Pramāṇa · Search · About · API

Vicaratrayi 13.1.13

Vicāratrayī 13.1.13

Language
Sanskrit

13.1.13

viruddhayate | svakāryaparīkṣayā'vidyāyā naṣṭatvādvidyākāryāṇāṃ pūrvameva bādhitatvātsvayaṃ prakāśasaccidānandasāmānye turīye'dṛṣṭamavyavahāryamagrāhyamalakṣaṇamacintyamavyapadeśyamekātmapratyayasāramiti lakṣite buddherapraveśātsarvacintāṃ parihāya tūṣṇīmavasthānaṃ vākyārthabodhasvarūpaṃ phalaṃ ca
nanu adṛṣṭamityādiviśeṣaṇairukte'pi vṛttivyāpyabhāve ekātmapratyayasāramiti viśeṣaṇenāvaśyako vṛttivyāpyaṅgīkāraḥ | ataevāvidyābādho'pi yukta iti cenna | sūryakiraṇeṣu mṛgajalvadadhyastayā
buddhyādhiṣṭhāna ātmā na viṣayīkartuṃ śakyate | yathā sūryakiraṇāḥ
svādhyastajalairna śītalīkriyante bhinnasattākatvāt | ataeva pratibimbābhāsavādau nirākṛtau | nahi mṛgajale sūryapratibimba
ābhāso vā saṃbhavati | nanu adhyastasyāpyākāśanīlimnaḥ prativimbadarśanādbhinnasattāyāmapi buddhau vāstavasato'pyātmanaḥ pratibimbābhāsau saṃbhavetāmiti cenna | ākāśanīlimnaḥ sopādhikabhramatvenāpralayamanivṛttervyāvahārikatulyatvena vyāvahārikatvenaiva vā
samasattākatvena pratibimbaḥ | ataeva na mṛgajale tatpratibimbo
dṛṣṭaḥ | nanu vṛttivyāpyanaṅgīkāre'vidyābādho'nupapanna iti cenna
yatra viṣayaviṣayibhāvo vāstavaḥ syāttatra viṣayayāthārthyajñānenāvidyāyā yāpanaṃ yuktaṃ | yatra tu viṣayaviṣayibhāvo'vidyayā kalpitastatra viṣayatvāsaṃbhavādavidyāyāḥ svakāryāsaṃbhavadarśanenaiva nāśa
ityabhyupagantavyam | ataeva 'anyadeva tadviditādatho aviditādadhī'ti śrutyā vidyāvidyāviṣayatvaṃ nirastaṃ saṃgacchate | yadi hi