Vicaratrayi 61.1.6

61.1.6

svataḥsiddhatvāt || nanu brāhmaṇatvādijātayo na dṛśyante, yā āśritya pravṛttamupanayanasūtraṃ yathārthaṃ manyāmaha iti cet, vadatu bhavān
kā jātīrdṛṣṭavān || nanu manuṣyatvamiti cet, kathaṃ tat | hastapādādyavayavairiti cet, sāvayavāṃ kiṃ manyase jātiṃ | paṇḍitāstu
niravayavāṃ nityāṃ manyante | tadabhivyañjakāni cāvayavakriyāguṇādīni | kācijjātiḥ kenacidabhivyajyate, yathā āmrataṇḍulādiṣu āmratve taṇḍulatve vyāpakajātau satyāmapi vyāpyā jātayo'vabudhyante kenacitparicāyakena, tathā satyapi manuṣyatve brāhmatvādayo'pyavabudhyante buddhimadbhiḥ, natu bālaiḥ, yato yatkiṃcitkāryatāvacchedakatayā kāraṇatāvacchedakatayā vā jātayaḥ siddhyanti
yathā brāhmaṇo jñānaṃ jñānasāmagrīṃ, kṣatriyo rājyaṃ rājyasāmagrīṃ,
vaiśyo dhanaṃ dhanasāmagrīṃ, śūdraḥ sevāṃ sevāsāmagrīṃ ca saṃpādayituṃ
śaknoti tathā netaraḥ, saṃpāditepyanyena na yathāvatsaṃbhavatīti
tattvaṃ | ataeva tāstāḥ kriyāstāsu tāsu jātiṣveva praśasyante'nyatra nindyante ca prasaṅgāt | tasmāt jñānapradhānajātimaṣṭame
ājñāpradhānajātimekādaśe lobhapradhānajātiṃ dvādaśe upanayedbuddhitāratamyāt, na śūdraṃ kadāpi || nanu dṛśyate buddhiranyatrāpīti
cet, saṃskāropayoginībuddhiḥ kācidanyaiva || nanu satsvapi jātimatsu kvacitkadācitphalaṃ na dṛśyate iti cet, phalasya kālādhīnatvādāgādiphalavaditi | tasmātsiddhāsu jātiṣūpanayanasūtraṃ samañjasam | ato yatparamparāyāṃ vedapravṛttistairevādhyetavyo vedo