Pramāṇa · Search · About · API

Vicaratrayi 80.4-2.3

Vicāratrayī 80.4-2.3

Language
Sanskrit

80.4-2.3

brūyāditi niyamaphalāt | yadi brūṣe kṣatriyaṃ vaiśyaṃ tadā svamatacyutiruddeśyaviruddhavidheyāsiddheḥ | utpattimātreṇa brahmatvaṃ cecchūdreṇāpi
jitaṃ | vyavasthārthaṃ brahmaṇyonāvitiśrutiśeṣasvīkāre jitamasmābhiḥ | āpadā kṣatriyādivṛttimāśrito brāhmaṇo brāhmaṇa eva
taṃ rājanyaṃ vaiśyaṃ ca na brūyāditi śrutisamanvayaḥ | varṇāśramavyavasthā
ca | ataevopanayanasamaye liṅgabhedo darśitaḥ | ‘kāṣāyaṃ brāhmaṇasya
māñjiṣṭhaṃ kṣatriyasya hāridraṃ vaiśyasye’ti gṛhyasūtre | atra puṃstvaṃ vivakṣita | yadi kāṣāyādiliṅgavyavasthārthaṃ varṇabhedāṅgīkārastadā nirastaṃ
brāhmaṇaśabdavācyatva kṣatriyavaiśyayorbhavatā | svanirasta brāhmaṇatva
svaya vidhatte citra | varṇasampradāyamūla vacana 'kāṣāyamātrasāropi
yati pūjyo yudhiṣṭhire'ti bhīṣmasya | kāṣāyasāratva brāhmaṇānāmitareṣā nādhikāra | ataeva śvetāmbarā pītāmbarā digambarā iti
brāhmaṇetarasanyāsipu prasiddhāni liṅgāni | tasmādbrāhmaṇānāmevādhikāro vaidikakāṣāyādiliṅgadhāraṇe | tridaṇḍa ekadaṇḍo vā'stu
brāhmaṇānā kṣatriyāṇā ca liṅgabhedo darśita | 'dvāvimau puruṣau loke
sūryyamaṇḍalabhedinau | parivrāḍyogayuktaśca raṇe cābhimukho hata 'iti
eṣa kṣatriyasannyāso yadraṇe'bhimukhamaraṇa tasya liṅga śastra na vaiṇavo
daṇḍa | parivrājo yogayuktatāliṅga | na daṇḍādaṇḍo vā | yathāha
bhagavān—'maunānīhānilāyāmā daṇḍā vāgdehacetasām | nahyete
yasya santyaṅge veṇubhirna bhavedyati'riti daṇḍānā na yatilakṣaṇapraveśa
ityekādaśaskandhe | etena 'sarve caiva tridaṇḍina' iti smṛtirānta