Vicaratrayi 13.1.19
Vicāratrayī 13.1.19
- Language
- Sanskrit
13.1.19
nahi pūrvabuddhibaladānadakṣā śikṣā pramāṇapathamadhirohati, ajñātajñāpakatvasya tallakṣaṇatvāt | nahi gururghaṭasattāṃ śikṣayati, tasyāḥ
śiṣyasaṃmatatvāt | atredaṃ śikṣaṇīyaṃ yadidamayaṃ ghaṭa iti darśanaṃ
tattvanniṣṭham | nahi ghaṭaniṣṭhamahaṃ ghaṭa iti darśanamayaṃ me pramāteti
vā darśanam | tasmādghaṭāsaṃsṛṣṭamayaṃ ghaṭa iti darśanam | tarhi kathaṃ
darśanaviṣayo ghaṭaḥ | yuktametatpṛṣṭaṃ, pratītideśe'prasiddhatvāt marudūkarajjusarpādivat | yo hi svadeśeṣvaprasiddhastaddarśanamāvidyakamiti
nirvivādam
sā cāvidyā śikṣākālāntā | tato'nāditvamavidyāyāḥ | siddhe
cānāditve śikṣākālāntatve ca prāpto'vakāśaḥ śāstraśikṣāphalasya | tacca phalaṃ śikṣābhāvasamaniyatāyā ghaṭo'yamiti dṛṣṭeḥ parāvartanaṃ śikṣākālasamaniyatam | nanu ghaṭo'pi śikṣayate itthaṃ
kartavya itthaṃlakṣaṇa itthaṃ vyavahartavya iti, tatkathaṃ ghaṭadarśanam
śikṣābādhyamiti cetkimanayā śikṣayā kṛtilakṣaṇavyavahārāḥ
śikṣitā uta ghaṭaḥ | ghaṭaḥ kṛtijanyo lakṣaṇasaṃpanno vyavahāragocaro'tiricyate prakṛtaśikṣāyāḥ | sa ca bādhyate kāryakāraṇaparīkṣayā
bādhyante ca tena saha kṛtijanyatvalakṣaṇasaṃpannatvavyavahāragocaratvāni | nanu yadi ghaṭena saha kṛtilakṣaṇavyavahārā bādhyante tarhi
vaiyyarthyaṃ śikṣāyāstadgocarāyā iti cedasti tāvatphalaṃ yāvadghaṭāvidyā | avidyā nāma kāryakāraṇagarbhā śikṣābhāvajīvānyathādarśanaprasavā pramāṇaparipanthinī | sā svaprasūtaireva pramāṇairhanyate
yathā'śvatarīkarkaṭī svapno vā svapnaṃ paśyan hastijīvo vā garbheṇa