Selections from the Peshwa Daftar 29.22: [13-11-1761] Trimbak Ram Fadnis reports to the Peshwa the mischievous activities of Ganesh Sambhaji in Bundelkhand, Jhansi and other Maratha possessions and requests the addressee to mete out severe punishment to the offender for his disloyal conduct. Madhosing's irruptions in the Maratha territory are also refe
Selections from the Peshwa Daftar 29.22
- Language
- Marathi
[13-11-1761] Trimbak Ram Fadnis reports to the Peshwa the mischievous activities of Ganesh Sambhaji in Bundelkhand, Jhansi and other Maratha possessions and requests the addressee to mete out severe punishment to the offender for his disloyal conduct. Madhosing's irruptions in the Maratha territory are also refe
29.22.1
पौ छ १२ जावल
29.22.2
श्री
29.22.3
श्रीमंत राजश्री पंतप्रधान
29.22.4
स्वामीचे सेवेसी
29.22.5
विनंती. सेवक त्रिंबकराम फडणीस सुभा कालपी कृतानेक साष्टांग नमस्कार विज्ञापना. तागाईत छ १९ रबिलाखर मुकाम नजीक मुकुंदबारी येथें राजश्री
29.22.6
४140 मल्हारजी होळकर याचे लष्करांत स्वामीचे कृपेकरून सेवकाचें वर्तमान यथास्थित असें विशेष. राजश्री गणेश संभाजीकडे मामलत आज दोन वर्षे जालीं त्यापासून फडनिशीचें काम येकंदर न घेतलें. येविषयी दोनच्यार विनंतीपत्रीं सविस्तर वर्तमान लिहोन पाठविलें त्यावरून विदित जाहालेंच असेल. ऐसास राजश्री बाबूराव कोन्हेरा यांनीं झांशीचा किल्ला हवाला केल्यावर केवळच बदमामलीवर नजर देऊन झांशी शहरापासून येक लाख तीस हजार दंड घेतला व आणखी गांवांतील राजश्री केशवराव हरकारे यांचा पुत्र वगैरे दक्षिणी ग्रहस्त बावन सामी लिहोन कैद करून दंड घ्यावा ऐसा विचार केला. राजश्री माधवराव व्यंकटेश याकडे नारो शंकर याणी झांशी संस्थानच्या सनदा पाठविल्या त्या मशारनिलेंनीं दाखविल्या. परंतु अमल न दिल्हा. उलटें गांवांतून काढून दिल्हा. सुज्यातदौलाकड़े गोसावी याचे विद्यमानें चाकरीचें सूत्र लाऊन वकील पाठऊन ठीक केलें. सेवक सरकारांत विनंतीपत्रे लिहितो हें वर्तमान पुण्‍याहून मशारनिलेचा वकील सदाशिव बल्लाळ व त्याचा भाऊ गोपाळ संभाजी यांणीं लिहोन पाठविलें त्यावरून सेवकांस कैद करावें असा विचार योजिला. तेव्हां येकायेकींच गणेश संभाजी बडेगाव नजीक झांशी दोन कोस येथें होता व सेवक झांशीस होता तेथून भाद्रपद वद्य द्वादशीस सर्व वस्तभाव व कागदपत्र सोडून कारकून न ठेवतां निघोन लांब लांब मजली करून नरवरावरून शिरोंजेस आलो. पुढें सोबत पाहून वरकड घांट बंद, याकरितां इंदूरचे वाटेनें आलों तों सेंधव याचा घाट राजश्री मल्हारजी होळकर यांणीं बंद केला. याकरितां इंदूराहून येक मजल कूच करून उजनीचे वाटेवर सुभेदाराचा मुकाम होता तेथें भेट घेऊन सविस्तर वर्तमान विदित केलें. इताकियांत सुभेदारास स्वामीचें पत्र आलें कीं तुम्ही हुजूर येणें.
