Vicaratrayi 13.1.4
Vicāratrayī 13.1.4
- Language
- Sanskrit
13.1.4
pratītiḥ | kiṃca bhedābhedayoḥ pratiyogyabhāvarūpayoḥ sāmānādhikaraṇye ghaṭapaṭābhāvayorapi sāmānādhikaraṇyaṃ syāt | kiṃca sarve
śabdāḥ prakṛtipratyayayogenābhidhāyakatayā prasiddhā loke tattadvācyatayā pratīyamānatattatsaṃsthānavadvastumukhena tadabhimānijīvattadantaryāmiparyantasaṃghātasya vācakā ityapi vadatā śabdaśaktiparyāptiḥ
kiṃ dehajīvaparamātmasamudāye, uta pratyekasmin, athavā'nyatame,
athavā'nyatameṣvekasmin, ekasminnapi kiṃ dehe, uta jīve, athāntaryāmiṇi | ādye tattadvācyatayetyasaṃgatam | ādyapakṣatraye tattatsaṃsthānavadvastumukhenetyasaṃgatam | caturthe śakyatāvacchedakābhāvavadvācakatvāpattiḥ | citrametadanyaśaktyānyapratītiriti | paramātmavācitve dehajīvayoḥ śabdādapratītyāpattiḥ | dehajīvānyataravācakatvapakṣe'pi svetarānyatarapratītyanāpattiḥ | dehādīnāṃ prakāratve kṛṣṇaścaitra ityādau ekadeśānvayāpattiḥ | jīvaḥ saṃsārītyatra jīvaśabdasya
jīvāntaryāmivācakatvena paramātmani saṃsāritvapratītyāpattiḥ
anyathā ekadeśānvayāpattiruktaiva | jīvaśabde'ntaryāmivinirmokeṇa
śaktyaṅgīkāre sarve śabdāḥ paramātmavācakā iti pratijñāhāniḥ | lakṣaṇāpakṣe tvanantasthalalakṣaṇāpekṣayā paramātmani śaktityāgaeva yuktaḥ
ataścaitrādiśabdānāṃ deha eva, jīvaśabdasya bhoktṛcaitanya eva, ghaṭādiśabdānāṃ tattatsaṃsthāne eva, paramātmādiśabdānāṃ paramātmanyeva