་ཅིང་དེ་ཡི་ཁྱིམ་དུ་འཇུག །དེ་དག་དེ་མི་འདྲ་བའི་སྤྱོད་མཐོང་ནས། །དེ་ལ་རྒྱལ་པོ་དེ་ལྟར་རི་མོ་མེད། །བསྟན་པ་དེ་ཡང་སྟོན་པ་འདས་པ་ཡི། །དེ་ཚེ་ལོ་ཡི་ཐ་མར་གྱུར་པ་སྟེ། །འཛམ་བུའི་གླིང་ན་སྣོད་གྱུར་རབ་ཏུ་ཉུང་། །མ་བསྡམས་པ་དག་ཤིན་ཏུ་མང་པོ་བྱུང་། །དེ་ནས་དགེ་སློང་མང་པོ་བརྐམ་ཞིང་ཆགས། །

They had mastered levitating up into the air,
And they could travel freely through the sky. {2}

“They were engaged in conversation
In that cool grove of trees
That was filled with a variety of beautiful flowers
And attended by flocks of varieties of birds. {3}

“A king who was pursuing a deer
Heard their voices and entered that grove.
The monarch saw the two dharmabhāṇakas
And with the greatest joy he approached them. {4}

“They addressed each other agreeably
And the king sat down before them.
The king’s multitudinous army
Of sixty quintillion soldiers approached. {5}

“Then both of those dharmabhāṇakas
Said to the king, ‘Listen, Kṣatriya!⁷⁶⁰
It is very difficult to reach supreme buddhahood.
Monarch, always be careful! {6}

“ ‘Life is always passing and never stays.
It passes as quickly as a mountain stream.
From the torment of illness, misery, and aging
You have no other refuge than good actions.⁷⁶¹ {7}

“ ‘Supreme king,⁷⁶² be a protector of the Dharma.
Guard the teaching of the one with ten strengths
In this utterly terrible time of degeneration.
Remain on the side of Dharma, supreme king!’ {8}

“Thus the wise ones at that time
Gave much advice to that sovereign,
Following which the monarch, with the other six quintillions,⁷⁶³
Developed the aspiration to enlightenment. {9}

“When the supreme king had heard the Dharma,
He was joyful, very happy, and enraptured
With those who had spoken it so gently and pleasantly,
And bowed down to their feet before departing. {10}

“Under that king there were many other bhikṣus
Who desired gain and who entered homes.
When he saw how dissimilar was their conduct
The king did not show them respect. {11}

“The teacher of the teaching had passed away
And this was the time of the latter years.
There were very few worthy recipients in Jambudvīpa,
And there were present many who were without self-control. {12}

“The many bhikṣus, who were desirous and greedy,
Yearned for acquisitions, held the view of objective reality,

7.3

རྙེད་པ་འདོད་ཅིང་དམིགས་པའི་ལྟ་བ་ཅན། བདེ་གཤེགས་བསྟན་པ་རབ་ཏུ་ཞིག་པའི་ཚེ། །རྒྱལ་པོ་དེ་ཡང་བསྒྱུར་ཅིང་བྱེད་དུ་བཅུག །ཆོས་སྨྲ་གཉིས་པོ་འདི་ནི་གསད་པར་གྱིས། །འདི་དག་མུ་སྟེགས་ཆད་པར་སྨྲ་བ་སྟེ། །ཡུན་རིང་སྤྱོད་པར་ཡང་དག་འཛུད་བྱེད་ཀྱང་། །དེ་དག་གང་དུའང་མྱ་ངན་འདའ་མི་སྟོན། །ལས་ཀྱང་འཇིག་ཅིང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་འཇིག །ཚུལ་འཆོས་འདི་དག་ཕུང་པོ་མེད་ཅེས་སྨྲ། །རྒྱལ་པོ་འདི་དག་ཡུལ་ནས་སྤངས་ནས་ནི། །འདིར་ཡང་ཆོས་ནི་ཡུན་རིང་གནས་པར་འགྱུར། །དེ་དག་གི་ནི་ཚིག་ཐོས་དེ་ཡི་ཚེ། །རྒྱལ་པོའི་གླང་པོ་ཐེ་ཚོམ་བྱུང་བར་གྱུར། །ཆོས་སྨྲ་གཉིས་པོ་འདི་ནི་གསད་པར་བྱ། །བཏང་སྙོམས་བཞག་ན་གནོད་པར་འགྱུར་སྲིད་སྙམ། །རྒྱལ་པོ་དེ་ཕྱིར་འབྲང་བ་ལྷ་མོ་ཞིག །ཚེ་རབས་སྔ་མར་ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་པ་སྤྱད། །ཡུན་རིང་དུས་ནས་ཕན་འདོད་མཁས་པ་སྟེ། །དེ་ཡིས་རྒྱལ་པོ་དེ་ལ་འདི་སྐད་སྨྲས། །རྒྱལ་རིགས་སྡིག་པའི་གྲོགས་པོའི་ཚིག་དག་གིས། །འདི་ལྟ་བུ་ཡི་སེམས་ནི་མ་སྐྱེད་ཅིག །དགེ་སློང་ཆོས་སྨྲ་མཁས་པ་གཉིས་པོ་འདི། །སྡིག་པའི་གྲོགས་པོའི་ཚིག་གིས་མ་སྤོང་ཤིག །དེ་དག་གིས་ནི་ནགས་ཁྲོད་ཅི་བཤད་པ། །ཤིན་ཏུ་འཇིགས་པ་མི་བཟད་དུས་ཀྱི་ཚེ། །རྒྱལ་པོའི་གླང་པོ་ཆོས་ཀྱི་ཕྱོགས་གནས་ཀྱིས། །མི་ཡི་བདག་པོ་ཅུང་ཟད་མི་དྲན་ནམ། །རྒྱལ་པོ་ཡང་དག་ཚིག་གིས་བསྐུལ་བ་ཡིས། །དེ་ནི་རྒྱལ་བའི་བསྟན་པ་མི་གཏོང་གྱུར། །དེ་ཚེ་རྒྱལ་པོའི་ནུ་བོ་མ་རུངས་པ། །ཉེན་ཀོར་རྒྱལ་པོ་བྱེད་པ་དེས་རྦད་དེ། །རྒྱལ་པོ་ཁྱོད་ཀྱི་གཅེན་ནི་སྡིག་པ་ཅན། །བདག་གི་སྲོག་ཀྱང་ནམ་དུ་འདོད་མི་བྱེད། །དགེ་སློང་གཉིས་པོ་རིག་སྔགས་དྲག་ལྡན་པ། །དེ་དག་ནམ་མཁའ་ལ་ཡང་སྔགས་ཀྱིས་འགྲོ། །དེ་ཐོས་ནས་ནི་ཁྱོད་ཀྱི་དྲུང་དུ་འོང་། །ཐམས་ཅད་འདུས་ཏེ་གསོལ་བ་འདེབས་པ་ནི། །རིག་སྔགས་དྲག་ལྡན་འདི་གཉིས་མྱུར་དུ་སོད། །ཕྱིས་གདོད་འགྱོད་པར་གྱུར་ན་མ་ལེགས་སོ། །དེ་ཚེ་རྒྱལ་པོའི་གླང་པོ་གོ་བགོས་ནས། །སྡིག་པའི་གྲོགས་ཀྱི་ཚིག་གིས་དེར་ཆས་ཏེ། །རྒྱལ་པོ་དམག་སྡེ་ཀུན་གྱིས་ཡོངས་བསྐོར་ནས། །ནགས་ནས་དགེ་སློང་གང་ན་ཡོད་པར་ལྷགས། །རྒྱལ་པོ་མི་ཟད་

And had fallen away from the Sugata’s teaching,
At that time repeatedly urged the king to action. {13}

“ ‘You must kill those two dharmabhāṇakas.
They are tīrthikas who are teaching nihilism.
Among those who have adopted that practice for a long time
There are none who have attained nirvāṇa. {14}

“ ‘They deny karma, they deny ripening;
Those imposters teach that there are no skandhas.
Your Majesty, banish them from the land
And then the Dharma will remain for a long time.’ {15}

“When he had listened to what they had to say,
The elephant-like king became distrustful.
‘I shall kill these two dharmabhāṇakas.
I must not leave them alone, for that would be harmful.’⁷⁶⁴ {16}

“The king was attended by a goddess⁷⁶⁵
Who had practiced with him in a previous lifetime.
She was wise and had benefited him for a long time,
And at this time she said to the sovereign king, {17}