29.22.7
त्यास राजे माधोसिंग यांणीं नेणव्यास मोर्चे लाऊन माळव्यांतील अंमल उठवावा म्हणोन फौजसुद्धां चमेलीवर आला. त्याचें पारपत्य न करावें तरी माळवा राहाणार नाहीं. याकरितां सुभेदार दरमजल कूच करून येथें आले. पुढें राजश्री गंगाधर यशवंत सडे फौजेनिशी रवाना केले आहेत. आठा पंधरा दिवसांत राजे माधोसिंग माघारां जैनगरास गेला तरी उत्तम, नाहीं तरी युद्धप्रसंग होईल. परंतु यापाशीं फौज थोडी आहे. देशीं लोक नालबंदी घेऊन गेले ते आले नाहींत. शिंद्याकडील खानाजी जाधव वगैरे दोन हजार आहेत ते उजनीस आहेत, अद्यापवर पोहोंचले नाहींत. लौकर फौज येऊन पाहोंचत्ये तरी उत्तम आहे. बिजेसिंग व कोठेवाले व बुंदीवाले याचे वकील (आले) आहेत. येक सुभेदाराची हिंमत व स्वामीच्या पुण्यप्रतापेंकरून शत्रूचा पराभव होईल. माधोसिंग उन्हेलावर होता. तेथून कांहीं फौज नेणव्यास व केशवराव पाटणे येथें ठेऊन आपण दोन मजला मार्गे जैनगरच्या रोखें गेला म्हणोन वर्तमान आलें आहे. ईश्वर सर्व उतमच करील. गणेश संभाजीनें सरकारआज्ञा न मानून बुंदेल्यांशीं बिघाड केला व झांशीस येऊन बोंडसे दतियावाले वगैरे यांशीं बिघाड केला आहे आणि सुज्यातदौलाकडे चाकरी ठीक केली. शाहा आलम पातशाहाचे परवाने आणिले. कागदीपत्रीं गणेशराव बाहादर लिहितात. केवल यैवनमये जाले. सेवक निघोन आल्यावर राजश्री केशवराव हरकारे यांचा पुत्र बद्रीनाथराव यांस कैद केलें. तीन लाख रुपये मागत आहे. आपलें घरीं बोलावून बसविला. दोन दिवस अन्न खादले नव्हतें. तिसरें दिवशीं भोजन कैदेतच केलें. रुपयाचा ठराव जाहला नव्हता, सर्वस्व घेऊन मला जाऊं देणें ऐसें म्हणत होता म्हणोन मशारनिलेचें पत्र सुभेदारास घेऊन काशीद आला तो जबानी सांगत होता व पत्रीं लिहिलें आहे. येविषयीं बद्रीनाथराव याचें पत्र स्वामीसहि आलेंच असेल.
29.22.8
दुसरें पाणिपताहून आल्यानंतर राजश्री सुभेदारांनीं व राजश्री त्रिंबकराव सदाशिव नाना यांणीं किल्ले भिड प्रांत भदावर येथें जगन्नाथ धोंडाजी म्हणोन ग्रहस्थ ठेविला होता; त्यास अश्विन शुद्धांत भदावरचे राजानें मोर्चे लाविले; पंधरा दिवस जुंजला. गणेश संभाजीस कुमकेविशीं बहुत पत्रें पाठविलीं परंतु कुमक न केली. शेवटीं तग धरवेना तेव्हां ठाणें सोडून जगंनाथ धोंडाजी झांशीस आला. त्यावर लटकें निमित्य ठेऊन लुटून घेऊन झांशी किल्ल्यांत कैद केलें आहे. त्यापाशीं प्रतापशा निसर कारभारी तो सांगतो तैसें करितो. आज दोन वर्षे कालपी वगैरे तालुका दुसालां चोवीस लाख व बुंदेलखंडची जफ्ती मिळोन कमकसर पंनास लाख व झांशीचे संस्थानांत दांड वगैरे मिलोन दाहा बारा पावेतों इतका पैसा घेऊन लटका