Bhagavadgita 4.41
Tātparyabodhinī 4.41
- Language
- Sanskrit
4.41
vyavasāyātmiketi | ‘mano hi dvividhaṃ proktaṃ śuddhaṃ cāśuddhameva ca | aśuddhaṃ kāmasaṃkalpaṃ śuddhaṃ kāmavivarjitam||’ iti śravaṇātkāmasaṃkalpādikaṣāyarahitatayā śuddhatveneśvara evāsmākaṃ parā gatiriti vyavasthito vyavasāyo niścayo yasyāṃ sā vyavasāyātmikā | vastutattvaniścayavatīśvarāśrayā buddhiriha mokṣaikaprayojane karmayoge pravṛttasya vyavasāyino mumukṣorekaiva bahirantaḥ sadaikarūpaiva bhavati | ‘yo vā etadakṣaraṃ gārgyaviditvāsmim̐lloke juhoti yajate tapastapyate antavadevāsya tadbhavati’ iti vyatirekamukhena viditvā juhvato yajatastapyataśca sarvaṃ karma vaidikamanantavadeva bhavatīti vadacchrutipramāṇajanitatvādekarūpeṇaiva tiṣṭhati na kadācidvidyate | avyavasāyināṃ vivekabuddhirahitānāṃ vyavasthāśūnyānāmeva kāmināṃ buddhayo bahuśākhā bahuprakārāḥ ‘āśāsteyaṃ yajamāno'sau’ ityuktaprakāreṇa bahvarthaviṣayatvādbahudhā bhidyante | ataevānantāḥ kāmyānāmanantatvāt, evaṃ buddhīnāmanantatve tadvatāṃ saṃsāro'pyananta eva bhavati na kadāpyupaśāmyatītyarthaḥ |
nanvavyavasāyināmapi yogabuddhirastvityākāṅkṣāyāṃ kāmaparāṇāṃ teṣāmeṣā nāntaḥkaraṇamārohatīti bodhayituṃ teṣāṃ svabhāvaṃ varṇayati tribhiḥ—
Linked texts (1)
- Bhagavadgītā — Vyāsa, Sanskrit