Bhagavadgita 4.12.3
Tātparyabodhinī 4.12.3
- Language
- Sanskrit
4.12.3
yatra yatra ahaṃpratyayabhedastatratatrātmabheda iti pratidehamahaṃpratyayabhedasya pratyakṣeṇopalabhyamānatvādekatve tu tvamahamayamityādivyavahāralopaprasaṅgāttatta ātmabhede pratyakṣaṃ pramāṇam | ātmabhedābhāve vyavahāro na sidhyatīti vyavahārasiddheranyathānupapattyārthāpattiśca pramāṇam | ātmā prativyakti bhinno bhavati vyaktīnāṃ bhinnatvādvadvādivat, ātmā bhinna eva bhavati prativyattyahaṃpratyayabhedāt vyaktipratyayabhedāt ghaṭādivadityādyanumānaṃ ca pramāṇam | 'aditirdevā gandharvā manuṣyāḥ pitaro'surāḥ' iti devādabhedapratipādakaśrutiśca pramāṇam | 'devadānavagandharvā yakṣarākṣasakinnarāḥ' ityādipurāṇavacanaṃ ca pramāṇam | yadyātmaikatvamevābhyupagamyate tarhi tatra sukhaduḥkhādivyavasthā ca na siddhyet | ekasmin duḥkhini sukhini ca sarve'pi duḥkhinaḥ sukhinaśca syuḥ | devādisarvadeheṣvātmaikatve sarve sarvajñāśca bhaveyuḥ | tena vidhiniṣedhaśāstrāṇāmānarthakyaṃ ca syāt | ekasmin baddhe bandho mukte mokṣaśca sarveṣāṃ prasajyeta | tasmāt pramāṇasiddhamātmānekatvaṃ tvayāpyaṅgīkartavyamiti cenna | vyāptivyabhicārāt pratyakṣāsiddheḥ | yatra yatrāhaṃpratyayabhedastatra tatrātmabheda iti vyāptirvyabhicarati | śiśuḥ kumāro yuvā vṛddho'hamiti śaiśavādidaśābhedenāhaṃpratyayo bhidyate tattadavasthānāṃ bhedāt | nahi kaumāre śiśurahamiti pratyayo'sti tadutpādakaśaiśavābhāvāt, evaṃ yuvatve vṛddhatve ca ahaṃpratyayo bhidyate | tathāpi śaiśavādyavasthāvato'haṃpratyayārthasyātmano bhedādarśanānna pratyakṣaṃ pramāṇam |
Linked texts (1)
- Bhagavadgītā — Vyāsa, Sanskrit