Pramāṇa · Search · About · API

Bhagavadgita 4.41

Tātparyabodhinī 4.41

Language
Sanskrit

4.41

vyavasāyātmiketi | ‘mano hi dvividhaṃ proktaṃ śuddhaṃ cāśuddhameva ca | aśuddhaṃ kāmasaṃkalpaṃ śuddhaṃ kāmavivarjitam||’ iti śravaṇātkāmasaṃkalpādikaṣāyarahitatayā śuddhatveneśvara evāsmākaṃ parā gatiriti vyavasthito vyavasāyo niścayo yasyāṃ sā vyavasāyātmikā | vastutattvaniścayavatīśvarāśrayā buddhiriha mokṣaikaprayojane karmayoge pravṛttasya vyavasāyino mumukṣorekaiva bahirantaḥ sadaikarūpaiva bhavati | ‘yo vā etadakṣaraṃ gārgyaviditvāsmim̐lloke juhoti yajate tapastapyate antavadevāsya tadbhavati’ iti vyatirekamukhena viditvā juhvato yajatastapyataśca sarvaṃ karma vaidikamanantavadeva bhavatīti vadacchrutipramāṇajanitatvādekarūpeṇaiva tiṣṭhati na kadācidvidyate | avyavasāyināṃ vivekabuddhirahitānāṃ vyavasthāśūnyānāmeva kāmināṃ buddhayo bahuśākhā bahuprakārāḥ ‘āśāsteyaṃ yajamāno'sau’ ityuktaprakāreṇa bahvarthaviṣayatvādbahudhā bhidyante | ataevānantāḥ kāmyānāmanantatvāt, evaṃ buddhīnāmanantatve tadvatāṃ saṃsāro'pyananta eva bhavati na kadāpyupaśāmyatītyarthaḥ |
nanvavyavasāyināmapi yogabuddhirastvityākāṅkṣāyāṃ kāmaparāṇāṃ teṣāmeṣā nāntaḥkaraṇamārohatīti bodhayituṃ teṣāṃ svabhāvaṃ varṇayati tribhiḥ—

Linked texts (1)