खर्च वाढऊन नास केला व आपलें घर केलें. सरकारांत सितैनमध्यें पुण्यांत लोकांपासून रसदा घेऊन च्यार लाख सरकारांत दिल्हे, त्यांपैकी ज्यास मामलती सांगोन पैसा घेऊन आपण खादला, त्याचा तसाच दोन लाख ऐवज राहिला तेव्हां सरकारांत दोन लाखच पावलेसे जाले, व इहिदेत दिल्लीत वराता वगैरे मिलोन पावती साडेतीन पावेतों वरकड वरातास ऐवज पावला नाहीं. शेठ्याची वरात व किल्ले ग्वालेरचे बेगमीची वरात यांस पैसा पावला नाहीं याप्रमाणें सितैन व इहिदेची गत. या सालची रसद सरकारांत दिल्ही नाहीं. यैवज वसूल घेऊन उडव * * * * बुंदेलखंडची जप्ती तशीच आहे. विना गणेश संभाजीचे पारपत्य केल्याखेरीज रजवड्याशीं सलूख होऊन पूर्ववतप्रमाणें अमल चालोन सरकारांत ऐवज येणार नाहीं. याकरितां राजश्री सुभेदारांनीं सेवकास समागमें ठेऊन घेतलेच. त्रिंबकराव शिवदेव यांचें नांवें कालपी वगैरे माहालची कमाविशीची सनद पाठऊन द्यावी म्हणोन स्वामीस विनंतीपत्र लिहून सेवकांजवळ दिल्हें तें सेवेसी पाठविलें आहे;
29.22.9
पावून सर्व अर्थ ध्यानांत येईल. विना सुभेदार ते प्रांतीं गेल्यावांचून बंदोबस्त होत नाहीं. झांशी चाळीस लाखाचें संस्थान व बुंदेलखंड राजश्री बाळाजी गोविंद यांकडे आहे. त्यासुद्धां तीस लाख व ग्वालेर वगैरे पांच सात लाख रुपयाची जागा राहात नाहीं. सुभेदार गेल्यानें इतकी जागा राहोन अंतरवेदी गेली आहे तेथीलहि बंदोबस्त होईल. परंतु राजे माधोसिंग याचा शह वारून ते प्रांतीं जाऊं याची सुभेदारास आज्ञा जालियास जातील. सेवेसी सविस्तर विदित व्हावें म्हणोन लिहिलें असे. आज दोन वर्षे गणेश संभाजीपाशीं कर्ज खाऊन राहिलों व हल्लींहि येथें कर्ज खात आहे. सेवकास आज्ञा येईल तदनुसार वर्तणूक करीन. राजश्री बाबूराव कान्हेरे याची सरकारांतून तहेंगीरी होऊन आठ नव महिने जाहाले. लोक सर्व उठोन गेले. संस्थान राहाणें कठीण जाणून सरकारचें आज्ञापत्र गणेश संभाजी पाठऊन आपण जाऊन झांशीस आणिलें. कुमकी पथकाप्रमाणें रहेना, उठोन जाऊं लागला, किल्ला हवाला करणें तरी राहेन म्हणोन गणेश संभाजीनें आड घातला; याकरितां झांशी किल्ला हवाला केला. त्याजवर बाबूराव यासी बदमामली करून कैद करावेंसें केलें. येविषयीं मशारनिल्हेचें पत्र सेवकास व राजश्री कृष्णराव गोविंद यास पत्र आलें तेंच बजिनस पाठविलें आहे त्यावरून विदित होईल. बाबूराव कान्हेरे यांचा शोध बहुत केला परंतु दुसरा विचार नाहीं. सरकार चाकरींत येकनिष्ठ आहेत; परंतु गणेशपंताचे पेचांत आहेत. वरकड वर्तमान राजश्री कृष्णराव गोविंद वकील यांणी विनंतीपत्र लिहिलें आहे त्या वरून विदित होईल. सेवेसी श्रुत होय हें विज्ञापना.