Pramāṇa · Search · About · API

Vicaratrayi 13.1.4

Vicāratrayī 13.1.4

Language
Sanskrit

13.1.4

pratītiḥ | kiṃca bhedābhedayoḥ pratiyogyabhāvarūpayoḥ sāmānādhikaraṇye ghaṭapaṭābhāvayorapi sāmānādhikaraṇyaṃ syāt | kiṃca sarve
śabdāḥ prakṛtipratyayayogenābhidhāyakatayā prasiddhā loke tattadvācyatayā pratīyamānatattatsaṃsthānavadvastumukhena tadabhimānijīvattadantaryāmiparyantasaṃghātasya vācakā ityapi vadatā śabdaśaktiparyāptiḥ
kiṃ dehajīvaparamātmasamudāye, uta pratyekasmin, athavā'nyatame,
athavā'nyatameṣvekasmin, ekasminnapi kiṃ dehe, uta jīve, athāntaryāmiṇi | ādye tattadvācyatayetyasaṃgatam | ādyapakṣatraye tattatsaṃsthānavadvastumukhenetyasaṃgatam | caturthe śakyatāvacchedakābhāvavadvācakatvāpattiḥ | citrametadanyaśaktyānyapratītiriti | paramātmavācitve dehajīvayoḥ śabdādapratītyāpattiḥ | dehajīvānyataravācakatvapakṣe'pi svetarānyatarapratītyanāpattiḥ | dehādīnāṃ prakāratve kṛṣṇaścaitra ityādau ekadeśānvayāpattiḥ | jīvaḥ saṃsārītyatra jīvaśabdasya
jīvāntaryāmivācakatvena paramātmani saṃsāritvapratītyāpattiḥ
anyathā ekadeśānvayāpattiruktaiva | jīvaśabde'ntaryāmivinirmokeṇa
śaktyaṅgīkāre sarve śabdāḥ paramātmavācakā iti pratijñāhāniḥ | lakṣaṇāpakṣe tvanantasthalalakṣaṇāpekṣayā paramātmani śaktityāgaeva yuktaḥ
ataścaitrādiśabdānāṃ deha eva, jīvaśabdasya bhoktṛcaitanya eva, ghaṭādiśabdānāṃ tattatsaṃsthāne eva, paramātmādiśabdānāṃ paramātmanyeva