“ ‘Kṣatriya,⁷⁶⁶ do not think in this way
Because of what bad associates have said.
Do not kill⁷⁶⁷ those two wise dharmabhāṇakas
Because of what bad associates have said. {18}

“ ‘Lord of men, do you not remember even a little
Of what they said to you in the forest grove?
In this perfectly terrible time of degeneration,
Remain on the side of Dharma, elephant-like king!’ ⁷⁶⁸ {19}

“The king, inspired by those true words,
Did not abandon the teachings of the jinas.⁷⁶⁹
But the king had a cruel brother
Who was persuaded by those around him.⁷⁷⁰ {19b–20a}⁷⁷¹

“They told him, ‘The king, your brother, is wicked;
He has no joy in being alive.⁷⁷²
Those two bhikṣus possess dreadful spells.
With those spells they can fly through the sky.⁷⁷³ {20}

“ ‘Having heard this we have come to you,
To tell you all that has occurred.
Quickly kill those dreadful magicians,
Or afterward you will be filled with regret.’ {21}

“Then the king’s brother⁷⁷⁴ put on his armor,
Under the influence of those bad associates.
The king’s brother, encircled by his entire army,
Came to the forest where the two bhikṣus dwelt. {22}

“The nāgas and yakṣas that lived in that forest
Knew the intention of the king’s dreadful, cruel brother

7.4

དྲག་ཤུལ་སེམས་རིག་ནས། །ཀླུ་དང་གནོད་སྦྱིན་ནགས་དེར་གནས་པ་ཡིས། །རྡོ་དང་སོ་ཕག་ཆར་ཕབ་ཕྱིར་བསྐྲད་དེ། །དེས་ནི་རྒྱལ་པོ་སྡེ་དང་བཅས་པ་བཏགས། །ལྟོས་ཤིག་སྡིག་པའི་གྲོགས་ཀྱི་ཚིག་གིས་ནི། །དེ་ཚེ་མ་རུངས་རྒྱལ་པོ་འཆི་དུས་བྱས། །ཆོས་སྨྲ་དག་ལ་ཁྲོ་བ་བྱས་པས་ན། །དེར་ནི་ཚེ་རབས་དྲུག་ཅུར་མནར་མེད་སོང་། །རྒྱལ་རིགས་རྒྱལ་པོ་གང་གིས་རྦད་པ་ཡི། །དགེ་སློང་དམིགས་ལྟ་མང་པོ་དེ་དག་ཀྱང་། །ཚེ་རབས་བྱེ་བ་བརྒྱ་ཕྲག་བསམ་ཡས་སུ། །སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བར་གྱུར། །ལྷ་མོ་གང་གིས་རྒྱལ་པོ་བསྐུལ་བསྟན་ཅིང་། །གང་གིས་ཆོས་སྨྲ་དེ་དག་བསྲུངས་པ་ནི། །སངས་རྒྱས་གང་གཱའི་བྱེ་མ་མཉམ་པ་མཐོང་། །སྤྱད་པ་སྤྱོད་ཅིང་དེ་དག་མཆོད་པ་བྱས། །བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་དྲུག་ཅུ་མཐའ་ཡས་པས། །རྒྱལ་པོ་དང་ནི་ལྷན་ཅིག་ཆོས་ཐོས་ཤིང་། །བྱང་ཆུབ་ཏུ་ནི་སེམས་མཆོག་བསྐྱེད་པ་དག །འཇིག་རྟེན་ཁམས་མང་དུ་ཡང་སངས་རྒྱས་གྱུར། །དེ་དག་ཚེ་ཚད་བསྐལ་པ་བྱེ་བ་མང་། །དེ་དག་ཡེ་ཤེས་གཞལ་མེད་བསམ་མི་ཁྱབ། །དེ་དག་ཀུན་གྱིས་ཏིང་འཛིན་བཟང་པོ་འདི། །བཤད་ནས་རྐང་གཉིས་གཙོ་བོ་མྱ་ངན་འདས། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཚངས་པ་ཡོན་ཏན་ཡེ་ཤེས་བསགས། །བླ་ན་མེད་པའི་ཚིག་འདི་ཐོས་ནས་ནི། །གཡེང་བ་མེད་པར་བག་ཡོད་སྤྱོད་ཅིག་དང་། །སངས་རྒྱས་ཡེ་ཤེས་རིང་པོར་མི་ཐོགས་འཐོབ། །ཕྱོགས་བཅུ་དག་གི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས། །སེམས་ཞི་སྙིང་རྗེ་བྱམས་པའི་སྤྱན་མངའ་བ། །འཇིག་རྟེན་ཀུན་གྱི་སྐྱབས་དང་དཔུང་གཉེན་མཐོང་། །འཇིག་རྟེན་ཀུན་ཏུ་ཆོས་ཀྱི་ཆར་འབེབས་འགྱུར། །གཞོན་ནུ་ཁྱེའུ་མཆོག་གཉིས་པོ་བྱུང་བ་ཡང་། །གཞན་ཡིན་སྙམ་ན་དེ་ལྟར་མི་བལྟ་སྟེ། །མར་མེ་མཛད་ནི་དེ་ན་གཅིག་ཏུ་གྱུར། །དེ་ཚེ་ཆོས་སྨྲ་གཉིས་པ་ང་ཡིན་ནོ། །གང་གིས་རྗེས་སུ་འཐུན་པའི་ཆོས་ཐོས་པ། །རྒྱལ་པོ་དེར་ཡང་བྱམས་པ་དེ་ཚེ་གྱུར། །ལྷ་མོ་ཕན་འདོད་མཁས་པ་གང་བྱུང་བ། །གཞོན་ནུ་ཁྱོད་ནི་དེ་ཚེ་དེར་གྱུར་ཏོ། །རྒྱལ་པོ་དེ་ཡི་ནུ་བོ་གང་བྱུང་བ། །དགེ་སློང་ཆོས་སྨྲ་འདི་གཉིས་སོད་ཅིག་ཅེས། །

And hurled upon them a rain of bricks and stones
That killed the king’s brother and his army. {23}

“See how the life of the king’s cruel brother came to an end
Because he listened to what bad associates said.
Those who were angry at the dharmabhāṇakas
Took rebirth sixty times in the Avīci hell. {24}

“Those numerous bhikṣus who believed in reality
And drove the kṣatriya king to action
Experienced the sufferings of hell
For countless billons of rebirths. {25}

“The goddess who influenced the king
And protected the dharmabhāṇakas
Saw buddhas as numerous as sand grains in ten million Ganges,
Made offerings to them, and engaged in practice. {26}

“The multitudinous six quintillion men,
Who with the king had heard the Dharma
And developed the aspiration to enlightenment,
Became buddhas in numerous different realms. {27}

“Their lifespans were many millions of eons.
They had inconceivable, unequaled wisdom.
They all taught this excellent samādhi,
And then those supreme humans passed into nirvāṇa. {28}

“Having heard this unsurpassable teaching
On the accumulation of correct conduct, purity, qualities, and wisdom,
You must practice intently, without distraction,
And quickly attain the wisdom of buddhahood.⁷⁷⁵ {29}

“Look upon us, you tathāgatas in the ten directions,
Who have peaceful minds and compassionate, loving eyes.
You are the refuge and protection for all beings.
Send down your rain of Dharma upon the world.⁷⁷⁶ {30}

“Do not think that those two young men,
Those perfect sons,⁷⁷⁷ were anyone else:
Dīpaṃkara was at that time one of them,
And I was the second dharmabhāṇaka. {30a}

“At that time Maitreya was the king⁷⁷⁸
Who listened favorably to the Dharma.
And you, young man, at that time,
Were the wise goddess who wished to help. {30b}

“At that time, Devadatta
Was the king’s brother,
Influenced by the acquisitive bhikṣus

Who said, ‘Kill those two dharmabhāṇakas.’ ” {30c}

Chapter 22

The Teaching on the Body

Then the Bhagavān said to the youth Candraprabha, “Therefore, young man, bodhisattva mahāsattvas who wish for this samādhi, and wish to attain quickly the highest, complete enlightenment of perfect buddhahood, should have no attachment to their life or body. Why is that? Because, young man, beings accomplish bad actions due to attachment to their lives and bodies.⁷⁷⁹

“Young man, bodhisattva mahāsattvas who have no attachment to their life and body will not even find it difficult to attain the highest, complete enlightenment of perfect buddhahood, not to mention this samādhi. Therefore, young man, have no attachment to your life and body. That is how you should practice.”

