Pramāṇa · Search · About · API

Vicaratrayi 80.7.1

Vicāratrayī 80.7.1

Language
Sanskrit

80.7.1

nanu 'ṛṇatrayamapākṛtya nirmamo nirahakṛti | brāhmaṇa kṣatriyo
vā'tha vaiśyo vā pravrajedgṛhāt | agnīnātmani saṃsthāpya dvija
pravrajito bhavet|' iti pravrajyāvidhānāditi cet 'dharmyāddhi yuddhāñchre
yo'nyatkṣatriyasya na vidyate' iti bhagavadvacanamanusṛtya yuddhādhi
kāramanapahāya pravrajetkṣatriya iti siddhe 'agnīnātmani saṃsthāpya
dvija pravrajito bhavedi'tyādivacanasthadvijaśabdo brāhmaṇa eva śreyaskara | tasmātkṣatravaiśyau vana gacchetā brāhmaṇa sanyasediti
viśiṣṭavākyārtha | icchā cedbrāhmaṇo'pi vana gacchetsantyasedvā
vanagatānā vyavasthāmāha 'yogābhyāsarata śānto brahmavidyāpa
rāyaṇa | eva vanāśrame tiṣṭhastapasā dagdhakilviṣa | caturthamāśrama
gacchetsantyasya vidhinā dvija | brahmavidyā brāhmaṇānāmupaniṣa
kṣatriyāṇā gītā | sadabhyāsātpakvapāyo brāhmaṇaścaturthamāśrama
gacchettasminneva janmani | kṣatriyo janmāntare tata praṇamya
vaiśya | brāhmaṇo brahmavidyā jñānaśāstramupaniṣadamadhīyīta kṣatriyo
gītā yogaśāstra vaiśya śānto bhavedbrahmavidyānadhikārāt | purāṇa
vā śṛṇuyāt | ato vaiśyasya dvau phaladau | vaiśyo vana gato'pi na
vānaprastha | anadhikārādvairāgyamātrapālana nāśrāmāntaram | vākyā
rthajñāne yogyatājñānasya kāraṇatvāt | tasmādbrāhmaṇe vidhi | kṣatriyādau sabhāvanā siddhye
nanu savarṇasādhāraṇo'yaṃ dvijaśabdaḥ yathā vākyāntaraṃ | ‘na
jātirna kulaṃ rājanna svādhyāyaḥ śrutaṃ na ca | kāraṇāni dvijatvasya
vṛttameva hi kāraṇami’ti vṛttamūlaṃ dvijatvamupayujyeta saṃnyāse
kṣatriyādau | ataevāgre caturvedopi durvṛttaḥ śūdrādalpataraḥ smṛtaḥ