Pramāṇa · Search · About · API

Bhagavadgita 4.12.5

Tātparyabodhinī 4.12.5

Language
Sanskrit

4.12.5

tathaiva purāṇavacanaṃ ca 'yathaikasminneva dehe'vayavabhedamupāśritya śiraḥ karaḥ pāda ityādi vyavahārastathātmaikatve'pi vyaktibhedamupāśritya tvamahamayamityādivyavahāraḥ sidhyati nātmabhedastvapekṣyate, evaṃ vyavahārasiddhāvanyathānupapattyasaṃbhāvnārthāpattiśca pramāṇam | yattvasatyātmabhede sukhaduḥkhādivyavasthā na sidhyatīti | tanna | tasyāḥ karmaikanibandhanatvādekasminneva dehe karmabhedena sukhaduḥkhādivaicitryadarśanātsukhaduḥkhayopuṇyapāpakāryatvena tadbhedādbhoktṛbhedācca sukhaduḥkhādivyavasthopapatteḥ ‘yatkarma kurute tadabhisaṃpadyate' iti, 'yathākārī yathācārī tathā bhavati' iti śruvaṇāttato nātmaikatve sukhādisāṃkaryasiddhiḥ | 'nānyo'to'sti vijñātā' iti śravaṇātphalabhoktṛṇāmanekatvācca | satyapyātmaikatve tadābhāsānāmanekatvopapatteḥ | yadyapyātmaiva sadā sarvatra jānāti tathāpi tattaddehe tattadbuddhimupādāya svayaṃ jānāti dehabhedādbuddhibhedasya niyatatvātpratidehaṃ jñānaṃ tu bhidyate | jñāyate vastvaneneti jñānaṃ nāma buddhivṛttiḥ | sā ca paricchinnā cakṣuriva svasaṃpṛktavastumātraprakāśinī | vṛtteḥ paricchinnatvātpadārthaiḥ sarvaiḥ saṃbandho na ghaṭate | yadi sarvapadārthaiḥ saṃbandhaḥ syāttadā sarve sarvajñā bhaveyustadabhāvānna sarveṣāṃ sārvajñaṃ sidhyati | yathā vibhorapi mahākāśasya śabdasaṃbhūtihetoḥ sarvatra bherīpaṇavādibhiḥ saṃyoge satyapi yatra bheryādistāḍyate tatraiva śabdotpattirna tu sarvatra, tathaikasyātmanaḥ paripūrṇasyāpi yatra buddhivṛtterarthasaṃbandhastatraiva jñānodayo nānyatra |

Linked texts (1)