It was said concerning this:

“Foolish beings always unceasingly
Have strong attachment to the putrid body.
Grasping at life, and for the sake of happiness,
The unwise always commit bad actions. {i}

Those who do not know attachment
To body and life, which have no essence,
Will defeat the armies of Māra
And realize enlightenment at the foot of the Bodhi tree. {ii}

Those who have attachment to these two things—
The body that is empty and selfless,
And life, which is like a dream or a fleeting dewdrop—
Those people will go to hell when they die. {iii}

Chapter 23

The Teaching on the Tathāgata’s Body

Then the Bhagavān said to the youth Candraprabha, “Therefore, young man, bodhisattva mahāsattvas who wish for this samādhi, and wish to attain quickly the highest, complete enlightenment of perfect buddhahood, should not know the Tathāgata to be the rūpakāya.⁷⁸⁰ Why is that? It is because the Buddha Bhagavān manifests because of the dharmakāya and does not manifest because of the rūpakāya.

7.5

དགེ་སློང་རྙེད་པ་འདོད་པས་རྦད་པ་ནི། །ལྷ་སྦྱིན་དེ་ཡི་ཚེ་ན་དེར་གྱུར་ཏོ། །སྔོན་བྱུང་བའི་ལེའུ་ཞེས་བྱ་སྟེ་ཉི་ཤུ་གཅིག་པའོ།། །།དེ་ནས་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཟླ་འོད་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་བཀའ་སྩལ་པ། གཞོན་ནུ་དེ་ལྟ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་འདོད་པ་དང་། མྱུར་དུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འདོད་པས་ལུས་དང་སྲོག་ལ་མ་ཆགས་པར་བྱའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གཞོན་ནུ་ལུས་དང་སྲོག་ལ་ཆགས་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་རྣམས་མི་དགེ་བའི་ལས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །གཞོན་ནུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ལུས་དང་སྲོག་ལ་མ་ཆགས་པ་རྣམས་ལ་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱང་རྙེད་པར་མི་དཀའ་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་ལྟ་ཅི་སྨོས། གཞོན་ནུ་དེ་ལྟ་བས་ན་ལུས་དང་སྲོག་ལ་ཡང་མ་ཆགས་པར་བྱའོ། །ཞེས་དེ་ལྟར་ཁྱོད་ཀྱིས་བསླབ་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བྱ་སྟེ། རྟག་ཏུ་ཁོར་མོར་རྣག་གི་ལུས་འདི་ལ། །བྱིས་པ་རྣམས་ནི་རབ་ཏུ་ཆགས་བྱེད་དེ། །སྲོག་ལ་འཇུ་ཞིང་བདེ་བ་འདོད་པའི་ཕྱིར། །མི་མཁས་པ་དག་རྟག་ཏུ་སྡིག་པ་བྱེད། །སུ་དག་སྙིང་པོ་མེད་པའི་ལུས་སྲོག་ལ། །ལྷག་པར་ཆགས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ། །དེ་དག་གིས་ནི་བདུད་ཀྱི་སྡེ་བཅོམ་སྟེ། །བྱང་ཆུབ་ཤིང་དྲུང་བྱང་ཆུབ་རབ་ཏུ་རྟོགས། །སུ་དག་བདག་མེད་སྟོང་པའི་ལུས་རྣམས་དང་། །སྲོག་ཀྱང་རྨི་ལམ་གཡོ་བ་ཟིལ་པ་འདྲ། །འདི་གཉིས་ལ་ནི་ཆགས་པར་བྱེད་འགྱུར་བ། །དེ་དག་ཤི་འཕོས་སེམས་ཅན་དམྱལ་བར་འགྲོ། །ལུས་ངེས་པར་བསྟན་པའི་ལེའུ་སྟེ་ཉི་ཤུ་གཉིས་པའོ།། །།དེ་ནས་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཟླ་འོད་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་བཀའ་སྩལ་པ། གཞོན་ནུ་དེ་ལྟ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་འདོད་པ་དང་མྱུར་དུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འདོད་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་སྐུར་མི་བལྟའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་ཀྱི་སྐུས་རབ་

7.6

ཏུ་ཕྱེ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞོན་ནུ་དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་ལ་སྨོན་པར་འདོད་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་ཤེས་པར་འདོད་པས་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་གཟུང་བར་བྱ། ཀུན་ཆུབ་པར་བྱ། བཅང་བར་བྱ། བཀླག་པར་བྱ། རབ་ཏུ་གདོན་པར་བྱ། ལུང་མནོད་ཅིང་ཁ་ཏོན་དུ་བྱ། བསྒོམ་པར་བྱ་བསྒོམ་པའི་སྦྱོར་བ་ལ་རྗེས་སུ་བརྩོན་པར་བྱ། གཞན་དག་ལ་ཡང་རྒྱ་ཆེར་རབ་ཏུ་བསྟན་པར་བྱའོ། །གཞོན་ནུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་ནི་བསོད་ནམས་བརྒྱ་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་བློ་དང་དོན་གཅིག་ཏུ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ལས་སྐྱེས་པ། མཚན་མ་མེད་པ། མཚན་མ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ། ཟབ་པ་ཚད་མེད་པ་ཚད་མེད་པའི་ཆོས་མཚན་མ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་བཤིག་པ། མི་གཡོ་བ་མི་གནས་པ་ཤིན་ཏུ་ནམ་མཁའི་ངོ་བོ་ཉིད། མི་སྣང་བ་མིག་གི་ལམ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུར་རབ་ཏུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ། བསམ་པའི་ས་དང་བྲལ་བ། བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་མི་སྐྱོད་པ། སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ། གནས་མེད་པ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལ་སྨོན་པར་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་སྒྲ་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་པའི་སྙིང་པོ་སྟེ་འདོད་ཆགས་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ། དབྱེར་མི་ཕྱེད་པ་སྟེ་ཞེ་སྡང་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་བརྟན་པ་སྟེ། གཏི་མུག་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པས་ངེས་པར་བསྟན་པ་མ་སྐྱེས་པ་སྐྱེ་བ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ། ཐ་སྙད་དུ་བརྟགས་པ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བྱེ་བྲག་མེད་པ། སྒྲས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དབྱངས་ཀྱིས་ཞི་བ། བརྡས་མཚུངས་པར་གྱུར་པ། དོན་དམ་པས་བརྡར་གྱུར་པ། ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བའི་ཚིག་གིས་དོན་དམ་པ། ཡོངས་སུ་གདུང་བ་མེད་པས་བསིལ་བ། གནས་མེད་པ། གཞལ་དུ་མེད་པ། ཁ་དོག་བསྟན་པས་མུ་མེད་པ། མངོན་པར་ཤེས་པ་ཆེན་པོ་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་ལས་བྱུང་བ་སྟེ། གཞོན་ནུ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེའི་ཚེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་དག་གསུངས་སོ། །འདི་

“Young man, bodhisattva mahāsattvas whose wish is to aspire to the body of the tathāgata, who wish to know the body of the tathāgata, should obtain this samādhi, understand it, preserve it, recite it to others, promote it, proclaim it, chant it, meditate on it with dedication to the practice of meditation, and make it widely known to others.

“Young man, the body of the tathāgata⁷⁸¹ is taught to be one meaning,⁷⁸² with the understanding that it arises from a hundred merits. It arises from the Dharma.⁷⁸³ It is without attributes. It is devoid of all attributes. It is profound.⁷⁸⁴ It is immeasurable. It is an immeasurable phenomenon.⁷⁸⁵ It has the nature of the absence of attributes.⁷⁸⁶ It is free of all attributes.⁷⁸⁷ It is unwavering.⁷⁸⁸ It has no location. It completely has the nature of space. It is invisible. It transcends the scope of the eye’s vision. That should be known as the dharmakāya.⁷⁸⁹

“It is inconceivable. It is beyond the level of thought. It is unaffected by bliss or suffering. It transcends all conceptual elaboration.⁷⁹⁰ It has no location,⁷⁹¹ because it transcends the scope of the words of those who aspire to the wisdom of buddhahood. It is the quintessence⁷⁹² because it transcends desire. It is indivisible because it transcends anger.⁷⁹³ It is stable because it transcends the scope of ignorance. It is taught through the teaching of emptiness. It is unborn because it transcends birth.⁷⁹⁴ It is ‘permanent’ in terms of words, and terminology is empty.⁷⁹⁵ It is undifferentiated because it is nirvāṇa.⁷⁹⁶ It is ‘nirvāṇa’⁷⁹⁷ because of a word. It is ‘peace’ because of speaking.⁷⁹⁸ There is equality in terms of conventional appellations.⁷⁹⁹ There are appellations in terms of ultimate truth. There is ultimate truth through correct speech.⁸⁰⁰

“It is calmness, the absence of anguish.⁸⁰¹ It is groundless,⁸⁰² and cannot be comprehended.⁸⁰³ There is no end to its description.⁸⁰⁴

“Young man, it arises from training in the great, higher cognitions, and it is known as the tathāgatakāya.”

