Bhagavadgita 16
Gītābhāṣya (of Rāmānuja) 16
- Language
- Sanskrit
16.1
śrī-bhagavān uvāca ---
abhayaṃ sattvasaṃśuddhir jñānayogavyavasthitiḥ |
dānaṃ damaś ca yajñaś ca svādhyāyas tapa ārjavam ||
16.2
ahiṃsā satyam akrodhas tyāgaḥ śāntir apaiśunam |
dayā bhūteṣv aloluptvaṃ mārdavaṃ hrīr acāpalam ||
16.3
tejaḥ kṣamā dhṛtiḥ śaucam adroho nātimānitā |
bhavanti saṃpadaṃ daivīm abhi jātasya bhārata ||
3_2
iṣṭāniṣṭaviyogasaṃyogarūpasya duḥkhasya hetudarśanajaṃ duḥkhaṃ bhayam, tannivṛttir abhayam / sattvasaṃśuddhiḥ sattvasyāntaḥkaraṇasya rajastamobhyām aspṛṣṭatvam / jñānayogavyavasthitiḥ prakṛtiviyuktātmasvarūpavivekaniṣṭhā / dānam nyāyārjitadhanasya pātre pratipādanam / damaḥ manaso viṣayonmukhyanivṛttisaṃśīlanam / yajñaḥ phalābhisandhirahitabhagavadārādhanarūpamahāyajñādyanuṣṭhānam / svādhyāyaḥ savibhūter bhagavatas tadārādhanaprakārasya ca pratipādakaḥ kṛtsno veda ityanusandhāya vedābhyāsaniṣṭhā / tapaḥ kṛcchracāndrāyaṇadvādaśyupavāsāder bhagavatprīṇanakarmayogyatāpādanasya karaṇam / ārjavam manovākkāyavṛttīnām ekaniṣṭhatā pareṣu / ahiṃsā parapīḍāvarjanam / satyam
yathādṛṣṭārthagocarabhūtahitavākyam / akrodhaḥ parapīḍāphalacittavikārarahitatvam / tyāgaḥ ātmahitapratyanīkaparigrahavimocanam / śāntiḥ indriyāṇāṃ viṣayaprāvaṇyanirodhasaṃśīlanam / apaiśunam parānarthakaravākyanivedanākaraṇam / dayā bhūteṣu -- sarvabhūteṣu duḥkhāsahiṣṇutvam / aloluptvam alolupatvam / alolutvam iti vā pāṭhaḥ; viṣayeṣu nisspṛhatvam ityarthaḥ / mārdavam akāṭhinyam, sādhujanasaṃśleṣārhatetyarthaḥ / hrīḥ akāryakaraṇe vrīḍā / acāpalam spṛhaṇīyaviṣayasannidhau acañcalatvam / tejaḥ durjanair anabhibhavanīyatvam / kṣamā paranimittapīḍānubhave 'pi pareṣu taṃ prati cittavikārarahitatā / dhṛtiḥ mahatyām apy āpadi kṛtyakartavyatāvadhāraṇam / śaucam bāhyāntarakaraṇānāṃ kṛtyayogyatā
śāstrīyā / adrohaḥ pareṣv anuparodhaḥ; pareṣu svacchandavṛttinirodharahitatvam ityarthaḥ / nātimānitā -- asthāne garvo 'timānitvam; tadrahitatā / ete guṇāḥ daivīṃ saṃpadam abhijātasya bhavanti / devasaṃbandhinī saṃpad daivī; devā bhagavadājñānuvṛttiśīlāḥ; teṣāṃ saṃpat / sā ca bhagavadājñānuvṛttir eva / tām abhijātasya tām abhimukhīkṛtya jātasya, tāṃ nivartayituṃ jātasya bhavantītyarthaḥ //
16.4
dambho darpo 'timānaś ca krodhaḥ pāruṣyam eva ca |
ajñānaṃ cābhijātasya pārtha sampadam asurīm ||
dambhaḥ dhārmikatvakhyāpanāya dharmānuṣṭhānam / darpaḥ kṛtyākṛtyāvivekakaro viṣayānubhavanimitto harṣaḥ / atimānaś ca svavidyābhijanān anuguṇo 'bhimānaḥ / krodhaḥ parapiḍāphalacittavikāraḥ / pāruṣyam sādhūnām udvegakaraḥ svabhāvaḥ / ajñānam parāvaratattvakṛtyākṛtyāvivekaḥ / ete svabhāvāḥ āsurīṃ saṃpadam abhijātasya bhavanti / asurāḥ bhagavadājñātivṛttiśīlāḥ //
16.5
daivī saṃpad vimokṣāya nibandhāyāsurī matā |
Translations (3)
- Srimad-Bhagavad-Gita — Swami Swarupananda 1909, English
- The Song Celestial — Edwin Arnold 1885, English
- The Bhagavadgîtâ (Sacred Books of the East, vol. 8) — Kashinath Trimbak Telang 1882, English
Commentaries (13)
- Jñāneśvarī — Jñāneśvara, Marathi
- Bhagavadgītābhāṣya (Śāṅkarabhāṣya) — Śaṅkara, Sanskrit
- Subodhinī — Śrīdhara Svāmin, Sanskrit
- Bhagavadgītāvīraśaivabhāṣya — Sanskrit
- Gītārthasaṅgraha (of Abhinavagupta) — Abhinavagupta, Sanskrit
- Tattvaprakāśikā — Keśava Kāśmīrī, Sanskrit
- Gūḍhārthacandrikā — Vanamālī Miśra 1660, Sanskrit
- Gūḍhārthadīpikā — Madhusūdana Sarasvatī 1570, Sanskrit
- Sārārthavarṣiṇī — Viśvanātha Cakravartin 1680, Sanskrit
- Bālabodhinī — G.S. Pathak 1825, Sanskrit
- Tātparyabodhinī — Śaṅkarānanda, Sanskrit
- Arthaprakāśikā — Upaniṣadbrahmayogin 1715, Sanskrit
- Vaṃśī — Vaṃśīdhara 1675, Sanskrit
Other recensions (1)
- Vulgate (700 verses) — Sanskrit
Linked texts (1)
- Bhagavadgītā — Vyāsa, Sanskrit