Thereupon, the Bhagavān spoke these verses:

7.7

འདྲའི་འཇིག་རྟེན་མགོན་པོའི་སྐུ། །སུ་དག་ཤེས་པར་འདོད་པ་ནི། །ཏིང་འཛིན་འདི་ནི་སྒོམ་གྱིས་དང་། །སངས་རྒྱས་སྐུ་ནི་ཤེས་པར་འགྱུར། །སངས་རྒྱས་སྐུ་ནི་དག་པ་སྟེ། །བསོད་ནམས་བརྒྱ་སྐྱེས་འོད་ཀྱང་གསལ། །དེ་ནི་བར་སྣང་མཚུངས་པ་སྟེ། །དེ་ལ་ཐ་དད་བྱ་བ་མེད། །སངས་རྒྱས་བྱང་ཆུབ་ཅི་འདྲ་བ། །མཚན་རྣམས་ཀྱང་ནི་དེ་འདྲ་སྟེ། །དེ་ཡི་མཚན་རྣམས་ཅི་འདྲ་བ། །དེ་ཡི་སྐུ་ཡང་དེ་འདྲའོ། །སྐུ་ནི་བྱང་ཆུབ་མཚན་ཉིད་དེ། །སངས་རྒྱས་ཞིང་ཡང་དེ་འདྲ་ཞིང་། །སྟོབས་དང་རྣམ་ཐར་བསམ་གཏན་ཡང་། །དེ་དག་ཐམས་ཅད་མཚན་ཉིད་གཅིག །དེ་ལྟར་སངས་རྒྱས་འབྱུང་འགྱུར་ཏེ། །འཇིག་རྟེན་མགོན་པོའི་དེ་འདྲ་བས། །སུས་ཀྱང་ཤ་ཡི་མིག་གིས་ནི། །ནམ་ཡང་མཐོང་བར་མི་ནུས་སོ། །མང་པོ་དག་ཀྱང་འདི་སྐད་སྨྲ། །ངས་ནི་འཇིག་རྟེན་འདྲེན་པ་མཐོང་། །སྐུ་ཡང་གསེར་གྱི་ཁ་དོག་ལ། །འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་སྣང་བར་མཛད། །སངས་རྒྱས་དག་གི་བྱིན་རླབས་དང་། །མཐུ་དང་རྣམ་པར་སྤྲུལ་པ་ཡིས། །དེ་ལྟར་མཚན་གྱིས་སྤྲས་པ་ཡི། །སྐུ་དག་ཤིན་ཏུ་སྣང་བ་ཡིན། །བོངས་ཚོད་ཁྲུན་དང་སྦོམས་སུ་ཡང་། །སངས་རྒྱས་སྐུ་ནི་བཤད་མོད་ཀྱིས། །སྐུ་ཡི་ཚད་ནི་མ་རྙེད་དེ། །དེ་ཕྱིར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་བོ། །སངས་རྒྱས་སྐུ་ནི་འདི་ཙམ་ཞེས། །གལ་ཏེ་ཚད་ཀྱང་རྙེད་གྱུར་ན། །ལྷ་དག་དང་ནི་མི་རྣམས་དང་། །སྟོན་པ་བྱེ་བྲག་མེད་པར་འགྱུར། །མཉམ་པར་གཞག་པའི་སེམས་ཀྱི་ནི། །རྣམ་པར་སྨིན་པའང་དེ་ཡི་མཚན། །མིང་དང་གཟུགས་ཀྱང་དེ་འདྲ་མཚན། །རྣམ་པར་དག་ཅིང་འོད་གསལ་འགྱུར། །ཇི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་མགོན་པོ་ཡིས། །བསྐལ་པ་བྱེ་བར་བསྙེན་པ་ལྟར། །སུས་ཀྱང་ཏིང་འཛིན་ཞི་བ་འདི། །ནམ་ཡང་གོམས་པར་མ་བྱས་སོ། །དཀར་པོའི་ཆོས་ནི་མང་པོ་ཡིས། །ཏིང་འཛིན་འདི་ནི་བསྐྱེད་པ་སྟེ། །ཏིང་འཛིན་འདི་ནི་རྒྱ་ཆེ་བས། །ང་ཡི་ལུས་ཀྱང་མི་སྣང་ངོ་། །གང་གི་སེམས་ནི་ཅི་འདྲ་བ། །མིང་དང་གཟུགས་ཀྱང་དེ་འདྲ་སྟེ། །རང་བཞིན་མེད་པའི་སེམས་ཀྱི་ནི། །མིང་དང་གཟུགས་ཀྱང་མཚན་དེ་འདྲ། །མིང་དང་གཟུགས་ལ་གང་གི་ནི། །འདུ་ཤེས་རགས་པ་འཇུག་པ་ཡང་། །སྐལ་པ་མི་མཉམ་འདུ་ཤེས་

“Someone who wishes to know
This body of the Lord of the World⁸⁰⁵
Should meditate on this samādhi,
And then they will know the Buddha’s body.⁸⁰⁶ {1}

“A buddha’s body is born from merit.⁸⁰⁷
It⁸⁰⁸ is pure and it is brilliant.
It is the same as space;
There is no difference between them. {2}

“The characteristics of a buddha
Are the same as those of enlightenment.
The characteristics of the body
Are the same as those characteristics. {3}

“The body has enlightenment’s characteristics
And a buddha realm has the same.
The strengths, liberations, and dhyānas
Are all also a single characteristic. {4}

“That is the nature of the emergence
Of the buddhas, of the lords of worlds.
There is no being who with physical eyes
Is able to see their bodies. {5}

“There are many who declare,
‘I have seen the guide of the world.
He is the color of gold and his body
Illuminates the entire world.’ {6}

“This body that is seen,
Beautified by characteristics,
Is a manifestation through the power
Of the blessing of the buddhas. {7}

“The Buddha’s body is displayed
As having a height and a width,
But that body cannot be measured,
And therefore it is inconceivable. {8}

“If the Buddha’s body could be measured
And found to be of a certain size,
Then the Teacher would be the same
As a deva or a human. {9}

“That characteristic is the ripening
Of a mind in meditation.
There will be pure, radiant names-and-form
That have that characteristic. {10}

“There is no being whatsoever
Who has meditated on this samādhi of peace
It is in that way that the Lord of the World
Has practiced for millions of eons. {11}

“I have developed this samādhi
Through a multitude of good qualities.
Because of the vastness of that samādhi
My body cannot be seen. {12}

“As is someone’s mind,
So are their names-and-form;
The mind that has no nature of its own
Has names-and-form with that characteristic. {13}

“Those who have a gross perception
Of names-and-form,
Their inharmonious perception

7.8

ཀྱིས། །རགས་པའི་སེམས་ཀྱང་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །མིང་དང་གཟུགས་ལ་སུ་དག་གི། །འདུ་ཤེས་ཕྲ་མོ་འཇུག་པ་ནི། །མིང་དང་གཟུགས་ལ་མ་ཆགས་པས། །སེམས་ནི་རབ་ཏུ་འོད་གསལ་འགྱུར། །ངས་དྲན་སྔོན་གྱི་ཚེ་རབས་ནི། །གྲངས་མེད་པ་དག་བདུན་དུ་ཡང་། །སྡིག་པའི་འདུ་ཤེས་གསུམ་པོ་དག །ནམ་ཡང་སྐྱེས་པར་མ་གྱུར་ཏོ། །ང་ཡི་སེམས་ནི་ཟག་མེད་དེ། །བསྐལ་པ་བྱེ་བ་བསམ་ཡས་སུ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་བྱེད་ཀྱང་། །ང་ཡི་ལུས་ནི་མི་སྣང་ངོ་། །ཇི་ལྟར་གང་གི་དངོས་པོ་ལས། །ཡིད་ཀྱང་རྣམ་པར་གྲོལ་གྱུར་པ། །དེ་དག་དེ་ཡི་དངོས་པོ་དང་། །ཕྱིར་ཡང་ཕྲད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དངོས་པོ་ཀུན་ལས་རྣམ་པ་ཀུན། །ང་ཡི་རྣམ་ཤེས་རྣམ་གྲོལ་ཏེ། །སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཤེས་པས་ན། །ཕྱིར་ཡང་ཡེ་ཤེས་འབྱུང་བར་འགྱུར། །ཞིང་རྣམས་བྱེ་བ་ཕྲག་སྟོང་དུ། །ང་ཡི་སྤྲུལ་པ་དག་ཀྱང་འགྲོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་ཀྱང་བྱེད། །དེ་ལ་ལུས་ཀྱང་རྙེད་མི་འགྱུར། །མཚན་ཉིད་མེད་ཅིང་མཚན་མ་མེད། །ཇི་ལྟར་ནམ་མཁའ་དེ་བཞིན་དུ། །ང་ཡི་སྐུ་ཡང་བརྗོད་མེད་ཅིང་། །ཤེས་པར་དཀའ་བར་རབ་ཏུ་བསྟན། །དཔའ་བོ་ཆེན་པོ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ། །སྐུ་ནི་ཆོས་ལས་སྐྱེས་པ་སྟེ། །གཟུགས་ཀྱི་སྐུར་ནི་ནམ་དུ་ཡང་། །རྒྱལ་བ་གདགས་པར་ཡོང་མི་ནུས། །ཇི་ལྟར་བཤད་པ་འདི་དག་ཀྱང་། །ཐོས་ནས་དགའ་བར་འགྱུར་བ་ནི། །དེ་ལ་སྡིག་ཅན་བདུད་ཀྱིས་ཀྱང་། །ཀླན་ཀ་རྙེད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཟབ་མོ་ཡི་ནི་ཆོས་ཐོས་ནས། །དེ་ལ་སྐྲག་པ་མི་འབྱུང་སྟེ། །དེ་ནི་སྲོག་གི་ཕྱིར་དུ་ཡང་། །སངས་རྒྱས་བྱང་ཆུབ་སྤོང་མི་བྱེད། །མདོ་སྡེ་བྱེ་བ་ཕྲག་སྟོང་གི། །ཡང་དག་བསྟན་པ་ཤེས་པར་འགྱུར། །གང་དང་གང་དུ་སོང་བར་ཡང་། །འཇིག་རྟེན་དག་ལ་སྣང་བར་འགྱུར། །གཞོན་ནུ་དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་ནི་མཚན་མ་དང་ལས་ཀྱིས་ཀྱང་ཤེས་པར་སླ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། སྔོན་པོའམ་ཁ་དོག་སྔོན་པོའམ། སྔོན་པོ་ལྟ་བུར་སྟོན་པའམ། འོད་སྔོན་པོ་འབྱུང་བའམ། སེར་པོའམ། ཁ་དོག་སེར་པོའམ། སེར་པོ་ལྟ་བུར་སྟོན་པའམ། འོད་སེར་པོ་འབྱུང་བའམ། དམར་པོའམ། ཁ་དོག་དམར་པོའམ། དམར་པོ་ལྟ་བུར་

Gives rise to a mind that is gross. {14}

“Those who have a subtle perception
Within their names-and-form
Will have a mind that is radiant
And without attachment to names-and-form. {15}

“I remember that in my previous lives
During seven countless eons,
The three bad perceptions⁸⁰⁹
Never arose in me at any time. {16}

“My mind has been undefiled
For countless millions of eons.
I bring benefit to beings
And my body is not visible. {17}

“The one whose mind
Is liberated from existents
Will never again be
Connected with existents. {18}

“My consciousness is liberated
Completely from all things.
I know the nature of the mind,
So that henceforth wisdom will arise. {19}

“My emanations proceed
To thousands of millions of realms.
There they benefit beings
Though there is no body to be found. {20}

“Without characteristics, without attributes,
It is the same as space.
My body is indescribable.
It is taught to be difficult to understand. {21}

“The dharmakāya, the great hero,
Is a body born from the Dharma.
The Jina cannot be made known
By means of the rūpakāya. {22}

“Māra will find no opportunity
To cause harm to the one
Who has felt joy on hearing
These words that have been taught. {23}

“Those who have heard the profound Dharma
And have not been frightened by it,
Will not even for the sake of their lives
Forsake the enlightenment of buddhahood. {24}

“They will know the truth that is taught
In thousands of millions of sūtras.
They will be a light for the world
Wherever it is that they will go.⁸¹⁰ {25}

“Young man, the body of the Tathāgata is not easily known through attributes or actions. It is blue, or is colored blue, or is like blue, or shines with blue light; or it is yellow, or is colored yellow, or is like yellow, or shines with yellow light; or it is red, or is colored red, or is like red,

or shines with red light; or it is white, or is colored white, or is like white, or shines with white light; or it is madder, or is colored madder, or is like madder, or shines with madder light; or it is crystal, or is crystal-colored, or is like crystal, or shines with crystal light; or it is fire, or is fire-colored, or is like fire, or shines with fire light; or it is distilled ghee, or is ghee-colored, or is like ghee, or shines with ghee-colored light; or it is gold, or is gold-colored, or is like gold, or shines with golden light; or it is beryl, or is beryl-colored, or is like beryl, or shines with beryl light; or it is lightning, or is lightning-colored, or is like lightning, or shines with lightning’s light; or it is Brahmā, or is Brahmā-colored, or is like Brahmā, or shines with Brahmā’s light; or it is a deva, or is deva-colored, or is like a deva, or shines with a deva’s light. It is not easy to know it.

“Young man, in that way the body of the tathāgata is pure. It cannot be conceived of through attributes, and so it is taught to be inconceivable. It cannot be conceived of⁸¹¹ through any attribute, and so it is taught to be inconceivable. It cannot be conceived of through external appearances. It is immeasurable. The beings and devas of this world cannot easily grasp its extent even through the perfect rūpakāya.”⁸¹²

The Bhagavān then spoke these verses:

“All the particles in the world
And all that can be conceived of as dust,
And all the water that is in springs,
Lakes, ponds, and the ocean— {26}

“One may ask how many particles there are,
But one can never find the end.
Even if, with the tip of a hair, one could measure out
How much water there is in an ocean,⁸¹³ {26–27}

“Even that could not be taught
As an analogy for the Lord of the World.
There are countless drops of water

7.9

སྟོན་པའམ། འོད་དམར་པོ་འབྱུང་བའམ། དཀར་པོའམ། ཁ་དོག་དཀར་པོའམ། དཀར་པོ་ལྟ་བུར་སྟོན་པའམ། འོད་དཀར་པོ་འབྱུང་བའམ། ལེ་བརྒན་ནམ། ཁ་དོག་ལེ་བརྒན་ནམ། ལེ་བརྒན་ལྟ་བུར་སྟོན་པའམ། འོད་ལེ་བརྒན་འབྱུང་བའམ། ཤེལ་ལམ། ཤེལ་གྱི་ཁ་དོག་གམ། ཤེལ་ལྟ་བུར་སྟོན་པའམ། ཤེལ་གྱི་འོད་འབྱུང་བའམ། མེའམ། མེའི་ཁ་དོག་གམ། མེ་ལྟ་བུར་སྟོན་པའམ། མེའི་འོད་འབྱུང་བའམ། མར་གྱི་སྙིང་པོའམ། མར་གྱི་ཁ་དོག་གམ། མར་ལྟ་བུར་སྟོན་པའམ། མར་གྱི་འོད་འབྱུང་བའམ། གསེར་རམ། གསེར་གྱི་ཁ་དོག་གམ། གསེར་ལྟ་བུར་སྟོན་པའམ། གསེར་གྱི་འོད་འབྱུང་བའམ། བཻ་དཱུརྱའམ། བཻ་དཱུརྱའི་ཁ་དོག་གམ། བཻ་དཱུརྱ་ལྟ་བུར་སྟོན་པའམ། བཻ་དཱུརྱའི་འོད་འབྱུང་བའམ། གློག་གམ། གློག་གི་ཁ་དོག་གམ། གློག་ལྟ་བུར་སྟོན་པའམ། གློག་གི་འོད་འབྱུང་བའམ། ཚངས་པའམ། ཚངས་པའི་ཁ་དོག་གམ། ཚངས་པ་ལྟ་བུར་སྟོན་པའམ། ཚངས་པའི་འོད་འབྱུང་བའམ། ལྷའམ། ལྷའི་ཁ་དོག་གམ། ལྷ་ལྟ་བུར་སྟོན་པའམ། ལྷའི་འོད་འབྱུང་བའོ། །ཞེས་ཤེས་པར་སླ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞོན་ནུ་དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་ནི་དག་པ་སྟེ། མཚན་མ་དག་གིས་བསམ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པར་བསྟན་པ། མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་བསྟན་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པར་བསྟན་པ་སྟེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་ཅིང་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་མ་གཏོགས་པར་ལྷ་དང་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱིས་ཀྱང་གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པས་སྐུའི་ཚད་གཟུང་བར་སླ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེའི་ཚེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་དག་གསུངས་སོ། །འཇིག་རྟེན་ཁམས་ཀྱི་རྡུལ་ཕྲན་དང་། །རྡུལ་དུ་མིང་ཡང་སྟོན་པ་དང་། །མཚེའུ་དང་རྫིང་དང་ལྟིང་ཀ་དང་། །རྒྱ་མཚོ་ན་ཡང་ཇི་སྙེད་ཆུ། །འདི་སྙེད་རྡུལ་ཕྲན་ཡོད་དོ་ཞེས། །དེ་དག་ལ་ནི་མཐའ་མི་རྙེད། །རྒྱ་མཚོ་ལ་ནི་སྐྲ་རྩེ་ཡིས། །ཆུ་ཐིགས་གཞལ་བར་ནུས་ཀྱང་ནི། །འཇིག་རྟེན་མགོན་པོའི་དཔེ་ཉིད་དུ། །ཡང་དག་བསྟན་པར་མི་རུང་ངོ་། །ཆུ་ཡི་ཐིགས་པ་

7.10

དཔག་མེད་ཅིང་། །དེ་བཞིན་རབ་ཏུ་ཕྲ་བའི་རྡུལ། །དེ་བས་སེམས་ཅན་གཅིག་གི་ཡང་། །ཤིན་ཏུ་མང་དུ་ངས་མཐོང་སྟེ། །མོས་པ་དང་ནི་སེམས་བསྐྱེད་པ། །དུ་མ་དག་ནི་ཤེས་མི་སླ། །ངས་ནི་སྐུ་ཡི་ཡོན་ཏན་དག །ཡང་དག་པ་ནི་གང་བསྟན་པ། །སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་མོས་པ་ཡང་། །དེ་དག་དཔེ་རུ་བཟོད་མི་འགྱུར། །མཚན་མ་དང་ནི་ལས་རྣམས་དང་། །ཁ་དོག་སྣང་བ་འདི་འདྲ་ཞེས། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ནི་ཤེས་མི་ནུས། །ང་ཡི་བྱེ་བྲག་དེ་འདྲའོ། །སངས་རྒྱས་མཚན་མ་བྲལ་བ་སྟེ། །ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ། །ཟབ་ཅིང་དཔག་ཏུ་མེད་པ་སྟེ། །དེ་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་བསམ་མི་ཁྱབ། །སངས་རྒྱས་བསམ་དུ་མེད་པ་ཡི། །སངས་རྒྱས་སྐུ་ཡང་བསམ་དུ་མེད། །སྐུ་དེ་བསམ་དུ་མེད་པ་ཡི། །ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ། །སངས་རྒྱས་སྐུ་ནི་སེམས་ཀྱིས་ཀྱང་། །བསམ་པར་བཟོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། །དེ་ལྟར་དེ་ཡི་སྐུ་ལ་ཡང་། །ཚད་ཀྱང་ཉེ་བར་མི་དམིགས་སོ། །ཆོས་རྣམས་དེ་དག་དཔག་ཏུ་མེད། །བསྐལ་པ་བྱེ་བར་བསྙེན་པས་ན། །དེ་ཕྱིར་ང་ཡི་ལུས་ཀྱང་ནི། །འོད་གསལ་བསམ་དུ་མེད་པ་གྲུབ། །སེམས་ཅན་ཀུན་གྱིས་གཟུང་དུ་མེད། །ཚད་ཀྱིས་གཟུང་བྱ་མ་ཡིན་ཏེ། །དེ་ལྟ་སངས་རྒྱས་སྐུ་དག་ནི། །ཚད་མེད་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ། །ཚད་མེད་པ་ཡི་ཆོས་དག་གིས། །དེ་ལ་ཚད་ནི་བརྟག་ཏུ་མེད། །མ་བརྟགས་པ་ཡི་ཆོས་དག་གིས། །དེ་ལྟར་སངས་རྒྱས་མ་བརྟགས་སོ། །རྟོག་པ་དག་ནི་ཚད་དུ་བསྟན། །རྟོག་པ་མེད་པ་ཚད་མེད་ཡིན། །མི་རྟོག་རྟོག་དང་བྲལ་བས་ན། །དེ་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་བསམ་དུ་མེད། །ཇི་ལྟར་ནམ་མཁའ་ཚད་མེད་ལ། །སུས་ཀྱང་གཞལ་དུ་མི་ནུས་པ། །དེ་བཞིན་སངས་རྒྱས་སྐུ་དག་ཀྱང་། །ནམ་མཁའ་ཉིད་དང་འདྲ་ཞིང་མཚུངས། །སངས་རྒྱས་སྐུ་ནི་དེ་ལྟ་བུར། །གང་གིས་རིག་པ་རྒྱལ་བའི་སྲས། །དེ་དག་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ། །སངས་རྒྱས་འཇིག་རྟེན་མགོན་པོར་འགྱུར། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་ངེས་པར་བསྟན་པའི་ལེའུ་སྟེ་ཉི་ཤུ་གསུམ་པའོ།། །།དེ་ནས་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་

And it is the same for atoms, {27}

“But I see that even a single sentient being
Has far more numerous
Aspirations and motivations
That are developed at numerous times.⁸¹⁴ {28}

“Yet even the aspirations of all beings
Are not adequate as an analogy
For those qualities of the body
That I have indicated. {29}

“One cannot⁸¹⁵ through⁸¹⁶ attributes and actions
Know the appearance of these kinds
Of qualities⁸¹⁷ of a buddha,
And that is my distinctive characteristic. {30}

“The buddhas are devoid of attributes.
They are the manifestation of the dharmakāya.
They are profound and immeasurable,
And therefore the buddhas are inconceivable. {31}

“The inconceivable buddha body
Of a buddha is also inconceivable.
Those bodies are inconceivable.
They are the manifestation of the dharmakāya. {32}

“The mind is incapable of conceiving
The bodies of the buddhas.
One cannot, therefore, obtain
The measure of such a body. {33}

“Those immeasurable qualities
I have practiced for ten million eons.
Therefore have I accomplished
A body that is inconceivable and radiant, too. {34}

“There is no being that can grasp it
Or that can obtain its measure.
In that way the body of a buddha
Is inconceivable and immeasurable. {35}

“Because the qualities are immeasurable
There is no measure that can be conceived for them.⁸¹⁸
Because the qualities are not conceived
The buddha also is inconceivable. {36}

“The measured is taught to be a conception;
The measureless is nonconceptual.
That which is not conceived is without conception;
Therefore the buddha is inconceivable. {37}

“Just as space is limitless
And no one is able to measure it,
Likewise a buddha’s body
Is just the same as space. {38}

“Those who thus know the body
Of the buddhas are the progeny of the jinas.
They will also become buddhas,
Inconceivable lords of worlds.” {39}

Chapter 24

The Inconceivable Tathāgata

Then the Bhagavān said to the youth Candraprabha,

7.11

ཀྱིས་ཟླ་འོད་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་བཀའ་སྩལ་པ། གཞོན་ནུ་དེ་ལྟ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གང་ཅི་ནས་ཀྱང་བདག་གིས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བར་འདོད་དེ། བཞི་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་ངེས་པའི་ཚིག་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་སྤོབས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་འདི་བཞི་མངོན་སུམ་དུ་བྱའོ་སྙམ་ན། གཞོན་ནུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེས་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདི་གཟུང་བར་བྱ། ཀུན་ཆུབ་པར་བྱ། བཅང་བར་བྱ། བཀླག་པར་བྱ། རབ་ཏུ་གདོན་པར་བྱ། ལུང་མནོད་ཅིང་ཁ་ཏོན་དུ་བྱ། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་བསྒོམ་པས་བསྒོམ་པར་བྱ། གཞན་ལ་ཡང་རྒྱ་ཆེར་རབ་ཏུ་བསྟན་པར་བྱ། བསྒོམ་པའི་རྣལ་འབྱོར་ལ་རྗེས་སུ་བརྩོན་པར་བྱའོ། །གཞོན་ནུ་དེ་ལ་ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་གང་ཞེ་ན། གཞོན་ནུ་གཟུགས་སུ་བརྗོད་པ་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་གཞོན་ནུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བསྔགས་པ་བརྗོད་པ་ཡང་དེ་སྙེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཇི་སྙེད་པ་དང་གཞོན་ནུ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བརྗོད་པ་ཇི་སྙེད་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བསྔགས་པ་བརྗོད་པ་ཡང་དེ་སྙེད་དེ། གཞོན་ནུ་དེ་ལྟར་གཟུགས་སུ་བརྗོད་པ་མཐའ་ཡས་མུ་མེད་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བསྔགས་པ་བརྗོད་པ་ཡང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་གཞོན་ནུ་འདི་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བརྗོད་པ་མཐའ་ཡས་མུ་མེད་དེ། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བསྔགས་པ་བརྗོད་པ་ཡང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པོ། །གཞོན་ནུ་དེ་ལྟར་འདུས་བྱས་ལ་འང་ཉེས་པ་གྲངས་མེད། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཡང་ཕན་ཡོན་གྲངས་མེད་དེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བསྔགས་པ་ཡང་གྲངས་མེད་དོ། །གཞོན་ནུ་འདི་ལྟར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མིང་ཇི་སྙེད་ཡོད་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བསྔགས་པ་ཡང་དེ་སྙེད་དོ། །གཞོན་ནུ་འདི་ལྟར་མྱ་ངན་འདས་པའི་མིང་གྲངས་མེད་དེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བསྔགས་པ་ཡང་གྲངས་མེད་དོ། །

“Young man, aspiring bodhisattva mahāsattvas think, ‘How can I make manifest the four discernments? What are these four? They are the discernment of meaning, the discernment of phenomena, the discernment of definitions, and the discernment of eloquence. I shall manifest these four!’ On having this thought, young man, bodhisattva mahāsattvas should obtain this samādhi, understand it, preserve it, recite it to others, promote it, proclaim it, chant it, meditate on it with unadulterated meditation, and make it widely known to others.

“Young man, what is the discernment of phenomena?

“Young man, however many words there can be for forms, the tathāgata has that many appellations for them.⁸¹⁹ It is the same for sensation, identification, mentation; and, young man, for consciousnesses. Young man, in that way there are infinite, endless, inconceivably numerous⁸²⁰ words for forms, and the tathāgata, too has inconceivably numerous appellations for them. It is the same for sensation, identification, mentation, and, young man, for consciousnesses: there are infinite, endless, inconceivably numerous words for them, and the tathāgata, too has inconceivably numerous appellations for them.⁸²¹

“Young man, there are countless faults in those composite phenomena; there are also countless benefits in nirvāṇa, and the tathāgata, too, has that many countless appellations. Young man, as numerous as are the names for nirvāṇa, the tathāgata has that many appellations.

7.12

གཞོན་ནུ་འདི་བཞི་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བསྔགས་པ་བརྗོད་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པར་བརྗོད་པ་སྟེ། དེ་དག་མཐར་ཕྱིན་པའི་གནས་སུ་བསྟན་པར་སླ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བཞི་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། འདུ་བྱེད་བརྗོད་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་དབྱངས་བརྗོད་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་བརྗོད་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་བརྗོད་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་སྟེ། གཞོན་ནུ་དེ་དག་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བསྔགས་པ་བརྗོད་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་བརྗོད་པ་བཞིའོ། །གཞོན་ནུ་འདི་བཞི་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བརྗོད་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པར་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་དག་ནི་མཐར་ཕྱིན་པའི་གནས་སུ་བསྟན་པར་སླ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །བཞི་གང་ཞེ་ན། བཞི་པོ་དེ་དག་ཉིད་དེ། དེ་བཞིན་དུ་རྒྱས་པར་བསྟན་པར་བྱའོ། །གཞོན་ནུ་འདི་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཚུལ་བཞི་སྟེ། བཞི་གང་ཞེ་ན། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཚུལ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་འདུ་བྱེད་ཡོངས་སུ་བཤད་པའི་ཚུལ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཚུལ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཚུལ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་འདི་བཞིའོ། །གཞོན་ནུ་འདི་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་རིགས་པ་བཞི་སྟེ། བཞི་གང་ཞེ་ན། འདུ་བྱེད་ཀྱི་རིགས་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་འདུ་བྱེད་ཡོངས་སུ་བཤད་པའི་རིགས་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རིགས་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་རིགས་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་འདི་བཞིའོ། །གཞོན་ནུ་འདི་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྒོ་བཞི་སྟེ། བཞི་གང་ཞེ་ན། འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྒོ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་འདུ་བྱེད་ཡོངས་སུ་བཤད་པའི་སྒོ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་སྒོ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་སྒོ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་འདི་བཞིའོ། །གཞོན་ནུ་འདི་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ངེས་པར་བསྟན་པ་བཞི་སྟེ། བཞི་གང་ཞེ་ན། འདུ་བྱེད་ངེས་

Thus, young man, there are countless names of nirvāṇa, and the tathāgata, too, has that many appellations.

“Young man, the tathāgata has spoken of four kinds of appellations that are inconceivably numerous because it is not easy to state that there is an end to them. What are these four? They are the inconceivably numerous appellations in regard to the composite, the inconceivably numerous appellations for sounds, the inconceivably numerous appellations for kleśas, and the inconceivably numerous appellations for purification. Young man, those are the tathāgata’s four kinds of inconceivably numerous appellations. Young man, those four, the tathāgata’s inconceivably numerous appellations, are taught to be inconceivably numerous as it is not easy to state that there is an end to them. To understand what those four are, they should be taught in detail.

“Young man, there are the four ways of the bodhisattvas. What are the four ways? They are the inconceivably numerous ways of the composite, the inconceivably numerous ways of teaching the composite, the inconceivably numerous ways of the kleśas, and the inconceivably numerous ways of purification. Those are the four.

“Young man, the bodhisattvas have four kinds of reasoning.⁸²² What are the four kinds of reasoning? They are the inconceivably numerous kinds of reasoning concerning the composite, the inconceivably numerous kinds of reasoning concerning teaching the composite, the inconceivably numerous kinds of reasoning concerning the kleśas, and the inconceivably numerous kinds of reasoning concerning purification. Those are the four.

“Young man, the bodhisattvas have four kinds of doorways. What are the four kinds of doorways? They are the inconceivably numerous doorways concerning the composite, the inconceivably numerous doorways concerning teaching the composite, the inconceivably numerous doorways concerning the kleśas, and the inconceivably numerous doorways concerning purification. Those are the four.

“Young man, the bodhisattvas have four kinds of elucidation. What are the four kinds of elucidation?

7.13

པར་བསྟན་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་འདུ་བྱེད་ཡོངས་སུ་བཤད་པ་ངེས་པར་བསྟན་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ངེས་པར་བསྟན་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་ངེས་པར་བསྟན་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་འདི་བཞིའོ། །གཞོན་ནུ་འདི་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྒྲ་བཞི་སྟེ། བཞི་གང་ཞེ་ན། འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྒྲ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་འདུ་བྱེད་ཡོངས་སུ་བཤད་པའི་སྒྲ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་སྒྲ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་འདི་བཞིའོ། །གཞོན་ནུ་འདི་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཚིག་བཞི་སྟེ། བཞི་གང་ཞེ་ན། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཚིག་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་འདུ་བྱེད་ཡོངས་སུ་བཤད་པའི་ཚིག་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཚིག་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཚིག་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་འདི་བཞིའོ། །གཞོན་ནུ་འདི་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཚིག་གི་ལམ་བཞི་སྟེ། བཞི་གང་ཞེ་ན། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཚིག་གི་ལམ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་འདུ་བྱེད་ཡོངས་སུ་བཤད་པའི་ཚིག་གི་ལམ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཚིག་གི་ལམ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཚིག་གི་ལམ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་འདི་བཞིའོ། །གཞོན་ནུ་འདི་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་དགོངས་ཏེ་བཤད་པ་བཞི་སྟེ། བཞི་གང་ཞེ་ན། འདུ་བྱེད་ཀྱི་དགོངས་ཏེ་བཤད་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་འདུ་བྱེད་ཡོངས་སུ་བཤད་པའི་དགོངས་ཏེ་བཤད་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་དགོངས་ཏེ་བཤད་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་དགོངས་ཏེ་བཤད་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་འདི་བཞིའོ། །གཞོན་ནུ་འདི་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ལྷ་ལ་ངེས་པར་རྟོག་པ་བཞི་སྟེ། བཞི་གང་ཞེ་ན། འདུ་བྱེད་ལྷ་ལ་རྟོག་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་འདུ་བྱེད་ཡོངས་སུ་བཤད་པ་ལྷ་ལ་རྟོག་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལྷ་ལ་རྟོག་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་

They are the inconceivably numerous elucidations concerning the composite, the inconceivably numerous elucidations concerning teaching the composite, the inconceivably numerous elucidations concerning the kleśas, and the inconceivably numerous elucidations concerning purification. Those are the four.

“Young man, the bodhisattvas have four kinds of speaking. What are the four kinds of speaking? They are the inconceivably numerous kinds of speaking concerning the composite, the inconceivably numerous kinds of speaking concerning teaching the composite, the inconceivably numerous kinds of speaking concerning the kleśas, and the inconceivably numerous kinds of speaking concerning purification. Those are the four.

“Young man, the bodhisattvas have four kinds of words. What are the four kinds of words? They are the inconceivably numerous words concerning the composite, the inconceivably numerous words concerning teaching the composite, the inconceivably numerous words concerning the kleśas, and the inconceivably numerous words concerning purification. Those are the four.

“Young man, the bodhisattvas have four kinds of recitation. What are the four kinds of recitation? They are the inconceivably numerous recitations concerning the composite, the inconceivably numerous recitations concerning teaching the composite, the inconceivably numerous recitations concerning the kleśas, and the inconceivably numerous recitations concerning purification. Those are the four.

“Young man, the bodhisattvas have four kinds of pertinent speech. What are the four kinds of pertinent speech? They are the inconceivably numerous kinds of pertinent speech concerning the composite, the inconceivably numerous kinds of pertinent speech concerning teaching the composite, the inconceivably numerous kinds of pertinent speech concerning the kleśas, and the inconceivably numerous kinds of pertinent speech concerning purification. Those are the four.

“Young man, the bodhisattvas have four kinds of comprehension of the devas. What are the four kinds of comprehension of the devas? They are the inconceivably numerous kinds of comprehension of the devas concerning the composite, the inconceivably numerous kinds of comprehension of the devas concerning teaching the composite, the inconceivably numerous kinds of comprehension of the devas concerning the kleśas, and the inconceivably numerous kinds of comprehension of the devas concerning purification.

7.14

ལྷ་ལ་རྟོག་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་འདི་བཞིའོ། །གཞོན་ནུ་འདི་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མི་ལ་རྟོག་པ་བཞི་སྟེ། བཞི་གང་ཞེ་ན། འདུ་བྱེད་མི་ལ་རྟོག་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་འདུ་བྱེད་ཡོངས་སུ་བཤད་པ་མི་ལ་རྟོག་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མི་ལ་རྟོག་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་མི་ལ་རྟོག་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་འདི་བཞིའོ། །གཞོན་ནུ་འདི་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མིང་ལ་རྟོག་པ་བཞི་སྟེ། བཞི་གང་ཞེ་ན། འདུ་བྱེད་ཀྱི་མིང་ལ་རྟོག་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་འདུ་བྱེད་ཡོངས་སུ་བཤད་པའི་མིང་ལ་རྟོག་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་མིང་ལ་རྟོག་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་མིང་ལ་རྟོག་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་འདི་བཞིའོ། །གཞོན་ནུ་འདི་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་འཇུག་པ་བཞི་སྟེ། བཞི་གང་ཞེ་ན། འདུ་བྱེད་ལ་འཇུག་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་འདུ་བྱེད་ཡོངས་སུ་བཤད་པ་ལ་འཇུག་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལ་འཇུག་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་ལ་འཇུག་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་འདི་བཞིའོ། །གཞོན་ནུ་འདི་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྒྲོལ་བ་བཞི་སྟེ། བཞི་གང་ཞེ་ན། འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྒྲོལ་བ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་འདུ་བྱེད་ཡོངས་སུ་བཤད་པའི་སྒྲོལ་བ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲོལ་བ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་སྒྲོལ་བ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་འདི་བཞིའོ། །གཞོན་ནུ་འདི་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་རྡོ་རྗེའི་ཚིག་བཞི་སྟེ། བཞི་གང་ཞེ་ན། འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྡོ་རྗེའི་ཚིག་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་འདུ་བྱེད་ཡོངས་སུ་བཤད་པའི་རྡོ་རྗེའི་ཚིག་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྡོ་རྗེའི་ཚིག་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་རྡོ་རྗེའི་ཚིག་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་འདི་བཞིའོ། །གཞོན་ནུ་འདི་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་གསང་སྔགས་ཀྱི་ཚིག་བཞི་སྟེ།

What are the four kinds of mantra words? They are the inconceivably numerous mantra words concerning the composite, the inconceivably numerous mantra words concerning teaching the composite, the inconceivably numerous mantra words concerning the kleśas, and the inconceivably numerous mantra words concerning purification. Those are the four.

“Young man, the bodhisattvas have four kinds of attainment. What are the four kinds of attainment? They are the inconceivably numerous attainments concerning the composite, the inconceivably numerous attainments concerning teaching the composite, the inconceivably numerous attainments concerning the kleśas, and the inconceivably numerous attainments concerning purification. Those are the four.⁸²⁴

“Young man, the bodhisattvas have four kinds of sūtra words. What are the four kinds of sūtra words? They are the inconceivably numerous sūtra words concerning the composite, the inconceivably numerous sūtra words concerning teaching the composite, the inconceivably numerous sūtra words concerning the kleśas, and the inconceivably numerous sūtra words concerning purification. Those are the four.

“Young man, the bodhisattvas have four kinds of designations.⁸²⁵ What are the four kinds of designations? They are the inconceivably numerous designations concerning the composite, the inconceivably numerous designations concerning teaching the composite, the inconceivably numerous designations concerning the kleśas, and the inconceivably numerous designations concerning purification. Those are the four.

“Young man, the bodhisattvas have four kinds of words concerning illumination.⁸²⁶ What are the four kinds of words concerning illumination? They are the inconceivably numerous words concerning illumination in regard to the composite, the inconceivably numerous words concerning illumination in regard to teaching the composite, the inconceivably numerous words concerning illumination in regard to the kleśas, and the inconceivably numerous words concerning illumination in regard to purification. Those are the four.

“Young man, the bodhisattvas have four kinds of words concerning clarification.⁸²⁷ What are the four kinds of words concerning clarification? They are the inconceivably numerous words concerning clarification in regard to the composite, the inconceivably numerous words concerning clarification in regard to teaching the composite,

7.15

བཞི་གང་ཞེ་ན། འདུ་བྱེད་གསང་སྔགས་ཀྱི་ཚིག་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་འདུ་བྱེད་ཡོངས་སུ་བཤད་པ་གསང་སྔགས་ཀྱི་ཚིག་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་གསང་སྔགས་ཀྱི་ཚིག་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་གསང་སྔགས་ཀྱི་ཚིག་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་འདི་བཞིའོ། །གཞོན་ནུ་འདི་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྒྲུབ་པ་བཞི་སྟེ། བཞི་གང་ཞེ་ན། འདུ་བྱེད་སྒྲུབ་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་འདུ་བྱེད་ཡོངས་སུ་བཤད་པ་སྒྲུབ་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྒྲུབ་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་སྒྲུབ་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་འདི་བཞིའོ། །གཞོན་ནུ་འདི་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མདོ་སྡེའི་ཚིག་བཞི་སྟེ། བཞི་གང་ཞེ་ན། འདུ་བྱེད་མདོ་སྡེའི་ཚིག་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་འདུ་བྱེད་ཡོངས་སུ་བཤད་པ་མདོ་སྡེའི་ཚིག་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མདོ་སྡེའི་ཚིག་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་མདོ་སྡེའི་ཚིག་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་འདི་བཞིའོ། །གཞོན་ནུ་འདི་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བཏགས་པའི་ཚིག་བཞི་སྟེ། བཞི་གང་ཞེ་ན། འདུ་བྱེད་བཏགས་པའི་ཚིག་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་འདུ་བྱེད་ཡོངས་སུ་བཤད་པ་བཏགས་པའི་ཚིག་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་བཏགས་པའི་ཚིག་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་བཏགས་པའི་ཚིག་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་འདི་བཞིའོ། །གཞོན་ནུ་འདི་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྣང་བའི་ཚིག་བཞི་སྟེ། བཞི་གང་ཞེ་ན། འདུ་བྱེད་སྣང་བའི་ཚིག་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་འདུ་བྱེད་ཡོངས་སུ་བཤད་པ་སྣང་བའི་ཚིག་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྣང་བའི་ཚིག་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་སྣང་བའི་ཚིག་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་འདི་བཞིའོ། །གཞོན་ནུ་འདི་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་གསལ་བའི་ཚིག་བཞི་སྟེ། བཞི་གང་ཞེ་ན། འདུ་བྱེད་གསལ་བའི་ཚིག་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་འདུ་བྱེད་ཡོངས་སུ་བཤད་པ་གསལ་བའི་ཚིག་